thumb|Gwiazda w Alei Gwiazd w Łodzi Jerzy Michał Wójcik (ur. 12 września 1930 w Nowym Sączu, zm. 3 kwietnia 2019 w Warszawie) – polski operator filmowy, reżyser, autor scenariuszy filmowych i teatralnych.

Międzynarodową sławę zyskał w latach „polskiej szkoły filmowej” jako współtwórca największych sukcesów artystycznych polskiego kina lat 50. i 60.

Życiorys W 1955 ukończył studia na wydziale operatorskim PWSF w Łodzi i rozpoczął pracę w zespole filmowym „Kadr”. Dyplom otrzymał w roku 1964. W roku 1956 pracował jako drugi operator pod kierunkiem Jerzego Lipmana przy zdjęciach do „Kanału” Andrzeja Wajdy.

Zadebiutował jako samodzielny operator w Eroice Andrzeja Munka (1958). Następnie realizował m.in. zdjęcia do filmów Popiół i diament (1958) Andrzeja Wajdy, Matka Joanna od Aniołów (1961) i Faraon (1966) Jerzego Kawalerowicza, Westerplatte (1967) Stanisława Różewicza i Potop (1974) Jerzego Hoffmana, aż do Anioła w szafie (1987) Stanisława Różewicza.

W latach 1968–1970 współpracował z reżyserami jugosłowiańskimi. Wyreżyserował dwa filmy fabularne – Skarga (1991) i Wrota Europy, (1999) – do których napisał również scenariusze. W latach 1976–1985 zajmował się także reżyserią telewizyjną – stworzył kilka spektakli Teatru Telewizji, m.in. Joanna d’Arc (1976) i Relacja (1977).

Był autorem scenariuszy dla Teatru Telewizji oraz Teatru Adekwatnego.

Został profesorem sztuki filmowej. W latach 1981–1982 wykładał sztukę operatorską na Wydziale Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, a od 1982 wykładał na Wydziale Operatorskim PWSFTviT w Łodzi, początkowo jako profesor nadzwyczajny, od 1988 zwyczajny. W latach 2000–2003 wykładał na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, a w latach 2010–2015 na Wydziale Scenografii Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Za swoją twórczość był wielokrotnie nagradzany, m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2005), nagrodą „Vitae Valor” za całokształt twórczości na III Festiwalu Filmowym „Vitae Valor” w Tarnowie (2003), nagrodą za całokształt twórczości „Golden Camera 300” na MFF Sztuki Operatorskiej im. Braci Manaki w Bitola w Macedonii (1999), a wcześniej szeregiem nagród za zdjęcia do filmów i za reżyserię spektakli teatru TV.

Był honorowym przewodniczącym Stowarzyszenia Twórców Obrazu Filmu Fabularnego.

W roku 2006 opublikował zawierającą przemyślenia i wspomnienia zawodowe książkę Labirynt światła, w roku 2017 Sztukę filmową – zbiór wykładów, wygłoszonych w latach 2000–2003 na Uniwersytecie Warszawskim.

Ostatnie lata życia spędził w Podkowie Leśnej. Podczas uroczystości żałobnych, 11 kwietnia, w kościele św. Krzysztofa w Podkowie Leśnej wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Wanda Zwinogrodzka odczytała list ministra Piotra Glińskiego. Pogrzeb odbył się według ceremoniału państwowego z asystą wojskową. Profesor Wójcik został odznaczony pośmiertnie Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w pracy artystycznej i twórczej na rzecz rozwoju i popularyzowania polskiej kinematografiiList Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 11 kwietnia 2019..

Życie prywatne W roku 1959 poślubił aktorkę Magdę Teresę Dąbrowską. Na początku lat 60. przeniósł się z Łodzi do Warszawy. W roku 1963 został ojcem syna Tomasza.

Filmografia Etiudy szkolne 1953 Kiedy ty śpisz (współpraca operatorska), reż. Andrzej Wajda, zdj. Jerzy Lipman Piaskarze (współpraca operatorska), reż. Andrzej Wajda, zdj. Jerzy Lipman Początek dnia (zdjęcia), reż. Julian Dziedzina 1955 Człowiek nie umiera (współpraca operatorska), reż. Sylwester Chęciński, zdj. Henryk Depczyk Godzina bez słońca (zdjęcia), reż. Paweł Komorowski Powrót (zdjęcia), reż. Julian Dziedzina 1966 – Medaliony (zdjęcia), reż. Andrzej Brzozowski

Filmy fabularne 1956 Kanał (II operator), reż. Andrzej Wajda Koniec nocy (współautor zdjęć i scenariusza), reż. Julian Dziedzina, Paweł Komorowski, Walentyna Uszycka Prawdziwy koniec wielkiej wojny (II operator), reż. Jerzy Kawalerowicz 1958 Eroica, reż. Andrzej Munk Popiół i diament, reż. Andrzej Wajda 1959 – Krzyż Walecznych, reż. Kazimierz Kutz 1960 – Nikt nie woła, reż. Kazimierz Kutz 1961 Czas przeszły, reż. Leonard Buczkowski Matka Joanna od Aniołów, reż. Jerzy Kawalerowicz Samson, reż. Andrzej Wajda 1962 – Mój stary, reż. Janusz Nasfeter 1963 – Zacne grzechy, reż. Mieczysław Waśkowski 1964 Przy torze kolejowym, reż. Andrzej Brzozowski Echo, reż. Stanisław Różewicz 1965 – Życie raz jeszcze, reż. Janusz Morgenstern 1966 Faraon, reż. Jerzy Kawalerowicz Potem nastąpi cisza, reż. Janusz Morgenstern 1967 – Westerplatte, reż. Stanisław Różewicz 1968 Uzrok smrti ne pominati, reż. Jovan Żivanović Twarzą w twarz, reż. Krzysztof Zanussi Vrane, reż. Lubiśa Kozomara 1969 Devojka sa kosmaja, reż. Dragovan Jovanović Tajna vecera, reż. Zdravko Velimirovic 1970 – Krvava bajka, reż. Toti Janković 1973 – Potop, reż. Jerzy Hoffman 1975 – Opadły liście z drzew, reż. Stanisław Różewicz 1978 – Pasja, reż. Stanisław Różewicz 1979 – Elegia, reż. Paweł Komorowski 1980 – Ryś, reż. Stanisław Różewicz 1981 – Pensja pani Latter, reż. Stanisław Różewicz 1983 – Kobieta w kapeluszu, reż. Stanisław Różewicz 1985 – Diabeł, reż. Stanisław Różewicz 1987 – Anioł w szafie, reż. Stanisław Różewicz

Reżyseria 1976 – Joanna d’Arc, Teatr TV 1977 – Relacja, Teatr TV (autor) 1978 Medea, Teatr TV (także adaptacja) Anna, Teatr TV 1979 – Tu zaszła zmiana, Teatr TV (także scenariusz) 1982 – Pyłek w oku, Teatr TV (także scenariusz) 1985 – Promethidion, Teatr TV 1991 – Skarga (także scenariusz) 1996 – Portret w przestrzeni (także scenariusz) 1999 – Wrota Europy (także scenariusz)

Scenariusze 1956 – Koniec nocy (współautor scenariusza i zdjęć), reż. Julian Dziedzina, Paweł Komorowski, Walentyna Uszycka 1974 – Człowiek jak człowiek według Bertolda Brechta, reż. Magda Teresa Wójcik, Teatr Adekwatny 1976 – Bhagavad Gita – Pieśń Pana według Mahabharaty, reż. Magda Teresa Wójcik, Teatr Adekwatny 1977 – Relacja, Teatr TV (autor, także reżyseria) 1978 – Medea, Teatr TV (adaptacja, także reżyseria) 1979 Medea według Eurypidesa (adaptacja), reż. Magda Teresa Wójcik, Teatr Adekwatny Tu zaszła zmiana, Teatr TV (także reżyseria) 1982 – Pyłek w oku, Teatr TV (także reżyseria) 1983 – Cesarz według Ryszarda Kapuścińskiego, reż. Magda Teresa Wójcik, Teatr Adekwatny 1988 – Bhagavad Gita według Mahabharaty, reż. Magda Teresa Wójcik, Teatr Adekwatny 1991 – Skarga (także reżyseria) 1996 – Portret w przestrzeni (także reżyseria) 1999 – Wrota Europy (także reżyseria) 2002 – Cesarz według Ryszarda Kapuścińskiego (scenariusz), reż. Magda Teresa Wójcik, Teatr Adekwatny

Nagrody i odznaczenia 1962 – Matka Joanna od Aniołów – Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia; 1966 – Potem nastąpi cisza – Nagroda Ministra Obrony Narodowej II stopnia; 1967 – Westerplatte Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia; Nagroda Ministra Obrony Narodowej I stopnia 1968 – Vrane – Dyplom za Osiągnięcia Twórcy Zagranicznego w kinematografii jugosłowiańskiej (Festiwal Filmów Jugosłowiańskich, Pula) 1975 – Opadły liście z drzew Nagroda Państwowa II stopnia Nagroda za zdjęcia (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych, Gdańsk) 1977 – Relacja Nagroda Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji I stopnia za spektakl teatru TV Nagroda Złoty Ekran za spektakl teatru TV 1987 – Anioł w szafie – nagroda za zdjęcia na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych 1988 – Anioł w szafie – Nagroda Szefa Kinematografii za twórczość filmową w dziedzinie filmu fabularnego za rok 1987 1998 – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski z okazji 50-lecia PWSFTviT 1999 – Nagroda za całokształt twórczości filmowej w dziedzinie sztuki operatorskiej „Golden Camera 300” na MFF Sztuki Operatorskiej im. braci Manaki w Bitola (Macedonia) 2002 – 4 grudnia na ulicy Piotrkowskiej w Łodzi odsłonięto gwiazdę Jerzego Wójcika w Alei Gwiazd (w okolicach Hotelu Grand i kina Polonia) 2003 – Nagroda „Vitae Valor” za całokształt twórczości na III Festiwalu Filmowym „Vitae Valor” w Tarnowie 2005 – Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – pkt 3. 2009 – Orły 2009 – Nagroda za Osiągnięcia Życia 2012 – Platynowe Lwy, nagroda na 37 Gdynia Film Festival za całokształt twórczości 2019 – Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie)

Przypisy

Bibliografia Jerzy Wójcik, Labirynt światła, opracował Seweryn Kuśmierczyk, Canonia, Warszawa 2006, . Jerzy Wójcik, Sztuka filmowa, opracował Seweryn Kuśmierczyk, Canonia, Warszawa 2017, .

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Filmowej Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Laureaci Polskiej Nagrody Filmowej Za Osiągnięcia Życia Kategoria:Laureaci Platynowych Lwów za całokształt twórczości Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Sączu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani w Podkowie Leśnej Kategoria:Polscy operatorzy filmowi Kategoria:Polscy reżyserzy filmowi Kategoria:Polscy scenarzyści filmowi Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 2019 Kategoria:Doktorzy honoris causa Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi