Mikołaj Stefan Pac herbu Gozdawa (ur. ok. 1623Andrzej Rachuba, Mikołaj Stefan Pac [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXIV, 1979, s. 738., zm. 8 maja 1684 w Rudawie pod Grodnem, Petersburg 1885, s. 183.) – wojewoda trocki od 1651, kasztelan wileński w 1670, biskup wileński od 1671, starosta krzyczewski w 1650 rokuVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 158., kanclerz Akademii i Uniwersytetu Wileńskiego Towarzystwa Jezusowego w latach 1672–1684Józef Bieliński, Uniwersytet Wileński (1579–1831) T. 3, Kraków 1899–1900, s. 3..
Życiorys Był synem Stefana Paca, podkanclerzego litewskiego i podskarbiego wielkiego litewskiego.
Kariera Mikołaja Stefana Paca była dość wyjątkowa na tle magnaterii. Poseł sejmiku wileńskiego na sejm zwyczajny 1649/1650 roku, sejm zwyczajny 1650 rokuStefania Ochmann-Staniszewska, Zdzisław Staniszewski, Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana Kazimierza Wazy. Prawo – doktryna – praktyka, tom II, Wrocław 2000, s. 392.. Na sejmie 1650 roku wyznaczony z Koła Poselskiego komisarzem do zapłaty wojsku Wielkiego Księstwa Litewskiego. W 1651 otrzymał urząd wojewody trockiego, mimo niepełnienia wcześniej żadnych znaczących urzędów. 17 października 1655 roku złożył przysięgę na wierność carowi Aleksemu MichajłowiczowiКрестоприводная книга Великого Княжества Литовского 1655 г., w: Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4, Moskwa-Warszawa 1999, s. 51-117.. Był uczestnikiem konfederacji tyszowieckiej w 1655 rokuAdam Kersten, Z badań nad konfederacją tyszowiecką, w: Rocznik Lubelski, t. I, 1958, s. 116.. Na sejmie 1659 roku wyznaczony z Senatu komisarzem do zapłaty wojsku Wielkiego Księstwa LitewskiegoVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 310.. W 1661 był delegatem Senatu na Trybunał Skarbowy Wielkiego Księstwa LitewskiegoVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 371.. Na sejmie 1662 roku wyznaczony z Senatu komisarzem do zapłaty wojsku Wielkiego Księstwa LitewskiegoVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 416.. W 1664 dyrektor trockiego sejmiku przedsejmowegoAndrzej B. Zakrzewski, Sejmiki Wielkiego Księstwa Litewskiego XVI-XVIII w. - ustrój i funkcjonowanie : sejmik trocki, Warszawa 2000, s. 220., w 1666 marszałek Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa LitewskiegoZłota księga szlachty polskiej, r. XVIII, Poznań 1896, s. 133.. Na sejmie abdykacyjnym 16 września 1668 roku podpisał akt potwierdzający abdykację Jana II Kazimierza WazyVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, 481.. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 5 listopada 1668 roku na sejmie konwokacyjnymVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 498.. Na sejmie zwyczajnym 1670 roku wyznaczony z Senatu komisarzem do zapłaty wojsku Wielkiego Księstwa LitewskiegoVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 46.. W 1670 został kasztelanem wileńskim, jednak już po kilku miesiącach rozwiódłszy się z żoną złożył posiadane urzędy, przyjął święcenia kapłańskie i został niemal natychmiast mianowany biskupem wileńskim. Bardzo szybko popadł w ostry konflikt z kapitułą wileńską, wskutek czego kapituła starała się w Rzymie o unieważnienie jego nominacji. W efekcie tych wypadków do konsekracji biskupiej doszło dopiero w 1681. Nie był rzeczywiście mianowany biskupem wileńskim przez papieża Innocentego XI do 25 maja 1682.Hierarchia Catholica medii et recentioris aevi, t. V, Patavii 1952, s. 416.
Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 15 stycznia 1674 roku na sejmie konwokacyjnymVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 129.. Elektor Jana III Sobieskiego z województwa wileńskiego w 1674 rokuVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 149., podpisał jego pacta conventaPorządek Na Seymie Walnym Elekcyey Między Warszawą a Wolą, przez opisane Artykuły do samego tylko Aktu Elekcyey należące, uchwalony y postanowiony, Roku Pańskiego Tysiąc Szesc Set Siedmdziesiat Czwartego, dnia Dwudziestego Miesiaca Kwietnia., s. 28..
Pochowany w katedrze Św. Stanisława i Św. Władysława w WilnieKrzysztof Rafał Prokop, Nekropolie biskupie w nowożytnej Rzeczypospolitej (XVI–XVIII w.), Kraków-Warszawa 2020, s. 143..
Bibliografia
A. Rachuba, Mikołaj Stefan Pac [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXIV, 1979, s. 738-741.
Linki zewnętrzne Biskup Mikołaj Stefan Pac
Przypisy
Kategoria:Biskupi wileńscy Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1668 Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1674 Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej Kategoria:Elektorzy Jana III Sobieskiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo wileńskie) Kategoria:Kanclerze Akademii i Uniwersytetu Wileńskiego Towarzystwa Jezusowego Kategoria:Komisarze do zapłaty wojsku I Rzeczypospolitej (Izba Poselska) Kategoria:Komisarze do zapłaty wojsku I Rzeczypospolitej (Senat) Kategoria:Konfederaci tyszowieccy Kategoria:Marszałkowie sejmikowi (województwo trockie) Kategoria:Marszałkowie Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego Mikołaj Stefan Pac Kategoria:Pochowani w bazylice archikatedralnej św. Stanisława Biskupa i św. Władysława w Wilnie Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1649/1650 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1650 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo wileńskie) Kategoria:Senatorowie deputaci Trybunału Skarbowego Wielkiego Księstwa Litewskiego Kategoria:Senatorowie duchowni I Rzeczypospolitej Kategoria:Starostowie krzyczewscy Kategoria:Sygnatariusze aktu abdykacji Jana II Kazimierza Wazy 1668 Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Jana III Sobieskiego Kategoria:Wojewodowie troccy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w XVII wieku Kategoria:Wykonawcy przysięgi na wierność carowi Aleksemu I Romanowowi (1655) Kategoria:Zmarli w 1684