Jeřáb (1003 m n.p.m.)Mapa – wzniesienie w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Środkowych, w paśmie górskim Hanušovická vrchovina. 250px|thumb|right|Kamienny kopiec na szczycie Jeřábu
Położenie Wzniesienie położone jest w północno-zachodniej części Hanušovická vrchovina, po wschodniej stronie od pasma Gór OrlickichPołżenie wzniesienia - mapa około 5,0 km na południowy wschód od miejscowości Králíkymapa – Králíky.
Fizjografia Jeřáb jest najwyższym wzniesieniem mikroregionu Hanušovická vrchovina. Wyrasta w północno-zachodniej części pasma. Wzniesienie położone między górskimi pasmami: Hrubý Jeseník, Králický Sněžník i Gór Orlickich tworzy znaczącą dominantę na granicy czesko-morawskiej. Jest to jedyne wzniesienie przekraczające wysokość 1000 m. w tym paśmie charakteryzujące się dość stromymi zboczami, regularną rzeźbą i ukształtowaniem o kopulastym kształcie z wyraźnie zaznaczoną rozległą częścią szczytową. Zbocza wzniesienia stromo opadają w kierunku dolin rzecznych: zbocze południowe opada do doliny rzeki (czes.) Březná, północne do doliny rzeki Morawa (czes.) Morava, wschodnie opada do doliny potoku Vysoký potok, oddzielającej wzniesienie od niższego o 152 m wzniesienia Pohořelec a zachodni stok Jeřába przechodzi przez szczyty wzgórz Hedeč do mikroregionu czes. Kralická brázda z miastem Králíky, Červená Voda i ŠtítyKrálická brázda. Zbocza wzniesienia są mocno ponacinane dolinami licznych potoków. Rzeka Březná wspólnie z wodami licznych bystrzyn wytworzyła na południowym zboczu Jeřába w kierunku do Moravskiego Karlova głęboką dolinę. W podobny sposób wyrzeźbiły północne zbocza Jeřába potoki: Zlatý, Vysoký i Kamenitý, płynące do rzeki Morava. Wzniesienie zbudowane ze skał osadowych i krystalicznych, szczyt i zbocza wzniesienia pokrywa niewielka warstwa młodszych osadów. Całe wzniesienie zajmują lasy tylko dolną część północnego zbocza od poziomu około 800 m i południowo-zachodniego w kierunku miejscowości Šanov i Moravský Karlov zajmują łąki i pola uprawne. Położenie wzniesienia, zalesiony kopulasty kształt z charakterystycznym wydłużonym prawie płaskim szczytem czynią wzniesienie rozpoznawalnym w terenie. Zboczami prowadzą drogi leśne, które stanowią drogi dojazdowe. U południowego i zachodniego podnóża wzniesienia położona jest miejscowość Horní Orlice i Červená Voda. Północnym podnóżem wzniesienia prowadzi lokalna droga z Horní Orlice do Horní Hedeč.
Wzniesienie zaliczane jest do: Korony Sudetów i Korony Sudetów Czeskich.
Inne Przez szczyt wzniesienia przebiega granica kontynentalnego działu wód zlewisk morza Czarnego i Północnego, historyczna granica między Morawami a Czechami, granica Parku Przyrodniczego Jeřáb oraz granica podziału administracyjnego między Krajem pardubickim a Krajem ołomunieckim. u podnóża zachodniego zbocza znajdują się rzopiki, bunkry przeciwpiechotne z lat 1936-1938, wchodzące w system tzw. Betonowej granicy zbudowanej w celu obrony ówczesnej rubieży przed NiemcamiÚsek XXXVI Červený Potok. Szczyt i zachodnie stoki Jeřába w 1987 roku zostały ogłoszone spokojnym zakątkiem, w 1992 roku na tym terenie utworzono Park Przyrodniczy Jeřáb. Zalesione stoki Jeřába są ważnym obszarem źródłowym, gdzie źródła mają liczne potoki zasilające cieki wodne należące do zlewisk morza Północnego i Czarnego. Na zachodnim zboczu znajduje się źródło rzeki Cicha Orlica czes.Tichá Orliceres,667,500,1 Źródło Cichej Orlicy-foto. Na południowo-zachodnim zboczu na podmokłych łąkach gniazdują rzadkie ptaki derkacze. Ze względu na siedlisko derkacza część parku przyrodniczego została włączona do obszaru ptasiego "Králický Sněžník" w ramach systemu Natura 2000.
Turystyka Szlaki turystyczne. – prowadzący przez szczyt wzniesienia. Szczyt wzniesienia nie stanowi punktu widokowego. Na zachodnim zboczu wzniesienia w miejscowości Horní Orlice znajdują się ropiki bunkry przeciwpiechotne. Na wschodnim zboczu wzniesienia w miejscu skrzyżowania szlaków znajduje się kaplica Św. Trójcy, oraz źródła Rudolf (Grabnerův) rzeki Březná źródło rz. Březná -foto.
Przypisy
Bibliografia
BRUNTÁLSKO, KRNOVSKO, OSOBLAŽSKO, turistická mapa 1:50 000, vyd. SHOCart, 2008, (czes.) HORNÍ POMORAVÍ, NÍZKÝ JESENÍK, turistická mapa 1:50 000, vyd. SHOCart, 2008, (czes.) Nízký Jeseník (Turistická mapa) 1:6000 OPAVSKO, SLEZSKÁ HARTA, turistická mapa 1:50 000, vyd. SHOCart, 2008, (czes.)
Kategoria:Sudety Wschodnie Kategoria:Czeskie szczyty Jesioników Kategoria:Korona Sudetów Czeskich