Romuald Dąbrowski herbu Jelita (ur. 25 października 1874 w Liteni, zm. wiosną 1940 w USRR) – generał brygady Wojska Polskiego, działacz społeczny, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Józefa i Bronisławy z Lewickich, urodzony 25 października 1874 w Liteni, w ówczesnym powiecie suczawskim Księstwa Bukowiny. W latach 1882–1886 uczęszczał do szkoły powszechnej w Czerniowcach. W latach 1886–1888 uczył się w c. k. Szkole Realnej w Czerniowcach, a w latach 1888–1890 w c. k. Wojskowej Niższej Szkole Realnej w Koszycach. W 1894 roku zakończył naukę w Korpusie Kadetów w Budapeszcie i rozpoczął zawodową służbę wojskową w cesarskiej i królewskiej armii. Jego oddziałem macierzystym był 44 węgierski pułk piechoty w Budapeszcie. W 1899 roku był adiutantem pułku. W latach 1912–1913 wziął udział w mobilizacji sił zbrojnych Monarchii Austro-Węgierskiej, wprowadzonej w związku z wojną na Bałkanach. W 1914 roku był komendantem oddziału karabinów maszynowych. I wojnę światową rozpoczął w stopniu kapitana, dowodząc kompanią karabinów maszynowych. W czasie służby awansował na kolejne stopnie w korpusie oficerów piechoty: kadeta–zastępcy oficera (1 września 1894 roku), podporucznika (1 listopada 1895 roku), porucznika (1 listopada 1899 roku), kapitana (1 listopada 1909 roku) i majora (1 sierpnia 1916 roku). Był dwukrotnie ranny: w 1914 w brzuch i 1916 w lewą nogę. Wojnę zakończył w stopniu podpułkownika.
8 lutego 1919 przyjęty został do Wojska Polskiego z dniem 1 listopada 1918, z zatwierdzeniem posiadanego stopnia podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 listopada 1918 i przydzielony do 15 pułku piechotyDz. Rozk. Wojsk. Nr 17 z 15 lutego 1919, poz. 576.Dz. Rozk. Wojsk. Nr 18 z 18 lutego 1919, poz. 598.. W maju 1919 objął dowództwo II batalionu. W październiku tego roku dowodził Podgrupą „Słucz” w składzie 4 Dywizji Piechoty Frontu Wołyńskiego. Walczył w rejonie Olewska. 2 grudnia 1919 objął dowództwo 15 pułku piechoty „Wilków” i sprawował je do 19 stycznia 1920. 22 maja 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu pułkownika, w piechocie, w grupie oficerów byłej armii austro-węgierskiej. Pełnił wówczas służbę w Dowództwie Okręgu Generalnego „Poznań”. Od 24 sierpnia tego roku dowodził XXXV Brygadą Piechoty. 19 listopada objął dowództwo XXXVI Brygady Piechoty, a od 1 marca 1921 roku ponownie dowodził XXXV BP.
17 maja 1921 odznaczono go krzyżem „Virtuti Militari” V kl., a w uzasadnieniu jego nadania, czytamy m.in.:Jesienią 1921, w wyniku przejścia wojska na stopę pokojową, dowództwo XXXV BP zostało przeformowane w dowództwo piechoty dywizyjnej 18 DP, a płk Dąbrowski mianowany został dowódcą piechoty dywizyjnej 18 DP. Przejściowo pełnił obowiązki dowódcy tej wielkiej jednostki. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 30. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był wówczas 71 pułk piechoty. Następnie pozostawał oficerem nadetatowym 33 pułku piechoty w ŁomżyTadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski podają, że w latach 1923-1924 dowodził 33 Pułkiem Piechoty. Według tych samych autorów, Piotra Staweckiego i "Rocznika oficerskiego z 1924 r." dowódcą tego pułku był wówczas płk Michał Pakosz.. 8 grudnia 1922 roku przeniesiony został do Rezerwy Oficerów Sztabowych Dowództwa Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu. Z dniem 1 grudnia 1923 roku został mianowany dowódcą piechoty dywizyjnej 28 Dywizji Piechoty w Warszawie. W 1926, po zamachu majowym objął dowództwo tej dywizji. 3 stycznia 1927 roku odkomenderowany został do Centrum Wyższych Studiów Wojskowych w Warszawie, w charakterze słuchacza III Kursu.
16 marca 1927 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki, na wniosek Ministra Spraw Wojskowych marszałka Polski Józefa Piłsudskiego awansował go na generała brygady ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 roku i 4. lokatą w korpusie generałów. Następnego dnia został zwolniony ze stanowiska dowódcy 28 DP w Warszawie i mianowany dowódcą Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi.
24 czerwca 1927 roku zakończył naukę w CWSW i 9 lipca tego roku objął obowiązki dowódcy OK IV. 15 lipca 1927 roku został zwolniony z tego stanowiska i z dniem 30 września 1927 roku przeniesiony w stan spoczynku. Po zakończeniu służby mieszkał w Bochni przy ul. Solna Góra 616. W 1936 przeprowadził się do Stanisławowa na ul. Kamińskiego 5.
W okresie dwudziestolecia międzywojennego udzielał się społecznie m.in. w PCK, LOPP oraz Lidze Morskiej i Kolonialnej.
Po agresji ZSRR na Polskę, prawdopodobnie w grudniu 1939, został aresztowany przez funkcjonariuszy NKWD. Został zamordowany wiosną 1940 na Ukrainie i pogrzebany w Bykowni, gdzie 21 września 2012 został oficjalnie otwarty Polski Cmentarz Wojenny w Kijowie-Bykowni. Jego nazwisko znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej, gdzie został wymieniony w wykazie pod numerem 950 – lista wywózkowa 067/1 z 1940, poz. 114.
Żonaty z Elżbietą (Elizabeth), córką Franciszka Brolika, tenora opery wiedeńskiej, i Leopoldyny von Schweda. Para miała dwóch synów: Franciszka (1904–1962), komandora porucznika, zastępcę komendanta Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte, i Romualda (ur. 1905), rotmistrza Wojska Polskiego.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1617 – 17 maja 1921 Krzyż Walecznych czterokrotnie (po raz pierwszy nr 5529 rozkazem 4 Armii z 18 grudnia 1920) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Wojskowej austro-węgierskie Krzyż Zasługi Wojskowej 3 klasy z dekoracją wojenną po raz drugi Krzyż Zasługi Wojskowej 3 klasy z dekoracją wojenną i mieczami Srebrny Medal Zasługi Wojskowej z mieczami na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej Brązowy Medal Zasługi Wojskowej z mieczami na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej Brązowy Medal Zasługi Wojskowej na czerwonej wstążce Krzyż Wojskowy Karola Brązowy Jubileuszowy Medal Pamiątkowy dla Sił Zbrojnych Krzyż Jubileuszowy Wojskowy Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej kampania wrześniowa
Przypisy
Bibliografia
Henryk P. Kosk, Apel żałobny dowódców Września, „Polska Zbrojna”, Magazyn Tygodniowy nr 42.
Kategoria:Członkowie Ligi Morskiej i Kolonialnej (1930–1939) Kategoria:Członkowie Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Romuald Dąbrowski Kategoria:Dowódcy 15 Pułku Piechoty „Wilków” Kategoria:Dowódcy 28 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Dowódcy piechoty dywizyjnej 18 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Dowódcy piechoty dywizyjnej 28 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Generałowie brygady II Rzeczypospolitej Kategoria:Generałowie Wojska Polskiego – ofiary zbrodni katyńskiej Kategoria:Ludzie związani ze Stanisławowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Oficerowie piechoty II Rzeczypospolitej przeniesieni do korpusu generałów Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej (Bułgaria) Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zasługi Wojskowej Signum Laudis Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojskowym Karola Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Jubileuszowym Wojskowym Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym Mobilizacji 1912–1913 Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polscy zesłańcy w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1874 Kategoria:Zmarli w 1939