Overhill Cherokee

thumb|Lokalizacja trzech głównych osad „Overhill Cherokee”. Overhill Cherokee (pol. Czirokezi za górami) – termin ten odnosi się do mieszkańców dawnych osad Czirokezów w dzisiejszym stanie Tennessee w południowo-wschodnich Stanach Zjednoczonych. Nazwę tę nadali XVIII-wieczni europejscy badacze i kupcy, którzy, by dostać się do tych osad, musieli przekraczać główne pasmo Appalachów, podróżując z angielskich kolonii na wybrzeżu Atlantyku.

Położone nad rzekami Little Tennessee, Tellico i Hiwassee osady „za górami” osiągnęły największe znaczenie w początkach XVIII wieku, kiedy to pomiędzy Czirokezami a białymi nawiązane zostały stałe kontakty handlowe. Odległe położenie osad „za górami” – na samym końcu znanego szlaku handlowego – powodowało, że docierali do nich tylko najśmielsi i najbardziej doświadczeni podróżnicy i kupcy, którym nie straszne były niebezpieczeństwa czyhające na szlaku ani wysokie góry. W połowie stulecia osady Czirokezów były obiektem penetracji tak angielskich, jak i francuskich podróżnych, jako że oba europejskie państwa toczyły walkę o wpływy w Nowym Świecie. W końcu XVIII i na początku XIX wieku coraz liczniejszy napływ anglo-amerykańskich osadników doprowadził do upadku osad „za górami”, co było skutkiem zawierania kolejnych, niekorzystnych dla Indian traktatów.

Osada Chota uważana była za stolicę narodu Czirokezów przez prawie cały XVIII wiek, a osada Tanasi dała przypuszczalnie nazwę stanowi Tennessee. Wielu znanych przywódców Czirokezów, jak Attakullakulla, Oconastota, Nancy Ward, czy Sekwoja pochodziło z krainy „Overhill Cherokee”.

Większość dawnych osad regionu została zatopiona w wyniku spiętrzenia wód Little Tennessee River w latach siedemdziesiątych XX wieku, lecz archeolodzy zdołali wcześniej przeprowadzić najistotniejsze prace wykopaliskowe identyfikując większość osad i zdobywając wiele bezcennych informacji związanych z osadnictwem Czirokezów, jak również wcześniejszych kultur. thumb|Osady Czirokezów na mapie Mitchella z roku 1755

Historia Pierwsi europejscy podróżnicy przemierzający południowe Appalachy odnotowali, że Czirokezi zamieszkiwali trzy odrębne regiony. „Dolne osady” znajdowały się w okolicach miejscowości Keowee w górzystych obszarach Karoliny Południowej i Georgii. „Środkowe osady” koncentrowały się wokół Nikwasi i Tassetchee u podnóży Great Balsam Mountains i wschodnich Unicoi Mountains w Karolinie Północnej. Natomiast osady Overhill Cherokee mieściły się pomiędzy pasmem Appalachów a Doliną Tennessee w dzisiejszym stanie Tennessee. Stolicą regionu Overhill były kolejno Wielkie Tellico, Tanasi i Chota.

Te ostatnie osady powstały na przełomie XVI i XVII wieku, jednak naukowcy nie są zgodni co do konkretnych dat. Główne osady istniały już gdy pierwsi Europejczycy zaczęli badać te tereny na początku XVII wieku, a ludność nazywana „Overhill Cherokee” mówiła dialektem odmiennym niż lud „dolnych” i „środkowych” osad.

Pierwsze kontakty Przez cały XVII wiek kolonie angielskie na wybrzeżu Atlantyku handlowały z Czirokezami za pośrednictwem innych plemion, ale w miarę rozrastania się rynku futrzarskiego w Europie Zachodniej coraz więcej traperów i kupców podążało w kierunku Appalachów i położonych za nimi osad Czirokezów. W roku 1673 wirginijscy kupcy wysłali na zachód dwóch swoich agentów, Jamesa Needhama i Gabriela Arthura, którzy mieli utorować drogę następcom. Needham zginął w czasie wyprawy, natomiast Arthur dołączył do Indian (najprawdopodobniej Czirokezów) biorąc wraz z nimi udział w najeździe na osady hiszpańskie na Florydzie.

W roku 1725 karolińscy kupcy wysłali pułkownika George’a Chickena z misją dyplomatyczną do osad „za górami” w celu ustanowienia stałych kontaktów handlowych. Chicken dotarł do Wielkiego Tellico w lipcu i opisał osadę jako „zwartą i gęsto zabudowaną”, jak przypuszczał wobec niebezpieczeństwa napaści ze strony odwiecznych wrogów z plemienia Kri. Chicken przemierzył Ścieżkę Wojenną do brzegów Little Tennessee, gdzie spotkał „naczelnika wojowników” osady Tanasi oraz wodzów Citico i Tallassee.

Aleksander Cuming, 1730 Aleksander Cuming (ok. 1690–1775) przybył do Charleston w grudniu 1729 roku. Mimo że nie miał żadnych uprawnień dyplomatycznych, zdołał przekonać kilku wpływowych obywateli, że jest przedstawicielem króla Jerzego z misją do Czirokezów. W marcu 1730 Cuming dotarł do osady Tanasi, szybko przebył Drogę Handlową nawiązując kontakty z wodzami poszczególnych osad, w ciągu miesiąca pokonał pasmo Unicoi Mountains i znalazł się na terytoriach Overhill Cherokee, w miejscu wówczas niebezpiecznym, jako że właśnie toczyła się wojna pomiędzy Czirokezami a KrikamiSteele, s. 44-51.. Tak opisał to w swym dzienniku:

Zdaniem Cuminga Moytoy II miał zamiar przejąć kontrolę nad całym narodem Czirokezów. Cuming zgodził się pomóc Moytoyowi w zamian za przysługę w postaci „Korony Tanasi”. 30 marca Cuming odbył podróż z Wielkiego Tellico do Tanasi, którą znalazł „przyjemnie położoną” nad brzegami Little Tennessee. Tu spotkał się z Wojownikiem Tanasi, w owym czasie wojennego przywódcy wszystkich Czirokezów. Po zawarciu przymierza z Wojownikiem Tanasi Cuming wrócił do Wielkiego TellicoSteele, s. 44-53.. Następnie towarzyszył Moytoyowi II w drodze powrotnej przez pasma Unicoi Mountains do Nequassee, gdzie Moytoy został mianowany „Cesarzem Czirokezów”William Steele: The Cherokee Crown of Tannassy. Winston-Salem: 1977, s. 68..

Cuming wrócił do Anglii 5 czerwca 1730 w towarzystwie kilku Indian i z czapką z futra oposa, którą nazywał „Koroną Tannassy.” Zamierzał zaprezentować ją na dworze, ale w tym samym czasie pojawiła się w Londynie delegacja z Charleston zarzucając Cumingowi oszustwoSteele, s. 120-121.. Wprawdzie działania Cuminga przyczyniły się do jego osobistej porażki, wizyta w krainie Czirokezów pomogła w umocnieniu przymierza pomiędzy Indianami i AnglikamiAlberta Brewer, Carson Brewer: Valley So Wild. Knoxville: East Tennessee Historical Society, 1975, s. 3-7..

Christian Priber W roku 1736 przybył do Wielkiego Tellico utopista Christian Priber. Miał wprawdzie reprezentować francuskie interesy, ale szybko pożegnał się ze swą misją. Przyjął czirokeski styl życia, nauczył się języka i szybko zdobył zaufanie plemienia.

Priber przystąpił do rekonstrukcji czirokeskiej społeczności zgodnie z zasadami XVIII-wiecznego europejskiego idealizmu. Lansował teorię, że wszystko – łącznie z kobietami i dziećmi – powinno być wspólne. Uznawszy, iż Anglicy są oszustami i kłótnikami, planował przeniesienie stolicy Czirokezów na południe, do dzisiejszej Alabamy, bliżej terenów zajmowanych przez Francuzów. Anglicy w roku 1739 zamierzali go aresztować, ale napotkali opór ze strony Czirokezów. Ostatecznie został w roku 1743 schwytany przez Krików i przekazany władzom kolonii Karolina.

Fort Loudoun, 1756–1760 thumb|left|Fort Loudoun na mapie Timberlake’a Gdy wybuchła wojna z Indianami i Francuzami Czirokezi opowiedzieli się po stronie Brytyjczyków. Osady „za górami” zgodziły się wziąć udział w działaniach wojennych, ale zażądały w zamian budowy umocnionego fortu dla ochrony kobiet i dzieci, gdy wojownicy ruszą na wyprawę. W związku z tym w roku 1756 kolonie oddelegowały kapitana Raymonda Demere’a i inżyniera Johna DeBrahma z kilkoma wozami wyładowanymi materiałami budowlanymi z zadaniem wzniesienia fortu nad brzegiem rzeki Little Tennessee. Fort, który nazwano imieniem sir Loudouna, stanął w widłach rzek Little Tennessee i TellicoBrewer i Brewer, s. 32-38.. Naprzeciwko znajdowała się wioska Czirokezów, Tuskegee.

Krótko po wzniesieniu fortu stosunki pomiędzy Czirokezami i Brytyjczykami uległy oziębieniu. Kilku wracających z wojny Czirokezów zostało zabitych, co miało związek z coraz częstszymi kradzieżami koni w Wirginii. Gdy kilku czirokeskich wodzów zostało uwięzionych pod koniec roku 1759 w Forcie Prince George, wódz Stojący Indyk przystąpił do oblężenia Fortu Loudoun. Załoga fortu broniła się do sierpnia 1760, ale w końcu głód zmusił ją do kapitulacjiInez Burns: History of Blount County, Tennessee, From War Trail to Landing Strip, 1795-1955. Nashville: Benson Print Co., 1957, s. 4-7..

Wyprawa Timberlake’a, 1761 thumb|Osady Tanasi i Chota na mapie Timberlake’a Kolonie brytyjskie szybko zareagowały na upadek Fortu Loudoun. Karolina Południowa wysłała pułkownika Jamesa Granta przeciwko Dolnym Osadom, Wirginia oddelegowała Williama Byrda do ataku na Środkowe Osady w Karolinie Północnej, a pułkownik Adam Stephen z oddziałem wydzielonym z regimentu Byrda pomaszerował ku Long Island of the Holston (dzisiejsze Johnson City) z planem zaatakowania osad Overhill Cherokee. Czirokezi natychmiast poprosili o pokój, który wkrótce został zawarty. By ugruntować traktat, Stephen wyznaczył porucznika Henry’ego Timberlake’a i sierżanta Thomasa Sumtera by towarzyszyli delegacji Czirokezów w drodze powrotnej do osad OverhillBurns, s. 6-7..

Po trwającej pięć dni podróży z biegiem rzek Holston, French Broad i Little Tennessee, Timberlake przybył do osady Tomotley, gdzie powitał go wódz Ostenaco i gdzie był świadkiem powrotu wojowników z wyprawyHenry Timberlake: Memoirs, s. 113.. Po wypaleniu z Ostenaco fajki pokoju Timberlake udał się na południe do Choty, gdzie oczekiwało nań około 400 Czirokezów. Timberlake wypalił fajkę pokoju z kilkoma wodzami i nakreślił plan wielkiego domu rady. Następnego dnia przybył do osady Citico, gdzie powitano go tańcami. Po spotkaniu z wodzem Cheulah, Timberlake udał się dalej na południe, do Chilhowee, gdzie odbyły się podobne ceremonie. Stamtąd wrócił szlakiem handlowym do Long Island of the HolstonTimberlake, s. 59-64.. Dziennik Timberlake’a, opublikowany w latach sześćdziesiątych XVIII wieku, zawiera szczegółowe opisy czirokeskich domów rady, rezydencji, łodzi, a także codziennego życia czirokeskich rodzin, czyniąc go bezcennym dla późniejszych badaczy kultury indiańskiejTimberlake, s. 57–64, 84–89..

Podczas wojny o niepodległość Po zakończeniu wojny z Indianami i Francuzami osadnicy zaczęli z wolna napływać do wschodniego Tennessee. W roku 1772 kilku takich osadników wynegocjowało najem ziemi od Czirokezów w północno-wschodnim Tennessee, gdzie utworzyli osadę i fort Watauga. Mimo tego porozumienia napięcie pomiędzy Czirokezami i białymi nieustannie wzrastało. Nic dziwnego, że gdy wybuchła wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych Czirokezi opowiedzieli się za Brytyjczykami przeciw zbuntowanym koloniom.

W roku 1776 Czirokezi przyjęli plan usunięcia osadników ze wschodniego Tennessee i najazdu na Wirginię. Wirginijski kupiec Isaac Thomas (później współzałożyciel Sevierville) został ostrzeżony o planowanym najeździe przez Ukochaną Kobietę Czirokezów, Nancy Ward. Thomas przekazał ostrzeżenie osadnikom, którzy podjęli odpowiednie przygotowania. W rezultacie pierwsze uderzenie, prowadzone przez wodza Dragging Canoe, zostało odparte pod Heaton’s Station. Drugie, któremu przewodził Abraham z Chilhowee, spotkało się z porażką pod fortem WataugaBurns, s. 11-12.. W odpowiedzi na ataki indiańskie kilka tysięcy milicjantów, dowodzonych przez Williama Christiana uderzyło na osady Overhill paląc Tuskegee i Citico. Czirokezi wkrótce zawarli pokój w De Witt’s Corner, jednak wodzowie Dragging Canoe i Ostenaco odmówili podpisania traktatów i zbiegli na południe przygotowując się do nowego konfliktu zwanego wojnami Czikamauga.

W roku 1780, gdy wataugijczycy byli daleko bijąc się pod King’s Mountain, Czirokezi dokonali kilku rajdów przeciw osadom we wschodnim Tennessee. Po powrocie wataugijczycy wynajęli pułkownika Johna Seviera, który wsławił się pod King’s Mountain, by stanął na czele milicji i wyprawił się na osady Czirokezów „za górami”. Pokonawszy Czirokezów w krwawej bitwie pod Boyd’s Creek, Sevier ruszył na południowy zachód paląc większość osad, w tym m.in. ChotęBurns, s. 12..

Wojny Czikamauga thumb|left|Oconastota, wódz Czirokezów