Jan Krieg lub Hans Krieg, Joan Krieg, Johan KriegInne formy nazwiska: Kriag, Kriegck, Krig. (ur. ok. 1590 w Speicherdorf k. Królewca, obecnie Южный, zm. między 1643 a 1647 w Pelplinie) – gdański malarz i rysownik okresu manieryzmu.
Życie Zapewne był synem menonickich uchodźców z Holandii lub Niemiec. Kształcił się w Królewcu, prawdopodobnie podróżował do Niderlandów. W 1615 przybył do Gdańska, gdzie w 1616 został mistrzem cechu malarzy, w drodze wyjątku bez składania egzaminu. W 1627, jako zamożny mieszczanin, kupił kamienicę przy ul. Rzeźnickiej. Zapewne pod wpływem żony przyjął wiarę katolicką. Po jej śmierci w 1632 wstąpił do zakonu cystersów w Pelplinie. Na rzecz konwentu przekazał swoją kamienicę, znaczną kwotę pieniężną oraz srebra. Pracował nad wyposażeniem kościoła opackiego, wykonując prace marmoryzatorskie, pozłotnicze oraz 4 emblematy do ołtarza św. Jakuba Starszego.
Twórczość
Jedynymi jego sygnowanymi pracami, które zachowały się do dzisiaj, są rysunki wykonane piórkiem i tuszem, kolorowane akwarelą. Początkowo wykonywał przedstawienia o charakterze alegorycznym, których bohaterami były personifikacje idei ogólnych, często zaczerpnięte z mitologii (np. niezachowana Alegoria pięciu zmysłów – 1624). W późniejszym okresie w jego rysunkach pojawia się tematyka rodzajowa (np. Spacerująca para – po 1620) oraz przedstawienia religijne (np. Archanioł Michał zwyciężający smoka – 1637). Jego twórczość cechuje właściwe stylistyce manieryzmu teatralne ujęcie tematyki, znakomity zmysł obserwacyjny oraz racjonalna, rzeczowa interpretacja. Widoczne są w niej silne wpływy manieryzmu niderlandzkiego.
Wybrane dzieła Widok Gdańska z Biskupiej Górki – po 1620, Muzeum Narodowe w Gdańsku Obraz namalowany na desce, która zapewne była wiekiem wyprawowej skrzyni ślubnej lub pokrywą instrumentu muzycznego, prawdopodobnie wirginału, przedstawia zaślubiny pary gdańskich mieszczan. Nowożeńcy otoczeni są wieloma innymi postaciami (wytworne towarzystwo na ganku bogatej budowli, żebrak, jeźdźcy w polskich strojach, młody mężczyzna z psem, chłopiec trzymający sokoła itp.) oraz ukazanymi z niezwykłą drobiazgowością scenkami rodzajowymi. W tle umieszczono panoramę Gdańska. Powitanie św. Urszuli w Kolonii – ok. 1640, Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Pelplinie, predella ołtarza św. Urszuli Scena przedstawia przybycie świętej do Kolonii, którą malarz umiejscowił nad brzegiem morza. Przy nabrzeżu portowym z przycumowanymi dwoma okrętami trwają prace przeładunkowe. Z fotograficzną wręcz dokładnością odtworzony został roboczy dzień w porcie gdańskim w latach 40. XVII w. Wśród tłumu kręcącego się po nabrzeżu widzimy m.in.: kobiety dostarczające pożywienie marynarzom, starego wilka morskiego z fajką, żebraczkę z worem na plecach, plotkujące zamożne mieszczki, ulicznego sprzedawcę jaj, księdza z ministrantem spieszącego do chorego marynarza oraz cztery kobiety odprowadzające przyjaciółkęM. Karpowicz, Sztuka polska XVII wieku, Warszawa 1975, s. 98.. Malowidło cechuje subtelna kolorystyka, emalierska faktura i drobiazgowa, miniaturowa metoda obrazowania. Całość utrzymana jest w konwencji obrazu rodzajowego, jedynie wizerunek gołębicy na tle nieba ponad głowami pierwszoplanowych postaci przypomina o pozaziemskiej sferze zdarzeniaSztuka polska, t. 4, Warszawa 2013, s. 222.. Obraz uważany jest za najdoskonalszy widok marynistyczny polskiego baroku. Apoteoza św. Barbary – lata 40. XVII w., Klasztor Cysterek w Żarnowcu (przypisywany) Obraz z cyklu 12 scen przedstawiających legendę o św. Barbarze. Obraz główny otaczają małe malowidła ze scenkami z życia świętej (2 w predelli, po 3 w uszakach ołtarza oraz 3 w jego zwieńczeniu). Malowidła te wzbogacone są scenkami rodzajowymiNiektóre źródła autorstwo obrazów przypisują Janowi Peterhacke, zięciowi Hermana Hana..
Zachowane rysunki Wezwanie dla sztuki (Przemijanie sławy) – 1617, Muzeum Narodowe w Poznaniu Alegoria – 1617, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław MUSICA – 1618, Muzeum Grafiki i Rysunku, Berlin Dyskurs Minerwy z Chronosem – 1619, Muzeum Grafiki i Rysunku, Berlin Bellona – 1620, Muzeum Narodowe w Warszawie Pokój w więzach wojny – 1622, Muzeum Narodowe w Poznaniu Alegoria QUIT AD TE – 1622, Muzeum Grafiki i Rysunku, Berlin Archanioł zwyciężający smoka – ok. 1630, Muzeum Narodowe w Gdańsku Spacerująca para – po 1620, Muzeum Narodowe w Gdańsku Madonna zjawiająca się św. Hieronimowi – po 1620, Muzeum Narodowe w Gdańsku Michał zabijający smoka – 1637, Muzeum Narodowe w Gdańsku Jeździec przed tarasem pałacowym – 1643, Muzeum Narodowe w Gdańsku Skalisty pejzaż – ok. 1640, Muzeum Narodowe w Gdańsku
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Jarosław Wojciechowski, Krieg Jan, [w:] Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, pod red. Stanisława Gierszewskiego, t. 2, Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Naukowe, 1994, Janusz St. Pasierb, Katedra w Pelplinie, wyd. 3, Pelplin: Bernardinum, 2007. Wielka encyklopedia malarstwa polskiego, Kraków: Wydawnictwo Kluszczyński, 2011,
Linki zewnętrzne ilustracja obrazu informacja o miejscu urodzenia z polonia.pap.net
Kategoria:Ludzie związani z Pelplinem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Malarze związani z Gdańskiem w I Rzeczypospolitej Kategoria:Mieszczanie gdańscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy malarze okresu manieryzmu Kategoria:Polscy malarze XVII wieku Kategoria:Polscy rysownicy Kategoria:Urodzeni w 1590 Kategoria:Polscy cystersi (I Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w XVII wieku