Znieczulenie, anestezja ( an- „bez” + aisthesis „zmysłu”) – zjawisko przerwania przewodzenia impulsów nerwowych aferentnych z komórek receptorowych oraz eferentnych do komórek efektorowych pozwalający na bezpieczne i bezbolesne przeprowadzenie pacjenta przez czas operacji lub innego, potencjalnie bolesnego lub nieprzyjemnego zabiegu medycznego. W przeciwieństwie do analgezji blokuje przewodzenie wszystkich impulsów w obie strony.
Specjalność lekarska zajmująca się znieczuleniami to anestezjologia.
Rodzaje znieczulenia W zależności od metody wyróżnia się: analgosedację znieczulenie ogólne (tzw. narkoza lub uśpienie) znieczulenie regionalne znieczulenie miejscowe Znieczulenie powierzchowne Znieczulenie nasiękowe blokady centralne znieczulenie podpajęczynówkowe (rdzeniowe) znieczulenie zewnątrzoponowe znieczulenie ogonowe blokady obwodowe blokada przykręgowa blokady nerwów obwodowych blokady specjalne znieczulenie kombinowane, zawierające elementy kilku rodzajów znieczulenia.
Historia W starożytności pierwsze znieczulenia sporządzano z ziół takich jak opium czy marihuana. Dopiero w XIX wieku zaczęto przeprowadzać badania nad efektywnymi środkami znieczulającymi. W 1800 roku brytyjscy chemicy Humphry Davy i stwierdzili znieczulające właściwości podtlenku azotu (tzw. „gazu rozweselającego”), jednak w tamtych czasach był jedynie wykorzystywany do rozrywek. Pierwszym, który wykorzystał go do znieczulenia, był amerykański dentysta Horace Wells. W 1844 użył on podtlenku azotu podczas ekstrakcji zęba, lecz ponieważ pacjent był młodym, dobrze zbudowanym mężczyzną, nie było ono całkowicie skuteczne i pacjent krzyczał (później przyznał, że nie z bólu, a szoku), co wpłynęło na negatywny odbiór metody.
Kolejnym znaczącym środkiem znieczulającym jest chloroform, odkryty w 1831 roku. Jego skuteczność została potwierdzona dopiero w 1847. Zyskał popularność do tego stopnia, że 1853 roku wykorzystano go do uśpienia Wiktorii Hanowerskiej podczas porodu księcia Leopolda.
Pierwszą skuteczną operację pod narkozą na polu bitwy przeprowadził w roku 1847 rosyjski chirurg Nikołaj Pirogow.
Znieczulenie miejscowe
Znieczulenie ogólne
Kategoria:Anestezjologia