Kościół św. św. Marcina i Małgorzaty – kościół w Kłobucku, główna część zespołu klasztornego kanoników regularnych. Wzniesiony w pierwotnej formie na przełomie XII i XIII wieku. Od tego czasu wielokrotnie trawiony przez pożary, odbudowywany a także poddawany przebudowom.

Jest on najważniejszym zabytkiem Kłobucka. Umiejscowiony jest w sąsiedztwie kłobuckiego rynku. Obecnie utrzymany jest w stylu gotyckim z elementami baroku.

Kościoł posiada podwójne wezwanie – św. Marcina z Tours i św. Małgorzaty Antiocheńskiej.

Historia Budowa kościoła mały|lewo|Wnętrze kościoła Dokładna data budowy kościoła nie jest znana z powodu zagubienia lub zniszczenia dokumentów źródłowych kłobuckiej parafii. Według Jana Długosza, pierwsza murowana świątynia, wybudowana w stylu romańskim powstała w tym miejscu w 1144 r., a jej fundatorem miał być Piotr Dunin Włostowic ze Skrzynna. Informacja ta nie znajduje jednak nigdzie indziej potwierdzenia. Pewna jest natomiast wzmianka o rektorze kościoła w Kłobucku pochodząca z 1287 r., która jest dowodem na istnienie świątyni, nie daje jednak informacji na temat jaką formę miała ona w tym czasie. Jak wykazały badania przeprowadzone przez Helenę Ciszewską-Hohensee, był to najprawdopodobniej murowany, romański kościół. Inni badacze wskazują, że powstał on w miejscu starszego drewnianego kościoła, wybudowanego przez pierwszych osadników.

Kształt romańskiego kościoła nie jest dokładnie znany. Wyniki badań archeologicznych pokazały, że kościół posiadał najprawdopodobniej trzy nawy – nawę główną i dwie nawy boczne nad którymi znajdowały się empory, oraz transept z wieżą wzniesioną przy jego północnym ramieniu. Według domniemań Ciszewskiej-Hohensee, kościół w tym czasie mógł także posiadać drugą wieżę, znajdującą się po przeciwnej stronie kościoła jednak hipoteza ta została podważona przez innych badaczy i do tej pory kwestia ta nie została rozstrzygnięta.

Budowa klasztoru Najstarszymi dokumentami źródłowymi dotyczącymi kościoła są księgi parafialne z początków XV wieku. Kościół był wtedy siedzibą jednej z największych parafii Polski średniowiecznej o powierzchni ok. 800 km². W latach 1434–1448 proboszczem parafii w Kłobucku był kronikarz dziejów Polski – Jan Długosz. W 1465 r. rozpoczęto rozbudowę kościoła, którą Długosz sfinansował. Rozbudowa trwała około 12 miesięcy, nieznany jest jej dokładny zasięg. 28 marca 1469 r., z powodu zaprószenia ognia przez jednego z kowali, Kłobuck prawie doszczętnie spłonął. Poważnie ucierpiał również kościół, który wymagał odbudowy. W 1471 r., w księdze gospodarczo-rachunkowej należącej do parafii, zapisano jeden ze średniowiecznych polskich cyzjojanów – tzw. cyzjojan kłobucki. W 1476 r., Jan Długosz ufundował tutaj zespół klasztorny kanoników regularnych. Kościół jest połączony z klasztorem za pomocą przejścia nad bramą.

Dzieje współczesne W 2006 r. narodził się pomysł otwarcia przy kościele Muzeum Jana Długosza, który jednak do tej pory nie doczekał się realizacji. 11 lipca 2011 r., w trakcie porannej mszy, w wieżę kościoła uderzył piorun powodując pożar jej wyższej, drewnianej części. Pożar nie wyrządził większych szkód ze względu na szybką reakcję straży pożarnej.

Sanktuarium Matki Bożej Kłobuckiej Kościół pełni też funkcję sanktuarium maryjnego, związanego z kultem Matki Bożej Kłobuckiej, czczonej jako Niepokalana Ucieczka Grzeszników. W lewym bocznym ołtarzu znajduje się łaskami słynący obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, datowany prawdopodobnie na XIV wiek i wzmiankowany już w XV stuleciu. Wizerunek przedstawia Maryję trzymającą Jezusa na lewej ręce, który prawą dłonią udziela błogosławieństwa.

Obraz zasłynął z licznych, przypisywanych mu łask oraz z cudownych ocaleń – przetrwał m.in. pożary świątyni, a w 1997 roku został zabrany do konserwacji tuż przed kradzieżą cennego wyposażenia kościoła. Szczególnym wydarzeniem w historii sanktuarium była koronacja wizerunku 31 maja 2004 roku, której dokonał arcybiskup Stanisław Nowak.

Sanktuarium stanowi ważny punkt na szlaku pielgrzymkowym na Jasną Górę.

Rejestr zabytków Do rejestrów zabytków wpisano: kościół z XIV wieku nr rej.: R-478/56 z 2.11.1956, 1111/69 z 27.12.1969 oraz 42/78 z 17.02.1978 klasztor, obecnie plebania – XV wiek nr rej.: R/511/56 z 2.05.1956, 1112/69 z 27.12.1969 oraz 43/78 z 14.02.1978 spichlerz – XV w. nr rej.: 1114/69 z 27.12.1969 oraz 45/78 z 14.02.1978 wikarówka – XIX w. nr rej.: 1113/69 z 27.12.1969 oraz 44/78 z 14.02.1978 ogrodzenie wraz z pozostałością ośmiobocznej baszty

Parafia

Kościół jest obecnie siedzibą jednej z trzech kłobuckich parafii. Parafia św. Marcina, należy do dekanatu Kłobuck w archidiecezji częstochowskiej.

Turystyka Od kościoła bieg rozpoczyna Zielony Szlak Kłobucki, przebiega tędy również Szlak Rezerwatów Przyrody.

Przypisy

Linki zewnętrzne Strona internetowa parafii św. Marcina w Kłobucku

Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo krakowskie) Kategoria:Zabytki nieruchome w Kłobucku Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Marcina Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Małgorzaty Kategoria:Kościoły w archidiecezji częstochowskiej Kategoria:Sanktuaria maryjne w archidiecezji częstochowskiej Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie kłobuckim Kategoria:Zabytkowe klasztory katolickie w województwie śląskim Kategoria:Dawne kościoły i klasztory kanoników laterańskich Kategoria:Obiekty sakralne w Kłobucku Kategoria:Architektura gotyku w województwie śląskim Kategoria:Chrześcijaństwo w Kłobucku