Mieczysław Czaja (ur. 12 kwietnia 1903 w Gorlicach, zm. 30 grudnia 1958 w Lasach Krynickich w leśnictwie Nawojowa) – polski biolog, prof. zw. dr hab. nauk weterynaryjnych, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa.
Życiorys Urodził się w nauczycielskiej rodzinie Józefa i Wandy z Leszczyńskich. W 1921 ukończył gimnazjum w Nowym Targu, od 1921 studiował na Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie, którą ukończył w 1926 uzyskując stopień lekarza weterynarii. Edukację kontynuował na Uniwersytecie Leibniza w Hanowerze. W 1929 obronił pracę doktorską. W latach 1927–1930 był kierownikiem zootechnicznych Zakładów Doświadczalnych początkowo w Mużyłowie (okolice Tarnopola), następnie 1930 w Pińczowie i od 1930 do 1939 w Świsłoczy (powiat Wołkowysk). W latach 30. współpracował z Izbami Rolniczymi w Białymstoku, Brześciu n. Bugiem i Wilnie, a od 1932 wykładał także hodowlę owiec na Uniwersytecie Wileńskim.
W czasie okupacji niemieckiej był inspektorem hodowli owiec w Krakowskiej Izbie Rolniczej.
W 1945 został doktorem habilitowanym i otrzymał stanowisko docenta, a w 1950 został profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1952 rozpoczął pracę w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, do 1958 kierował tam Katedrą Szczegółowej Hodowli Zwierząt. Równocześnie od 1955 przez dwa lata kierował Zakładem Genetyki Zwierząt Domowych Polskiej Akademii NaukInstytut Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN., a od 1957 Zakładem Hodowli Doświadczalnej Zwierząt PAN. W 1954 został profesorem zwyczajnym. Od 1952 przez pięć lat pełnił funkcję podsekretarza stanu w Ministerstwie Rolnictwa oraz był organizatorem Instytutu Zootechniki w Krakowie. Prowadził prace hodowlane, głównie dotyczące owiec – stworzył rasę owcy zwaną górską owcą polską, a także bydła czerwonego polskiego (poprawienie jego pogłowia czerwonym bydłem duńskim). Należał do inicjatorów hodowli tarpana w Popielnie oraz rozpoczęcia restytucji łosia w Puszczy Kampinoskiej.. Członek korespondent PAN (od 1954).
Był mężem Krystyny Czajowej (zm. 1999)Napis na nagrobku [dostęp 2024-08-22]..
Zmarł na atak serca widząc bezprawny wyrąb cennego drzewostanu w lesie k. NawojowejMieczysław Czaja w Encyklopedii Tatrzańskiej., spoczął w alei zasłużonych na cmentarzu Rakowickim (kwatera LXVII-płn.2-3)na stronie Lista pamięci UJ..
Materiały archiwalne Mieczysława Czai znajdują się w PAN Archiwum w Warszawie pod sygnaturą III-78Spis inwentarzy, Polska Akademia Nauk Archiwum w Warszawie, [dostęp 2024-02-23].. mały|Grób prof. Mieczysława Czai na cmentarzu Rakowickim w Krakowie Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi (22 lipca 1951) „za wybitną działalność naukową”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (14 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 14 stycznia 1955 r. nr 0/126 - na wniosek Prezesa Polskiej Akademii Nauk.
Nagrody
Państwowa Nagroda Naukowa III stopnia w dziedzinie nauk rolniczo-leśnych za prace z dziedziny hodowli owiec (1950)
Przypisy
Bibliografia
Bochenek Adam Wawrzyniec. W: Słownik biologów polskich. Stanisław Feliksiak (red.). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 108–109. .
Kategoria:Absolwenci Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie Kategoria:Członkowie korespondenci PAN Kategoria:Ludzie urodzeni w Gorlicach Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy zootechnicy Kategoria:Urodzeni w 1903 Kategoria:Wiceministrowie i urzędnicy PRL Kategoria:Nauczyciele akademiccy Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie Kategoria:Zmarli w 1958