mały|Przykład pornografii (grafika utrwalona na kyliksie, V wiek p.n.e.) Pornografia, potocznie porno (od gr. γραφός, graphos „piszący”; πόρνη, porne „nierządnica”; pornográphos „piszący o nierządnicach”) – wizerunek osób lub przedmiotów o cechach jednoznacznie seksualnych utworzony z zamiarem wywołania pobudzenia seksualnego lub podniecenia u osób oglądających. Pokazy emitowane na żywo np. w internecie, również stanowią formę pornografii.

Etymologia Słowo „pornografia” pochodzi z greki (πορνογραφία) i wywodzi od słów πόρνη (pornē „nierządnica” i πορνεία porneia „prostytucja”), i γράφειν (grafein „rejestrować”) oraz końcówki -ία (-ia, znaczącego „należący do”), zatem łączne znaczenie tego słowa można oddać jako „rejestracja prostytutek lub prostytucji”. Nie wiadomo, kiedy po raz pierwszy użyto tego określenia w języku greckim; pierwsze znane użycie zawarte jest w dziele Deipnosophistae Atenajosa. Współczesne greckie słowo „pornografia” pochodzi od francuskiego pornographie.

Do języka francuskiego słowo pornographie zostało prawdopodobnie wprowadzone przez Nicolasa Edme Restif de La Bretonne, który wydał w 1769 książkę o tym tytule z treścią nasyconą erotyzmem, po czym w XIX w. słowo to rozpowszechniło się w innych językach, w tym również w polskim.

Kontrowersje W dyskusjach dotyczących pornografii największe kontrowersje budzi zazwyczaj kwestia zgodności z prawem czynności polegającej na rozpowszechnianiu treści lub produktów posiadających cechy pornograficzne – czynność taka prowadzić może bowiem do „uczynienia ich dostępnymi dla większej, z góry nieokreślonej liczby osób”. Natomiast pornografia pokazywana w ograniczonym kręgu osób lub w wyznaczonych do tego celu miejscach, jak np. sex shopy, nie stanowi naruszenia prawa.

W warstwie wytwórczej pornografii podstawowe kontrowersje dotyczą udziału osób małoletnich oraz dopuszczalności scen przemocy seksualnej – w tym względzie współczesne legislacje przyjmują najczęściej założenie o niedopuszczalności w obu wymienionych przypadkach, a przyjętą granicę wieku wyznacza się zwykle na 15 lat.

Inna, burzliwa kontrowersja dotyczy wyznaczenia warunków granicznych dla definicji pornografii – tutaj wyraźnie zaznaczają się dwa przeciwstawne stanowiska: granicy pornografii wyznaczyć się nie da, a gdyby nawet, to będzie ona zawsze zmienna, tak jak zmienne są obyczaje, możliwe jest wyznaczenie granicy pornografii i to wcale nie zmiennej – z punktu widzenia np. prawa karnego zmienność obyczajów nie przesądza o zmienności granicy pornografii, ponieważ pornografia zależy nie tylko od obyczajności.

Niektórzy autorzy wypowiadający się na temat pornografii twierdzą, że „większą część problemu pornografii stanowi ruch antypornograficzny”.

Konsekwencją rozlicznych kontrowersji związanych z pornografią, co łatwo zauważyć w dysputach, jest duża rozbieżność opinii bądź punktów widzenia, co w następstwie może utrudniać lub ograniczać zakres prowadzonych badań naukowych dotyczących tego zjawiska, szczególnie w aspekcie kulturoznawczym.

W marcu 2014 ukazał się pierwszy numer recenzowanego kwartalnika poświęconego zjawisku pornografii pt. „Porn Studies”.

Prawne aspekty pornografii mały|lewo|450px|Stosunek do pornografii w różnych krajach świata:

W 1923 roku państwa zrzeszone w Lidze Narodów podpisały Międzynarodową Konwencję w sprawie Zwalczania Obiegu i Handlu Wydawnictwami Pornograficznymi, którą przyjęło 56 państw (w tym Polska – 1927 rok). Umowa obowiązuje.

Sytuacja prawna pornografii jest silnie zróżnicowana w zależności od kraju lub regionu. Zazwyczaj zabroniona jest pornografia przedstawiająca stosunki seksualne z udziałem dzieci (chociaż występują różnice w określeniu poziomu wieku, do którego uznaje się osobę za dziecko). W zależności od kraju zakaz może dotyczyć pornografii, w której dzieci występują w charakterze seksualnym lub nieseksualnym (a sceny erotyczne zostały dodane komputerowo). Inne jej formy są dozwolone lub zabronione w różnym stopniu.

W społeczeństwie przyjęło się dzielić pornografię na dwa rodzaje – „miękką”, z pogranicza erotyki i seksu, gdzie nie jest pokazywany akt kopulacji, oraz „twardą”, do której zalicza się między innymi treści ilustrujące genitalia w stanie wzbudzenia czy akty perwersyjnych zachowań podczas stosunku. Pierwszym krajem, w którym zalegalizowano tzw. „twardą” pornografię, wraz z pornografią z udziałem dzieci oraz zwierząt, była Dania, 1 lipca 1969. Przykładami innych liberalnych w tej kwestii krajów są Holandia, gdzie pisma i filmy pornograficzne można było kupić w kioskach ulicznych, czy Szwecja (chociaż tam przepisy dotyczące dostępności pornografii zostały w latach 80. XX w. znacznie zaostrzone). W wielu krajach z listy przestępstw seksualnych została usunięta zoofilia, dozwolona jest równocześnie sprzedaż pornografii z udziałem zwierząt. W takich przypadkach pojawiające się w tej materii sprawy karne są rozstrzygane z perspektywy nieprzyzwoitości oraz przepisów okrucieństwa wobec zwierząt. W sprawach tych istnieje również małe prawdopodobieństwo otrzymania kary pozbawienia wolności.

W niektórych ustawodawstwach pornografia dozwolona jest w stopniu ograniczonym. Np. prawo japońskie do niedawna zakazywało rozpowszechniania wizerunków włosów łonowych (paradoksalnie, wydepilowane genitalia można było pokazać), a we Francji, choć dozwolone, produkcje pornograficzne obłożone są wyższym podatkiem niż niepornograficzne.

Na drugim końcu skali są kraje, w których pornografia nie jest dozwolona. Należy do nich między innymi Norwegia, gdzie pornografia do niedawna była nielegalna, ale tolerowana i łatwo dostępna (7 grudnia 2005 roku sąd najwyższy wydał decyzję, z której wynika legalność pornografii drukowanej i możliwość jej dystrybucji w otwartych sieciach sprzedaży, decyzja ta jednak nie sprecyzowała statusu filmów i telewizji przedstawiającej pornografię). Podobne podejście reprezentuje prawo Singapuru, które zakazuje sprzedaży takich periodyków, jak Playboy.

Sytuacja w Polsce W Polsce pornografia jest legalna, przestępstwem jest jednak publiczne prezentowanie treści pornograficznych w taki sposób, że może to narzucić ich odbiór osobie, która tego sobie nie życzy (art. 202 § 1 kk). Karze podlega też ten, kto małoletniemu poniżej lat 15 prezentuje treści pornograficzne lub udostępnia mu przedmioty mające taki charakter albo rozpowszechnia treści pornograficzne w sposób umożliwiający takiemu małoletniemu zapoznanie się z nimi (art. 202 § 2 kk). Zakazane jest też: w celu rozpowszechniania produkowanie, utrwalanie lub sprowadzanie, przechowywanie lub posiadanie albo rozpowszechnianie lub publiczne prezentowanie treści pornograficznych z udziałem małoletniego albo treści pornograficznych związanych z prezentowaniem przemocy lub posługiwaniem się zwierzęciem (art. 202 § 3 kk). Karane jest także utrwalanie treści pornograficznych z udziałem małoletniego poniżej lat 15, sprowadzanie, przechowywanie, posiadanie takich treści (art. 202 § 4 i 4a kk) lub uzyskiwanie do nich dostępuKary za samo oglądanie pornografii dziecięcej weszły w życie – Biznes, Finanse i Prawo.. Karze podlega też ten, kto produkuje, rozpowszechnia, prezentuje, przechowuje lub posiada treści pornograficzne przedstawiające wytworzony albo przetworzony wizerunek małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej (art. 202 § 4b kk).

Rozpowszechnianie pornografii było przestępstwem do 1998 zgodnie z art. 173 Kodeksu karnego z 1969 roku.

Prawodawstwo Unii Europejskiej odnosi się jedynie do zwalczania pornografii obrazującej wykorzystywanie seksualne dzieci i zobowiązuje kraje członkowskie do wprowadzania ustawodawstwa wspierającego zwalczanie tego rodzaju pornografii.

Pornografia dziecięca Pornografię dziecięcą definiuje się zazwyczaj w oparciu o pojęcie pornografii. Pod pojęciem pornografii dziecięcej należy rozumieć treści, które przedstawiają osobę małoletnią wykorzystywaną seksualnie lub prezentujące jej genitalia z zamiarem pobudzenia seksualnego odbiorcy. Ponieważ w przypadku osoby małoletniej nie można mówić o dobrowolnej aktywności seksualnej, w literaturze anglojęzycznej przyjęto terminologię do opisu takich sytuacji i zachowań: „obrazy krzywdzące dziecko” (ang. child abuse images), „wykorzystywanie dziecka” (ang. child exploitation) oraz „materiały przedstawiające wykorzystywanie seksualne dzieci” (ang. child sexual abuse material, akronim CSAM).

Z kolei w rozumieniu Konwencji Rady Europy dotyczącej przestępczości w internecie (art. 9.2), pojęcie „pornografia dziecięca” (ang. child pornography) obejmuje materiał pornograficzny, który w widoczny sposób przedstawiaKonwencja Rady Europy o cyberprzestępczości, sporządzona w Budapeszcie 23 listopada 2001 r. (, lista stron).: osobę małoletnią w trakcie czynności wyraźnie seksualnej osobę, która wydaje się być nieletnią w trakcie czynności wyraźnie seksualnej realistyczny obraz przedstawiający osobę małoletnią w trakcie czynności wyraźnie seksualnej.

Według II Protokołu Dodatkowego do Konwencji o prawach dziecka (art. 2 c)Protokół fakultatywny do Konwencji o prawach dziecka w sprawie handlu dziećmi, dziecięcej prostytucji i dziecięcej pornografii, przyjęty w Nowym Jorku 25 maja 2000 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 76, poz. 494, lista stron).:

dziecięca pornografia oznacza jakiekolwiek pokazywanie, za pomocą dowolnych środków, dziecka uczestniczącego w rzeczywistych lub symulowanych ewidentnie czynnościach seksualnych lub też jakiekolwiek pokazywanie organów płciowych w celach przede wszystkim seksualnych.

Należy zaznaczyć, że przepis powyższy nie obejmuje materiałów dźwiękowych.

Sytuacja prawna w Polsce Polski Kodeks karny w art. 202 § 3 zakazuje rozpowszechniania lub prezentacji treści pornograficznych z udziałem małoletniego, z użyciem przemocy lub z udziałem zwierząt. Ponadto zakazane jest produkowanie, utrwalanie, sprowadzanie, przechowywanie i posiadanie tego typu treści w celu ich rozpowszechniania. Za naruszenie tego zakazu grozi kara pozbawienia wolności od 2 do 12 lat. Przestępstwem jest także samo posiadanie lub uzyskiwanie dostępu do pornografii dziecięcej, podlegające karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5; zapis ten stosuje się zarówno wobec samego pedofila, jak i osób zaangażowanych w ściganie i pociągnięcie przestępcy do odpowiedzialności karnej.

Zgodnie z ustawą o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (), zapewnienie obsługi serwisu internetowego prowadzącego działalność w zakresie zgłaszania i analizy przypadków dystrybucji, rozpowszechniania lub przesyłania pornografii dziecięcej za pośrednictwem technologii informacyjno-komunikacyjnych prowadzi Zespół Dyżurnet.pl, funkcjonujący w ramach NASK-PIB.

Metody rozpowszechniania pornografii mały|Stoisko z czasopismami pornograficznymi wystawionymi na sprzedaż w Japonii Pornografia jest rozpowszechniana – w tym celu wykorzystywane są nośniki materialne w formie np. druku na papierze lub zapisu sygnału (analogowego lub cyfrowego) na nośniku danych. Powielone nośniki materialne umożliwiają następnie kolportaż pornografii pod postacią czasopism, książek, kartek pocztowych, kaset wideo, płyt DVD-Video lub blu-ray czy plików danych zapisanych w pamięci zewnętrznej komputera.

Rozpowszechnianie pornografii ma miejsce również z wykorzystaniem środków masowego przekazu np. telewizji w formie emisji filmów pornograficznych lub audycji telewizyjnych o tematyce pornograficznej emitowanych na żywo. Innym, popularnym współcześnie środkiem wykorzystywanym do rozpowszechniania pornografii, pod postacią plików lub strumieni danych zawierających treści pornograficzne, jest internet.

Przyczyn rozpowszechniania pornografii należy dopatrywać się przede wszystkim w zyskach osiąganych z tego rodzaju działalności gospodarczej – istnieje nawet pojęcie „przemysł pornograficzny”.

Religie wobec pornografii

Kościół katolicki Według Kościoła katolickiego pornografia pomija szerszy kontekst życia – miłość, małżeństwo, rodzina, sfera obowiązków, odpowiedzialności, trudności, zahamowań i ograniczeń.