Kolegium Trójcy Świętej w Cambridge, Kolegium Świętej Trójcy w Cambridge () – jedno z kolegiów brytyjskiego Uniwersytetu w Cambridge.
Oficjalna (w praktyce nieużywana) nazwa to College of the Holy and Undivided Trinity within the Town and University of Cambridge, of King Henry the Eighth's Foundation (Kolegium Świętej i Niepodzielnej Trójcy w Mieście i na Uniwersytecie Cambridge, Fundacji Króla Henryka VIII). Potocznie jest nazywane Trinity.
Jest to najbogatsze spośród wszystkich kolegiów w Cambridge – jego kapitał żelazny (endowment) 30 czerwca 2018 wyniósł 1464 miliony funtów. Pod względem liczby studentów ustępuje tylko .
Historia Utworzenie Kolegium Trójcy Świętej zostało ufundowane przez króla Anglii Henryka VIII. Akt powołania tej instytucji nosi datę 19 grudnia 1546.
Przejęcie przez Koronę majątków klasztornych w 1539 roku podkopało podstawy finansowe uniwersytetów w Cambridge i Oksfordzie. Utrudniło też ich funkcjonowanie, gdyż wielu studentów niebędących członkami kolegiów zamieszkiwało w klasztorach i domach prowadzonych przez zakony. Akt Parlamentu z 1544 umożliwiał królowi rozwiązanie każdej instytucji i przejęcie jej majątku. Część dworzan zaczęła wówczas doradzać Henrykowi sięgnięcie po majątek obydwu uniwersytetów. Spowodowało to kontrakcję zaniepokojonych szefów kolegiów w Cambridge, którzy poprzez związanych z uniwersytetem członków dworu starali się przekonać króla do zaniechania planów jego rozwiązania. Do ostatecznego sukcesu obrońców Cambridge przyczyniła się bardzo królowa Katarzyna Parr, która doradziła Henrykowi zachowanie uniwersytetów jako miejsca kształcenia kleru dla utworzonego przez niego Kościoła Anglii. Podsunęła mu też myśl stworzenia kolegium potężniejszego od wszystkich dotychczasowych, będącego znakiem nowych czasów.
Kolegium powstało z połączenia dwóch starszych kolegiów (King’s Hall oraz Michaelhouse) oraz siedmiu hosteli (Catherine’s, Garratt, Gregory’s, Ovyng’s, Physwick, St Margaret’s i Tyler’s). Kolegium King’s Hall zostało ufundowane w roku 1317 przez króla Edwarda II, a formalny akt jego utworzenia wydał jego syn, Edward III, w roku 1337. O tego czasu King’s Hall stało się najpotężniejszym i najsilniej związanym z dworem królewskim kolegium w Cambridge. Cechy te odziedziczyło po nim Trinity. Kolegium Michaelhouse (formalnie: Kolegium Trójcy Świętej, Maryi Dziewicy, Świętego Michała i Wszystkich Świętych) ufundował 27 września 1324 Hervey de Stanton, kanclerz skarbu Edwarda II. Ostatni dyrektor (Warden) King’s Hall – John Redman – został pierwszym dziekanem (Master) Kolegium Trójcy Świętej. Wykładowcy rekrutowali się nie tylko z połączonych kolegiów, ale też z pozostałych instytucji w Cambridge, zwłaszcza z St John’s College (jego wychowankami było pierwszych czterech dziekanów Trinity).
Jako cele działalności uczelni w dokumencie założycielskim wymieniono: wzmacnianie i utrwalanie prawdziwej Religii Chrześcijańskiej; wykorzenianie błędów i fałszywych poglądów; wzrost pobożności i dobrego wykształcenia; naukę języków; kształcenie w młodzieży pobożności, cnót, dobrych manier i wiedzy; pomoc biednym i potrzebującym. Od pozostałych kolegiów Cambridge Trinity miał odróżniać powiewający nad nim królewski sztandarTrevelyan 2001, s. 18: Był to przywilej odziedziczony po King’s Hall. oraz powoływanie jego dziekana bezpośrednio przez KoronęTrevelyan 2001, s. 18-19: Kolejnym kolegium w Cambridge, którego dziekana powołuje Korona, stało się utworzone w roku 1960 Churchill College..
Król zapewnił kolegium utrzymanie, przyznając mu dotację w wysokości 1600 funtów rocznie i obdarowując je gruntami. W pierwszym roku działalności przychody finansowe Trinity wyniosły 2048 funtów (co odpowiada ok. 35 000 000 funtów z roku 2015).
Pierwsze lata działalności Tworząc Kolegium Trójcy Świętej, Henryk VIII powołał do niego łącznie 60 wykładowców i studentów. Liczba członków stopniowo rosła. Statut Elżbiety I nakazywał przyjęcie w poczet członków kolegium już 60 wykładowców (fellows) i 60 studentów (scholars). 8 listopada 1552 roku kolegium otrzymało swój pierwszy statut z rąk Edwarda VI. Kolejny statut powstał za panowania królowej Marii (1554), jednak nie został opieczętowany przed jej śmiercią. Stał się za to podstawą do opracowania za panowania Elżbiety I kolejnego statutu – z 29 marca 1560 – który pozostał niezmieniony aż do czasów królowej Wiktorii. Aż do tej zmiany (24 lutego 1882) ciało zarządzające kolegium tworzył dziekan wraz z ośmioma najstarszymi wiekiem wykładowcami (). Członkowie Senioratu zajmowali w nim miejsce jedynie z racji wieku, bez względu na poziom intelektualny ani zasługi dla kolegium.
W okresie, gdy powstawało Kolegium Trójcy Świętej, zmieniał się skład społeczny studentów uniwersytetu: podczas gdy wcześniej wśród pobierających nauki dominowali synowie biedniejszych rodzin aspirujący do wejścia do stanu duchownego, od czasów Henryka VIII przybywało potomków średniej wielkości posiadaczy ziemskich oraz rodzin prawniczych. Oprócz członków kolegium nauki pobierali w nim także studenci niestowarzyszeni. Dzielili się oni na kilka kategorii: pensioners studiowali za ustaloną roczną opłatą; fellow-commoners płacili podwójnie, ale zyskiwali pewne przywileje (np. prawo jadania przy jednym stole z wykładowcami); sizars byli zwolnieni z części opłat w zamian za wykonywanie określonych prac na rzecz kolegium i innych studentów; wreszcie subsizars w zamian za pracę zwolnieni byli w ogóle z opłat. Niezależnie od statusu materialnego i idącej z nim w parze przynależności do którejś z wymienionych grup, wszyscy studenci podlegali takim samym wymogom i dyscyplinie. Wszyscy też mieli równe szanse na ukończenie studiów. Przykładem z późniejszego okresu może być Isaac Newton, który rozpoczynał studia jako subsizar, aby zostać jednym z najsłynniejszych absolwentów i wykładowcówWestfall 1983, s. 75: W czasach Newtona prawdopodobieństwo ukończenia studiów było odwrotnie proporcjonalne do zamożności studenta. Studia kończyło 30% potomków szlachty, 68% synów duchownych i specjalistów, 79% synów kupców oraz 82% potomków rolników i drobnych posiadaczy rolnych.. Kolegium Trójcy Świętej różniło się od innych kolegiów mniej rygorystyczną segregacją sizars od pozostałych studentów: nie musieli oni nosić odmiennych tog i mieli możliwość dzielenia pokoju z pensioners.
Wykładowcy (fellows) zobowiązani byli w ciągu siedmiu lat od ukończenia studiów przyjąć święcenia duchowne i utrzymywać celibat. Zasada ta dotyczyła również dziekana, jednak zwyczajowo król udzielał mu zgody na małżeństwo, aby żona mogła czynić honory gospodyni w jego apartamentach (Master’s Lodge). Wszyscy nauczyciele akademiccy (z wyjątkiem dwóch wykładowców prawa i dwóch medycyny) zobowiązani byli studiować teologię. Według statutu z 1554 roku wykładowców dzielono na większych (major fellows, posiadających stopień Master of Arts) i mniejszych (minor fellows, ze stopniem bakałarza).
Tutorzy (tutors) pełnili w tym czasie funkcję dużo ważniejszą niż obecnie – można porównać ją z zadaniami współczesnych supervisors i directors of studies. Byli to zwykli wykładowcy mający pod swoją opieką dwóch lub trzech studentów, których przydzielał im dziekan lub z którymi (lub ich rodzicami) umawiali się osobiście. Każdy student, który nie osiągnął jeszcze stopnia Master of Arts, musiał mieć swojego tutora niezależnie od stanu materialnego i statusu członkostwa kolegium. Rolą tutorów było czuwanie nad postępami w nauce i zachowaniem studenta, udzielanie mu lekcji oraz pomoc w wyborze kierunków studiów. Studenci zwykle mieszkali razem ze swymi tutorami i łączyły ich bliskie, nieraz wręcz osobiste stosunki. Ponieważ wielu rozpoczynających studia miało po 13-14 lat, tutorzy zastępowali im rodziców w procesie wychowawczym.
Za czasów urzędowania dziekana Whitgifta (1567–1577) liczba przyjęć nowych studentów do Trinity College osiągnęła poziom odwiecznego rywala, St. John’s College (ponownie udało się zrównać ze St John’s dopiero w połowie XVIII wieku).
Przetaczające się w XVI wieku przez Anglię konflikty religijne nie ominęły Trinity. W 1547 roku usunięto ze starej kaplicy King’s Hall „wszelkie ślady papizmu”. Według statutu z 1552 roku dziekan i wykładowcy musieli przysięgać pozostanie wiernymi wierze protestanckiej. Drugi dziekan kolegium, William Bill, został odwołany z urzędu przez królową Marię za brak akceptacji dla restauracji katolicyzmu. Powrócił wkrótce po objęciu tronu przez Elżbietę I, która z kolei odwołała jego katolickiego następcę, Johna Christophersona. W roku 1565 należący do kolegium purytanie wybili wszystkie szyby w oknach kaplicy. Z kolei wpływowy wykładowca, Cartwright, przywódca stronnictwa prezbiteriańskiego, doprowadził do buntu wśród studentów, którzy pod wpływem jego kazań zrzucili noszone obowiązkowo komże jako „odrażający relikt czasu przesądów”.
Okres Nevile’a Do czasu objęcia przez Nevile’a urzędu dziekana w lutym 1593 roku Trinity College było bezładnym zlepkiem budynków, powstałym przede wszystkim z połączenia zabudowań King’s Hall i Michaelhouse. Przebudowa dokonana za jego urzędowania stworzyła zręby kolegium w jego dzisiejszym kształcie. W okresie Nevile’a Trinity zaczęło stopniowo zyskiwać przewagę pod względem wielkości i znaczenia nad swoim rywalem – St John’s College.
Pierwszy etap prac zarządzonych przez Nevile’a polegał na stworzeniu Wielkiego Dziedzińca (Great Court). By pozyskać odpowiednio dużą przestrzeń, trzeba było wyburzyć zajmujące jego dzisiejszą północną część budynki, wzniesione w większości jeszcze w czasach King’s Hall. Pozostawiono jedynie wieżę zegarową, którą jednak przesunięto na północny zachód (z miejsca, gdzie dziś znajduje się zegar słoneczny). Od strony zachodniej Dziedziniec został zamknięty przez refektarz (Hall), dobudowany do apartamentów dziekana, oraz połączoną z nim kuchnię. Przestrzeń na południową część Dziedzińca uzyskano wyburzając szereg budynków stojących wzdłuż przebiegającej tam ulicy. Na środku Dziedzińca wybudowana została fontanna. W celu sfinansowania prac zaciągnięto pożyczkę na olbrzymią w tamtych czasach sumę 3000 funtów.
W kolejnym etapie rozbudowy powstał mniejszy dziedziniec, nazywany dziś Dziedzińcem Nevile’a (Nevile's Court). Prace dziekan sfinansował z własnej kieszeni.
W czasach Nevile’a jedną z ulubionych rozrywek członków Kolegium było pisanie i granie sztuk teatralnych. Rolę teatru pełnił wzniesiony już wcześniej budynek znajdujący się na tyłach Master’s Lodge, od strony rzeki – Comedy Room. Został on rozebrany w XIX wieku. Jego pozostałością jest mur dzisiejszego ogrodu dziekana, który niegdyś był południową ścianą teatru.
Od czasów urzędowania Nevile’a datuje się zwyczaj, że brytyjscy monarchowie odwiedzający Cambridge zatrzymują się w apartamentach dziekana. Podobne zwyczajowe prawo mieli także od tego czasu królewscy sędziowie dokonujący objazdów (judges on assize)Pokoje sypialne dla rodziny królewskiej umieszczono na piętrze północnej części Master’s Lodge. Pod nimi, na parterze znalazły się pokoje sypialne dla sędziów.
Na początku XVII wieku w Trinity studiowało wielu przyszłych wybitnych literatów, zwłaszcza poetów metafizycznych: między innymi George Herbert (wstąpił do Kolegium w 1609), John Suckling (1623), Andrew Marvell (1633), Abraham Cowley (1637) oraz John Dryden (1650).
Kryzys lat 1642-62