Roman II Porfirogeneta (ur. 939, zm. 15 marca 963) – cesarz bizantyjski z dynastii macedońskiej, który panował w latach 959–963.
Syn i następca Konstantyna VII Porfirogenety i jego żony Heleny Lekapeny, córki Romana I Lekapena. Urodził się w 939 roku, w roku 948 otrzymał godność współcesarza. Był władcą słabym, pozostającym pod silnym wpływem drugiej żony, Teofano oraz eunucha Józefa Brigasa. Roman był swawolny, samolubny, nieudolny i lekkomyślny. Nie miał zainteresowań. Mimo że był starannie wychowywany, ulegał wpływom najgorszego otoczenia. Z wyglądu jednak był miły i przystojny. Za jego panowania rozpoczęła się wielka ofensywa przeciw islamowi. W 961 roku odzyskano Kretę i prowadzono zwycięskie walki w Syrii. Działo się to głównie za sprawą młodego arystokraty wodza Nicefora Fokasa.
Teofano uknuła za plecami cesarza spisek. Wszystkich zaskoczyła przedwczesna śmierć cesarza w marcu 963 roku. Pozostawił on dwóch małych synów: Bazylego i Konstantyna. Jak się później okazało Nicefora Fokasa spotkała nagroda za zwycięstwa, został cesarzem.
Rodzina Jego pierwszą żoną była Berta Włoska, ich małżeństwo nie zostało jednak prawdopodobnie skonsumowane. W 956 roku poślubił córkę szynkarza Anastaso, która zmieniła imię na Teofano. Swoje pięć sióstr i matkę kazał zamknąć w klasztorze, aby przypodobać się żonie. Roman II miał z nią troje dzieci: Bazylego II Bułgarobójcę, kolejnego cesarza Konstantyna VIII, kolejnego cesarza Annę Porfirogenetkę, żonę wielkiego księcia kijowskiego – Włodzimierza I Wielkiego
Bibliografia G. Ostrogorski, Dzieje Bizancjum, przeł. pod red. H. Evert-Kappesowej, wyd.3 Warszawa 2008. R. Browning, Cesarstwo Bizantyńskie, przeł. G. Żurek, Warszawa 1997. K. Zakrzewski, Historia Bizancjum, wyd. 2 Kraków 1999.
Linki zewnętrzne w Prosopography of the Byzantine World [dostęp 2018-01-16]
Kategoria:Cesarze bizantyńscy Kategoria:Urodzeni w X wieku Kategoria:Zmarli w 963 Kategoria:Dynastia macedońska