Inejirō Asanuma (jap. 浅沼 稲次郎, Asanuma Inejirō; ur. 27 grudnia 1898 na Miyake-jima, zm. 12 października 1960 w Tokio) – japoński polityk, lider Japońskiej Partii Socjalistycznej (SPJ). Znany z potężnej postury, donośnego głosu i nieustannych objazdów kraju z przemówieniami, otrzymał przydomki „chłop mówca” (enzetsu hyakushō), „ludzka lokomotywa” (ningen kikan-sha) oraz czułe „Numa-san”. Żył skromnie w małym mieszkaniu, cieszył się popularnością wśród robotników dzięki przystępności i hojności.
W czasie II wojny światowej wspierał Stowarzyszenie Wspierania Władzy Cesarskiej i politykę wojenną, ale po wojnie stał się gorącym zwolennikiem socjalizmu, promował relacje z ChRL i ostro krytykował układ bezpieczeństwa z USA.
Został zamordowany 17 października 1960 przez 17-letniego ultranacjonalistę podczas telewizyjnej debaty politycznej.
Wczesne życie i edukacja Urodził się 27 grudnia 1898 na wyspie Miyake-jima (część Tokio) jako nieślubny syn Hanjirō Asanuma (1861–1951), sołtysa wsi Kamitsuki, i konkubiny Yoshi Asaoka. Matka wychowywała go samotnie do ok. 13. roku życia w skromnych warunkach na odległej wulkanicznej wyspie.
Ojciec później ożenił się z Inoue Hisą, przeprowadził do Tokio (Sunamura, dziś Kōtō) i rozpoczął hodowlę bydła mlecznego. Przy tej okazji oficjalnie uznał Inejirō za syna i sprowadził go do miasta.
Uczęszczał do Trzeciej Prefekturalnej Szkoły Średniej w Tokio (dziś liceum Ryōgoku), w 1918 wstąpił na kurs przygotowawczy Uniwersytetu Waseda, ukończył w 1923 r. wydział polityki i ekonomii. Odrzucił życzenie ojca, by został lekarzem, co spowodowało czasowe zerwanie kontaktów.
Kariera polityczna W latach 20. i 30. XX w. brał udział w tworzeniu partii proletariackich (Partia Chłopsko-Robotnicza, Partia Mas Społecznych). Podczas wojny popierał politykę wojskową i należał do Stowarzyszenia Wspierania Władzy Cesarskiej, w 1942 wycofał się z polityki krajowej.
Po wojnie był współzałożycielem Japońskiej Partii Socjalistycznej (1945). W latach 1955–1960 pełnił funkcję sekretarza generalnego, w 1960 został przewodniczącym. Znany z mediacji sporów wewnętrznych frazą „maa maa” (uspokójcie się), zyskał przydomek „Maa-maa Koji”. W 1959 r. podczas wizyty w Chinach oświadczył: „Amerykański imperializm jest wspólnym wrogiem narodów Chin i Japonii”, co wywołało ogromny skandal w Japonii.
Żył skromnie, uwielbiał psy (w 1956 użyczył głosu buldogowi w radiowej adaptacji Disneya „Lilli i Tramp”), szanował cesarza (codzienny rytuał przy domowym ołtarzu shinto), miał legendarny apetyt i bliskie kontakty ze światem sumo.
Zamach 12 października 1960 r. podczas telewizyjnej debaty w hali Hibiya w Tokio (przed wyborami do Izby Reprezentantów) 17-letni ultranacjonalista Otoya Yamaguchi wbiegł na scenę i zadał dwa ciosy krótkim mieczem wakizashi w brzuch i pierś. Asanuma zmarł w drodze do szpitala. Zdarzenie zarejestrowała NHK (nie na żywo, ale później wielokrotnie emitowano), szokując cały kraj. Zdjęcie Yasushiego Nagao (wyciąganie miecza po drugim ciosie) zdobyło Pulitzer 1961 i World Press Photo 1960.
Yamaguchi popełnił samobójstwo w więzieniu 2 listopada 1960 r.
Dziedzictwo Za czasów Asanuma SPJ zyskiwała mandaty w latach 50. Jego śmierć pozbawiła partię charyzmatycznego mediatora; następca Eda Saburō (centrowy) przyspieszył rozłamy, liczba mandatów spadała aż do rozwiązania partii w 1996 r.
Nawet konserwatywny rywal, premier Hayato Ikeda, wygłosił w parlamencie wzruszającą mowę pochwalną: „Służbę narodowi uczyniłeś podstawą swej polityki. Biegałeś ze wschodu na zachód, w brudnym ubraniu i starej teczce bezpośrednio przemawiając do ludu”, wywołując oklaski i łzy.
Miejsce urodzenia na Miyake-jima przekształcono w park z jego pomnikiem (uszkodzony gazami po erupcji w 2000 r.). Partia Socjaldemokratyczna miała jego popiersie w siedzibie (przeniesione w 2013 r.).
Zamach wywołał masowe protesty; cesarz Hirohito wezwał do poszanowania prawa i porządku.
Przypisy
Linki zewnętrzne Biogram o Asanumie (ang.) Zdjęcie Inejiro Asanumy i Otoyi Yamaguchi w chwili zamachu wykonane przez Yasushi Nagao
Kategoria:Japońscy politycy Kategoria:Socjaliści Kategoria:Ludzie urodzeni w Chiyoda (Tokio) Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Zmarli w 1960 Kategoria:Parlamentarzyści Kategoria:Ofiary zamachów