Darownikowate (Pisauridae) – rodzina pająków z infrarzędu wyższych i parworzędu płytkowców. Kosmopolityczna. Obejmuje około 240 opisanych gatunków sklasyfikowanych w 47 rodzajach. W zapisie kopalnym znane są od eocenu.
Morfologia thumb|left|Widok na przód prosomy u Euprosthenops bayaonianus Pająki średnich i dużych rozmiarów. Prosoma jest dłuższa niż szersza, w zarysie gruszkowata. Karapaks jest grzbietowo wysklepiony, o stosunkowo niskiej części głowowej, pozbawiony guzów czy kolców. Ośmioro oczu rozmieszczonych jest w dwóch szeregach, przy czym te w tylnym są większe niż te w przednim. Oczy tylno-boczne leżą znacznie bardziej z tyłu niż tylno-środkowe i daleko od przednio-bocznych. Odległości między poszczególnymi oczami danego szeregu są mniejsze niż u pogońcowatych. Spośród par odnóży najkrótsza jest trzecia, a najdłuższa ostatnia. Wszystkie stopy mają trzy pazurki i liczne, bezładnie rozmieszczone trichobotria. Opistosoma (odwłok) jest dłuższa niż szersza i pozbawiona siteczka przędnego. Kądziołki przędne mają niewydłużone, zwyczajnie wykształcone człony. Nogogłaszczki samca w przeciwieństwie do Dolomedidae mają wykształconą dystalną apofizę tegularną, a nie zesklerotyzowane, okrągłe siodełko.
Rozprzestrzenienie Rodzina kosmopolityczna, w Europie, w tym w Polsce reprezentowana tylko przez darownika przedziwnego.
Taksonomia i ewolucja thumb|Charminus natalensis thumb|Euprosthenopsis vuattouxi thumb|Afropisaura ducis Takson ten wprowadzony został w 1890 roku przez Eugène’a Simona na łamach „Annales de la Société Entomologique de France”. W publikacji z 1898 roku autor ten zaliczył do Pisauridae trzy grupy: Pisauriea, Thalassieae i Dolomedeae, którym później nadano rangi podrodzin. W 1967 roku Pekka T. Lehtinen na podstawie wyników badań morfologicznych wyodrębnił Dolomedinae do rangi osobnej rodziny, jednak klasyfikacji tej nie przyjęli późniejsi autorzy.
W XXI wieku monofiletyzm tak definiowanych darownikowatych zaczął być podważany przez wyniki molekularnych analiz filogenetycznych, takich jak te Steffena Bayera i Axela L. Schönhofera z 2013 roku, Majida Moradmanda i innych z 2014 roku, Daniele Polotow i innych z 2015 roku, Nicole L. Garrison i innych z 2016 roku, Marii J. Albo i innych z 2017 roku, Siddhartha Kulkarniego i innych z 2023 roku czy Nicolasa A. Hazziego i Gustava Hormigi z 2023 roku. Pojawiały się jednak także wyniki analiz molekularnych potwierdzające ich monofiletyzm, jak te Warda Wheelera i innych z 2017 roku, Rosy Fernández i innych z 2018 roku, Cheng Dongqianga i Williama H. Piela z 2018 roku, Luisa N. Piacentiniego i Martína J. Ramíreza z 2019 roku czy Roberta J. Kallala i innych z 2021 roku. Żadne z tych badań nie obejmowało jednak więcej niż ćwierci tradycyjnie zaliczanych do darownikowatych rodzajów. W 2025 roku bardziej szczegółowe analizy przeprowadziły zespoły Yu Kuangpinga i innych oraz Sary A. Morris i innych. Na podstawie uzyskanych wyników oba niezależnie dokonały wyniesienia Dolomedinae do rangi osobnej rodziny i zawężenia definicji darownikowatych.
Do rodziny należy około 240 opisanych gatunków sklasyfikowanych w 47 rodzajach:
W wynikach analizy Morris i innych na drzewie uzyskanym metodą największej wiarygodności przy połączeniu dwóch metod sekwencjonowania darownikowate zajęły pozycję siostrzaną dla kladu obejmującego Trechaleidae, pogońcowate, Dolomedidae i rodzaj Hygropoda, tworząc z nimi klad siostrzany dla kladu obejmującego śpiesznikowate i Senoculidae. W obrębie darownikowatych Pisaurinae zajęły pozycję bazalną, a Helinae siostrzaną dla Thaumasiinae. W wynikach analizy Yu i innych darownikowate zajęły pozycję siostrzaną dla kladu złożonego z Dolomedidae, Trechaleidae, pogońcowatych i rodzaju Blandinia. Czas rozejścia się linii ewolucyjnych darownikowatych i owego kladu oszacowano w tej analizie na przełom eocenu i oligocenu, jednak zapis kopalny omawianej rodziny sięga wczesnego eocenu.
Przypisy
Kategoria:Darownikowate