Portatyw ( „nieść”) – małe, przenośne organy piszczałkowe używane od średniowiecza.
Składały się z jednego rzędu piszczałek labialnych. Zakres instrumentu to około dwie i pół oktawy. Miał metalowe piszczałki o jednakowej średnicy, różnej długości. Trzymano go prostopadle do torsu grającego, który grał na nim jedną ręką, druga poruszała trójkątnym mieszkiem. Instrument taki noszono na pasie, zawieszony u boku lub na szyi. Stawiano go także na stole lub na kolanach.
Zastosowanie Instrument znalazł zastosowanie zarówno do celów kościelnych jak i świeckich. Dzięki możliwości przenoszenia stosowany był podczas procesji kościelnych, przede wszystkim do podawania tonu do śpiewu chorału gregoriańskiego. Instrument ten największą popularność miał w XV wieku. W XVII i XVIII wieku pojawił się portatyw w obudowie skrzynkowej, noszony przez kilka osób (2-4 osoby), stosowany w procesjach religijnych i paradach wojskowych.
Portatyw to jeden z instrumentów będących w obszarze zainteresowania organoznawstwa.
Przypisy Sztuka świata. T. 18. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s.162, . Krystyna Kubalska-Sulkiewicz, Monika Bielska-Łach, Anna Manteuffel-Szarota: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s.291 Nowa encyklopedia PWN. T. 5. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, . Mała encyklopedia muzyki (red. Stefan Śledziński). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s.828
Kategoria:Aerofony