Wincenty Pstrowski

Wincenty Pstrowski (ur. 28 maja 1904 w Desznie, zm. 18 kwietnia 1948 w Krakowie) – polski górnik (rębacz dołowy). W PRL uznany za wzór przodownika pracy.

thumb|240px|Wincenty Pstrowski Życiorys Ojciec Kazimierz, był wyrobnikiem folwarcznym, a matka Zofia zajmowała się gospodarstwem domowym. Od 1928 do 1934 pracował w kopalni węgla kamiennego Mortimer, potem w biedaszybachKwiatkowski Z. Pstrowski nie jest bohaterem Dziennik Polski 1947 nr 272 z 5 października s. 3.. W 1937 wyjechał do Belgii. Powrócił do Polski w 1946. Był związany z ruchem lewicowym. W okresie emigracji zarobkowej wstąpił do Komunistycznej Partii Belgii, a po powrocie do kraju w szeregi komunistycznej PPR.

Gdy pracował jako rębacz w kopalni węgla kamiennego „Jadwiga”, 27 lipca 1947 wystosował list otwarty do górników, wzywający do współzawodnictwa pracy i przekraczania norm, w którym pisał m.in.:

Następnie wezwał do współzawodnictwa innych górników. Wierzył, że w ten sposób zostanie przyspieszona odbudowa zniszczonej Polski. Do historii przeszło jego hasło: Kto wyrobi więcej ode mnie?, znane dzisiaj również pod zniekształconą formą Kto wyrąbie więcej niż ja?. Ogłoszony został przez propagandę pierwszym polskim przodownikiem pracy. Był żonaty z Katarzyną.

Przez ostatnie tygodnie życia przebywał w klinice prof. Tadeusza Tempki w Krakowie w związku ze zdiagnozowaniem białaczki szpikowej. Do leczenia zaangażowano specalistów chorób krwi, a także Francuza dr. Jean Bernarda. Choroba miała rozwijać się już wcześniej, a odkryto ją przy leczeniu zębów i zakładaniu protez zębowych. Choremu przetoczono około 12,5 litrów krwi. Zmarł 18 kwietnia 1948 w szpitalu w Krakowie, a jako oficjalną przyczynę śmierci podano białaczkę szpikową oraz dodatkowo zapalenie płuc i niedomaganie serca. 21 kwietnia 1948 został pochowany na cmentarzu parafii św. Anny w Zabrzu.

Po jego śmierci popularne stały się w Polsce powiedzonka Gdy chcesz trafić na Sąd Boski, pracuj tak jak Wicek Pstrowski oraz Wincenty Pstrowski, górnik ubogi, przekroczył normę, wyciągnął nogi.

Odznaczenia 2 lipca 1947 otrzymał Brązowy Krzyż Zasługi.. Otrzymał też Złoty Krzyż Zasługi. Postanowieniem prezydenta Bolesława Bieruta z 20 listopada 1947 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za ofiarną i wydajną pracę w Przemyśle Hutniczym l Węglowym.. 22 lipca 1949 pośmiertnie nadano mu również Order Budowniczych Polski Ludowej (w gronie pierwszych wyróżnionych)..

Upamiętnienie thumb|Pomnik Wincentego Pstrowskiego w Zabrzu (2009) Na cześć inicjatora ruchu współzawodnictwa pracy kopalnię Jadwiga, w której pracował, przemianowano na kopalnię im. Pstrowskiego. Jego imię nosił również statek towarowy z serii tzw. rudowęglowców oraz w latach 1954–1990 jedno z sanatoriów w Rabce-Zdroju, a do 1990 jedno z osiedli w Żorach (obecnie os. Korfantego) i w Przemyślu (obecnie os. Glazera). 1 grudnia 1951 imię Wincentego Pstrowskiego nadano Politechnice Śląskiej w Gliwicach (odebrano je ustawą Sejmu w październiku 2006).

Nazwiskiem Pstrowskiego nazwano również w wielu miejscowościach ulice (m.in. w Jawiszowicach, Krakowie, Kołobrzegu, Lądku-Zdroju, Kudowie-Zdroju, Lublinie, Łęcznej, Przemyślu, Olsztynie, Ostrołęce, Starachowicach, Sopocie i Warszawie) i place (m.in. w Tychach, Wałbrzychu), jednak po 1990 niektóre ich nazwy zostały zmienione (Nazwa ulic Wincentego Pstrowskiego została wytypowana do zmian jako wypełniająca, zdaniem IPN, normę art. 1 Ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.

Pomnik Wincentego Pstrowskiego znajdował się w Zabrzu (autor: Marian Konieczny). W 2018 zabrzańscy radni zdecydowali, iż podlegający dekomunizacji pomnik Wincentego Pstrowskiego w Zabrzu zostanie przebudowany na pomnik upamiętniający Brać Górniczą, a działkę, na której się znajduje, obejmie tamtejsze Muzeum Górnictwa Węglowego.

Do 2001 imię W. Pstrowskiego nosiła Szkoła Podstawowa nr 3 w Jastrzębiu Zdroju. Imię Wincentego Pstrowskiego nosiła również Szkoła Sportowa nr 4 w Mysłowicach (obecnie jest to Zespół Szkół Sportowych imienia Olimpijczyków Śląskich – imię szkoły zmienione w 1997).

W 1977 Stefan Szlachtycz zrealizował telewizyjny film fabularny o Pstrowskim Kto da więcej co ja (w roli głównej wystąpił Jan Bógdoł). O okolicznościach jego realizacji opowiada sztuka Prezent dla towarzysza Edwarda G. (rok produkcji 2008, reżyseria: Janusz Dymek) wyemitowana w Teatrze TV.

W okresie PRL została ustanowiona Odznaka im. Wincentego Pstrowskiego.

W 1989 r. z okazji 45-lecia PRL-u Poczta Polska wyemitowała w nakładzie 5 mln sztuk upamiętniający go znaczek pocztowy o nominale 35 złotych.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Nazwy do zmiany / ul. Pstrowskiego Wincentego na stronie IPN

Kategoria:Ludzie związani z Zabrzem Kategoria:Przodownicy pracy w Polsce Ludowej Kategoria:Odznaczeni Brązowym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Osoby przedstawione na znaczkach pocztowych Kategoria:Polscy górnicy Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Zmarli w 1948 Kategoria:Zmarli na białaczkę