Stanisław Ryszard Dobrowolski (ur. 14 marca 1907 w Warszawie, zm. 27 listopada 1985 tamże) – polski poeta, prozaik i tłumacz, członek grupy poetyckiej Kwadryga. Uczestnik powstania warszawskiego. Po wojnie oficer polityczny Ludowego Wojska Polskiego. Budowniczy Polski Ludowej.
Życiorys Urodził się 14 marca 1907 w Warszawie, w robotniczej rodzinie Franciszka Ksawerego i Władysławy z Jasieńskich. Ukończył Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Reja i zdał maturę. W latach 1926–1927 studiował na Uniwersytecie Warszawskim filologię polską, a następnie w latach 1927–1929 prawo. W 1926 roku zadebiutował utworami poetyckimi na łamach „Robotnika”. W 1929 wydał tom poezji Pożegnanie Termopil. 1 czerwca 1930 był świadkiem na prawosławnym ślubie Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego. W latach 30. zainicjował grupę poetycką Kwadryga. Był rzecznikiem (wspólnie z Lucjanem Szenwaldem) radykalnego programu „sztuki uspołecznionej”. W 1937 roku został redaktorem miesięcznika „Nowa Kwadryga”.
W okresie okupacji niemieckiej działał w konspiracji literackiej, brał udział w powstaniu warszawskim, został oficerem Armii Krajowej ps. „Goliard”. Był jeńcem Stalagu 344 Lamsdorf (Łambinowice) i Oflagu II D Gross-Born. Z obozu został uwolniony w lutym 1945 przez żołnierzy z 18 Pułku Piechoty 1 Armii Wojska Polskiego w czasie walk o przełamanie Wału Pomorskiego. Wstąpił do Ludowego Wojska Polskiego, gdzie pełnił funkcje oficera politycznego i korespondenta wojennego „Polski Zbrojnej” w czasie operacji zdobycia Berlina.
Po zakończeniu wojny został redaktorem czasopisma „Polska Zbrojna”. W latach 1945–1946 był sekretarzem generalnym Związku Zawodowego Literatów Polskich. W latach 1947–1948 pełnił funkcję zastępcy redaktora naczelnego „Nowin Literackich”. Został powołany na dyrektora departamentu w Ministerstwie Kultury i Sztuki. W latach 1949–1968 sprawował funkcję prezesa ZAIKS-u. W latach 1954–1957 był kierownikiem literackim Zespołu Pieśni i Tańca „Mazowsze”Cmentarz Komunalny Powązki, dawny Wojskowy w Warszawie, Wyd. 1989, s. 89–90.. W latach 1958–1959 był redaktorem naczelnym „Żołnierza Polskiego”. W okresie 1954–1964 był wiceprezesem Związku Literatów Polskich. Od 1949 roku był członkiem PZPR. Awansował do stopnia pułkownika WPWojskowy Przegląd Historyczny, nr 2 z 1986, s. 333.. Od 1962 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu PokojuSkład Ogólnopolskiego Komitetu Pokoju, „Trybuna Ludu”, nr 163, 14 czerwca 1962, s. 4..
W 1947 roku wydał broszurę propagandową, w 1968 roku popierał politykę PZPR, a w 1969 roku wydał antysemicką powieść Głupia sprawaJ. Głowacki „Erotyzm ciemny i jasny”.Bikont, Szczęsna.. W 1976 roku wystąpił na wiecu na Stadionie X-lecia w Warszawie, nazywając robotniczy protest w Radomiu i Ursusie „warcholstwem”. Wypowiedź tę uwiecznił zespół „Kult” w utworze „45–89”.
Od 1974 roku był członkiem Zarządu Głównego, a od 1983 roku członkiem Krajowej Rady Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. W lipcu 1984 był członkiem Społecznego Komitetu Obchodów 40-lecia Polski Ludowej w WarszawieSkład Społecznego Komitetu Obchodów 40-lecia Polski Ludowej w Warszawie, "Trybuna Ludu", nr 162, 9 lipca 1984, s. 5.. mały|Grób Stanisława R. Dobrowolskiego i jego żony Sabiny. Trzykrotnie żonaty. Po raz pierwszy, od 1931 był mężem pianistki Cecylii z domu Berenson (1908–1953), w latach 1961–1972 jego żoną była Helena Jadwiga Kołaczkowska z domu Massalska, w 1973 roku ożenił się z Sabiną Stefanią z domu Figiel (1935–1991).
Zmarł w Warszawie, pochowany z honorami 3 grudnia 1985 na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera 31 A-tuje-8)Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze.. Wśród najwyższej rangi uczestników pogrzebu w ówczesnej prasie wymieniono Halinę Auderską – prezes Związku Literatów Polskich, oraz Witolda Nawrockiego – kierownika Wydziału Kultury Komitetu Centralnego PZPRPogrzeb S. R. Dobrowolskiegp, „Rzeczpospolita”, nr 282, 4 grudnia 1985, s. 4..
Zarządzeniem zastępczym z dnia 13 grudnia 2017 Wojewoda Mazowiecki, w związku z ustawą z dnia 1 kwietnia 2016 o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 744), zmienił dotychczasową nazwę ulicy położonej w Płocku ze Stanisława Ryszarda Dobrowolskiego na Braci Jeziorowskich.
Charakterystyka twórczości W utworach przedwojennych przejawiają się zainteresowania Dobrowolskiego tradycją romantyczną. Wiodącą linią jego twórczości jest jednak temat protestu społecznego i ruchów rewolucyjnych, na przykład, w utworze Powrót na Powiśle autor przedstawia wydarzenia rewolucji 1905 roku. Jednym z głównych tematów dzieł Dobrowolskiego jest Warszawa: jej społeczeństwo, atmosfera, tradycje.
W okresie okupacji niemieckiej Dobrowolski pisał przeważnie teksty do pieśni patriotycznych. Szczególną popularność zyskały Szturmówka i Warszawskie dzieci.
W powojennych wierszach dominuje tematyka osobista. Refleksje nad własnymi przeżyciami Dobrowolski zawarł, na przykład, w tomikach poezji Nasza rzecz, A jeśli komu droga..., Dom i inne wiersze. Dobrowolski jest autorem powieści historycznych. Dzieła Jakub Jasiński, młodzian piękny i posępny oraz cykl Czerwieńcy poświęcone zostały tematyce insurekcji kościuszkowskiej. Powieści Saga rodzin i Na Powiślu i na Woli poruszają dzieje warszawskich rodzin robotniczych. Powieści Nasz czas, Trudna wiosna, Głupia sprawa i Esperanza odwołują się do tradycji rewolucyjnych, wojny domowej w Hiszpanii w roku 1936 i wydarzeń z okresu II wojny światowej. Poemat Generał Walter, napisany został na cześć generała Karola Świerczewskiego, który zmarł w 1947 roku. Dobrowolski jest autorem tekstu hymnu XVII LO w Warszawie. Był także autorem wiersza Stalin na cześć Józefa Stalina.
Zainteresowania Dobrowolskiego Warszawą zaowocowały współpracą z Mieczysławem Bermanem, z którym wspólnie wydał dzieło Bruki Warszawy, książkę poświęconej warszawskim robotnikom.
Dobrowolski tłumaczył też poezję radziecką: Mikołaja Asiejewa i Maksyma Tanka.
Publikacje
Ordery i odznaczenia Order Budowniczych Polski Ludowej (1977)Kraj wita Święto Odrodzenia Polski, „Dziennik Polski”, 1977, nr 165, s. 2. Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (dwukrotnie: po raz pierwszy 11 lipca 1955 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.) Order Sztandaru Pracy II klasy (22 lipca 1949) „za zasługi położone dla Narodu i Państwa w dziedzinie (...), kultury i sztuki”. Krzyż Walecznych Krzyż Partyzancki Medal „Za waszą wolność i naszą” (1966)30 rocznica walk „Dąbrowszczaków, „Życie Warszawy”, nr 257, 26 października 1966, s. 5. Medal 40-lecia Polski LudowejUznanie dla twórców kultury /w/ Trybuna Robotnicza, nr 170, 19 lipca 1984, s. 1–2. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) – Uchwałą Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1967)Za zasługi dla obronności Kraju, [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 110, 10 maja 1967, s. 2. Medal ZAiKS-u (1993) Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1960)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 2, 20 lutego 1960, s. 2. Medal „Za zasługi w rozwoju współpracy kulturalnej między Polską a Związkiem Radzieckim” (przyznany przez ZG TPPR, 1974)Medale dla działaczy kultury, „Trybuna Ludu”, nr 111, 21 kwietnia 1974, s. 2. Order Przyjaźni Narodów (ZSRR, 1984)Wysokie odznaczenia ZSRR dla działaczy TPPR, [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 182, 1 sierpnia 1984, s. 1. Medal „20-lecia Światowej Rady Pokoju” (1969)Medale 20-lecia ŚRP dla działaczy polskiego ruchu pokoju /w/ „Trybuna Ludu”, nr 268, 27 września 1969, s. 1–4.
Nagrody i wyróżnienia Nagroda m.st. Warszawy (1950, 1965)Encyklopedia Warszawy, Wyd. PWN 1994, s. 140. Nagroda Ministra Obrony Narodowej II stopnia za całokształt twórczości (1963, 1976) Nagroda literacka Ministra Kultury i Sztuki I stopnia (1965) Tytuł Honorowego Obywatela Płońska (1967)St. R. Dobrowolski honorowym obywatelem Płońska, „Życie Warszawy”, nr 116, 17 maja 1967, s. 9. Nagroda Trybuny Ludu (1979)Nagrody „Trybuny Ludu – 1979”, „Życie Warszawy”, nr 144, 22 czerwca 1980, s. 2.
Przypisy
Bibliografia
Andrzej Makowiecki, Dobrowolski, Warszawa 1969. Andrzej Makowiecki, Dobrowolski Stanisław Ryszard, [w:] Polscy pisarze współcześni. Informator 1944–1974, oprac. Lesław Bartelski, Warszawa 1977, s. 71–72. Andrzej Makowiecki, Dobrowolski Stanisław Ryszard, [w:] Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, T. 1, A–M, red. Julian Krzyżanowski i in., Warszawa 1984, s. 193–194. Jan Bolesław Nycek, Stanisław Ryszard Dobrowolski – wspomnienie, Notatki Płockie 30/4-125, 1985, s. 13–17.
Linki zewnętrzne
Poezja Stanisława Ryszarda Dobrowolskiego jest również śpiewana przez Marka Mogilewicza. Stanisław Ryszard Dobrowolski na zdjęciach w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci XI Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Reja w Warszawie Kategoria:Członkowie Polskiego Komitetu Obrońców Pokoju Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Działacze PZPR Kategoria:Działacze Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Jeńcy Oflagu II D Gross-Born Kategoria:Jeńcy Stalagu VIIIB/344 Lamsdorf Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Obrony Narodowej Kategoria:Laureaci nagrody „Trybuny Ludu” Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Płońskiem Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Oficerowie polityczni ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Przyjaźni Narodów Kategoria:Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Polscy tłumacze literatury rosyjskojęzycznej Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Żołnierze ludowego Wojska Polskiego w II wojnie światowej Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1985