Klemens z Brzeźnicy, Klemens Klimontowic (zm. 18 marca 1241, okolice Chmielnika) – wojewoda opolski, a następnie kasztelan krakowski.
Pochodził z rodu Gryfitów-Świebodziców, syn kasztelana płockiego Klemensa, brat biskupa płockiego Andrzeja z BrzeźnicyB. Zientara, Henryk Brodaty..., s. 386. W dawniejszej historiografii często uważano Klemensa za ojca Andrzeja; por. A. Semkowicz, Krytyczny rozbiór dziejów polskich Jana Długosza (do r. 1384), Kraków 1887, s. 236, lub A. Małecki, Studya heraldyczne..., s. 54, 57., kasztelana cieszyńskiego Jana i Wierzbięty z Brzeźnicy.
W wyniku niepowodzenia spisku mającego osadzić na tronie krakowskim Henryka I Brodatego w miejsce Leszka Białego w 1225 wraz z innymi członkami rodu Gryfitów znalazł się u księcia opolsko-raciborskiego Kazimierza I. Dzięki wstawiennictwu swego teścia, kasztelana opolskiego Zbrosława został mianowany przez księcia wojewodą opolskimL. M. Wójcik, Ród Gryfitów..., s. 47.. Miał ponieść połowę kosztów związanych z rozbudową zamku w Opolu, o której decyzja została powzięta w początkach sierpnia 1228 na wiecu w Rybniku. W zamian otrzymał od księcia „wielkie nadanie, obejmujące m.in. Niemodlin, Zator i narok grodu opolskiego w ziemi krakowskiej”B. Zientara, Henryk Brodaty..., s. 297.. Wkrótce potem powrócił do Małopolski.
Być może już wtedy został kasztelanem krakowskim (jeśli tak, stanowisko to zostało mu wkrótce odebrane). W 1230, podczas niewoli Henryka I Brodatego u Konrada Mazowieckiego, bronił wraz ze swoim współrodowcem wojewodą krakowskim Markiem Wawelu oraz Skały przed wojskami Konrada. W 1238 ponownie wzmiankowany jako kasztelan krakowskiCzęść badaczy uważa, że tym kasztelanem był już krewniak Klemensa z Brzeźnicy, Klemens z Ruszczy, np. Z. Wdowiszewski, Klemens z Ruszczy, w: Polski Słownik Biograficzny, t. XII, Wrocław 1966-1967, s. 589. Por. L. M. Wójcik, Ród Gryfitów..., s. 48-49.. Zginął w bitwie pod Chmielnikiem w walce z najazdem tatarskim 18 marca 1241.
Był fundatorem klasztoru cysterek w Łubnicach, a także benedyktynek w Staniątkach, gdzie jego córka Wyszeniega (Wizenna) była później ksienią, a sam Klemens wraz z żoną został pochowanyNiekiedy wskazuje się, że fundatorem klasztoru staniąteckiego był krewniak i imiennik Klemensa z Brzeźnicy, Klemens z Ruszczy, jednak za Klemensem z Brzeźnicy opowiadają się m.in. A. Małecki, Studya heraldyczne..., s. 57, oraz L. M. Wójcik, Ród Gryfitów..., s. 48-49..
Przypisy
Bibliografia Małecki A., Studya heraldyczne, t. II, Lwów 1890, s. 54, 57. Wójcik L. M., Ród Gryfitów do końca XIII wieku. Pochodzenie — genealogia — rozsiedlenie, "Historia" CVII, Wrocław 1993, s. 44, 47-49. Zientara B., Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 2006, wyd. 3, .
Kategoria:Kasztelanowie krakowscy (Księstwo Krakowskie) Kategoria:Zmarli w 1241 Kategoria:Gryfici-Świebodzice Kategoria:Panowie Niemodlina