thumb|250px|Brama prowadząca na cmentarz Cmentarz żydowski w Sopocie – kirkut społeczności żydowskiej niegdyś zamieszkującej Sopot.
Historia Za datę powstania cmentarza żydowskiego w Sopocie przyjmuje się rok 1913P. Burchard podaje orientacyjnie początki XIX wieku (sic!). Zob. P. Burchard, Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce, Warszawa 1990, s. 42.. Najstarszy przekaz w źródle kartograficznym o nekropolii umiejscowionej przy obecnej ul. Jacka Malczewskiego pochodzi z 1922 r. W jego sąsiedztwie znajduje się cmentarz katolicki oraz ewangelicki (obecnie komunalny). Nekropolia zajmuje powierzchnię 0,5 haCmentarz żydowski w Sopocie (ul. Malczewskiego), [ostatnia aktualizacja 15.07.2012], https://archive.is/20121221205450/http://www.sztetl.org.pl/pl/article/sopot/12,cmentarze/8139,cmentarz-zydowski-w-sopocie-ul-malczewskiego-/ [dostęp 21.07.2012]; E. Mielewczyk, Problematyka artystyczna i konserwatorska cmentarzy żydowskich w Gdańsku, Wrzeszczu i Sopocie, „Teki Gdańskie”, t. IV, Gdańsk 2002, http://pomorski.civitaschristiana.pl/tekigda/teki_IV.pdf [dostęp 21.07.2012], s. 150..
Cmentarz był czynny do 1939 r., a formalne zamknięcie nekropolii nastąpiło dopiero w 1948 r. Począwszy od okresu II wojny światowej, w kolejnych dziesięcioleciach, nekropolia ulegała postępującej dewastacji. W 1983 r. cmentarz wpisano do rejestru zabytków. W latach 1983–1989 przeprowadzono rewaloryzację cmentarza ze środków konserwatorskich, miasta Sopotu oraz Fundacji Rodziny NissenbaumówP. Burchard jako inicjatorów i fundatorów renowacji podaje wyłącznie Fundację Nissenbaumów. Podaje przy tym, iż koniec prac nastąpił w maju 1990 r. Zob. P. Burchard, dz. cyt., s. 42.. Od tamtej pory powoli nekropolia coraz bardziej niszczeje, m.in. została ukradziona część pompy, brama cmentarna wymaga renowacjiE. Mielewczyk, dz. cyt., s. 151..
Na cmentarzu zachowało się niewiele macew z czytelnymi inskrypcjami. Napisy występują w języku polskim, niemieckim, rosyjskim oraz hebrajskim. Stosunkowo często można zauważyć dwujęzyczne inskrypcje. Na teren cmentarza prowadzi zabytkowa brama – jedyna, która przetrwała do XXI w. na Pomorzu – z hebrajskim napisem Oto jest brama do Boga /Ze Szaar L'Adonaj/H. Domańska, Kamienne drzewo płaczu. Gminy żydowskie województwa gdańskiego, ich dzieje i zabytki, Gdańsk 1991, s. 74-75; E. Mielewczyk, dz. cyt., s. 152-153..
Zobacz też Synagoga w Sopocie
Przypisy
Bibliografia Burchard P., Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce, Warszawa 1990; Cmentarz żydowski w Sopocie (ul. Malczewskiego), [ostatnia aktualizacja 15.07.2012] https://archive.is/20121221205450/http://www.sztetl.org.pl/pl/article/sopot/12,cmentarze/8139,cmentarz-zydowski-w-sopocie-ul-malczewskiego-/ [dostęp 21.07.2012]; Domańska H., Kamienne drzewo płaczu. Gminy żydowskie województwa gdańskiego, ich dzieje i zabytki, Gdańsk 1991; Mielewczyk E., Problematyka artystyczna i konserwatorska cmentarzy żydowskich w Gdańsku, Wrzeszczu i Sopocie, „Teki Gdańskie”, t. IV, Gdańsk 2002, http://pomorski.civitaschristiana.pl/tekigda/teki_IV.pdf [dostęp 21.07.2012].
Linki zewnętrzne Cmentarz żydowski w Sopocie na portalu Wirtualny Sztetl Cmentarz żydowski w Sopocie na stronie Cmentarze żydowskie w Polsce (http://www.kirkuty.xip.pl/)
Sopot Kategoria:Zabytkowe cmentarze w Sopocie Kategoria:Obiekty sakralne w Sopocie Kategoria:Zabytki Górnego Sopotu Kategoria:Zabytki nieruchome w Sopocie