Basil Rathbone, MC (właśc. Philip St. John Basil Rathbone; ur. 13 czerwca 1892 w Johannesburgu, zm. 21 lipca 1967 w Nowym Jorku) – angielski aktor filmowy i teatralny, dwukrotnie nominowany do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego za występy w filmach Romeo i Julia (1936) i Żebrak w purpurze (1938).
Uważany za jednego najlepszych odtwórców postaci Sherlocka Holmesa, którego grał 14 razy. 8 lutego 1960 otrzymał trzy własne gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdujące się przy 6549 Hollywood Boulevard (film), 6915 Hollywood Blvd. (telewizja) i 6300 Hollywood Blvd. (radio).
Życiorys Urodził się w Johannesburgu w Republice Południowej Afryki jako najstarszy z trójki dzieci Anny Barbary (z domu George), skrzypaczki, i Edgara Philipa Rathbone’a, inżyniera górnictwa. Miał młodszą siostrę Beatrice i młodszego brata Johna. W 1895, gdy miał trzy lata, jego rodzina przeniosła się do Wielkiej Brytanii, po tym, jak jego ojciec został oskarżony przez Burów o bycie szpiegiem po rajdzie Jamesona. W latach 1906–1910 uczęszczał do Repton School w Derbyshire, gdzie wyróżniał się w sporcie, a koledzy ze szkoły nadali mu przydomek „Ratters”. Następnie został na krótko zatrudniony jako urzędnik ubezpieczeniowy w firmach ubezpieczeniowych, aby zaspokoić życzenie ojca.
W 1911 zadebiutował na scenie Theatre Royal w Ipswich jako Hortensjo w Poskromieniu złośnicy. W 1912 zagrał w kilku innych sztukach szekspirowskich: Romeo i Julia jako Parys, Wesołe kumoszki z Windsoru w roli Fentona i Jak wam się podoba jako Sylwiusz.
W latach 1915–18 brał udział w I wojnie światowej, został odznaczony Military Cross.
W 1922 trafił na Broadway w roli hrabiego Aleksieja Czernego w przedstawieniu Czarina. W 1948 zdobył Tony Award za rolę doktora Austina Slopera w spektaklu Dziedziczka.
W 1914 roku ożenił się z aktorką Ethel Marion Foreman, z którą miał syna Rodiona (1915–1996). Od 1919 roku pozostawał w faktycznej separacji z żoną, a w 1926 doszło do rozwodu. Jeszcze w tym samym roku aktor poślubił scenarzystkę Ouidę Bergère. W 1939 roku para adoptowała córkę Cynthię (1939–1969). Ich biologiczne dziecko zmarło w niemowlęctwie w roku 1928.
Zmarł 21 lipca 1967 na zawał serca w wieku 75 lat.
Wybrana filmografia 1932: Na rozkaz kobiety 1935: David Copperfield – Edward Murdstone 1935: Opowieść o dwóch miastach 1935: Kapitan Blood 1935: Anna Karenina – Karenin 1936: Romeo i Julia – Tybalt 1936: Ogród Allaha 1937: Zdobywca serc 1938: Marco Polo – Ahmed 1938: Przygody Robin Hooda 1938: Żebrak w purpurze 1939: Syn Frankensteina 1939: Pies Baskerville’ów – Sherlock Holmes 1939: Przygody Sherlocka Holmesa – Sherlock Holmes 1939: Tower of London 1940: Rhythm on the River 1940: Znak Zorro 1941: Czarny kot 1942: Sherlock Holmes – głos terroru – Sherlock Holmes 1942: Sherlock Holmes i tajna broń – Sherlock Holmes 1943: Sherlock Holmes w Waszyngtonie – Sherlock Holmes 1943: Sherlock Holmes. W obliczu śmierci – Sherlock Holmes 1943: Sherlock Holmes i Kobieta Pająk – Sherlock Holmes 1944: Ślicznotki w kąpieli 1944: Perła śmierci – Sherlock Holmes 1944: Szkarłatny pazur – Sherlock Holmes 1945: Dom strachu – Sherlock Holmes 1945: Kobieta w zieleni – Sherlock Holmes 1945: Pościg do Algieru – Sherlock Holmes 1946: Sherlock Holmes: Pociąg do Edynburga – Sherlock Holmes 1946: Sherlock Holmes i tajny szyfr – Sherlock Holmes 1955: Nie jesteśmy aniołami 1955: Nadworny błazen 1966: Duch w niewidzialnym bikini
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Brytyjscy aktorzy filmowi Kategoria:Brytyjscy aktorzy radiowi Kategoria:Brytyjscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Brytyjscy aktorzy teatralni Kategoria:Laureaci nagrody Tony Kategoria:Ludzie urodzeni w Johannesburgu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojskowym (Wielka Brytania) Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Zmarli w 1967