August Ignacy Franciszek Ksawery Józef hr. Łoś z Grodkowa i Januszowic herbu Dąbrowa (ur. 3 grudnia 1829 we Lwowie, zm. 29 grudnia 1902 we Lwowie) – ziemianin, powstaniec styczniowy, poseł na Sejm Krajowy Galicyjski i do austriackiej Rady Państwa.
Życiorys Oficer armii austriackiej, a następnie ziemianinAugust Ignacy Franciszek Ksawery Józef hr. Łoś Sr. h. Dąbrowa - Geni online [18.04.2003]. Był dziedzicem majątku Werchrata w pow. rawskimZygmunt Kubrak, Powstanie styczniowe: pogranicze cieszanowsko-lubaczowskie, Lubaczów 2003, s. 15, 47–50, 86. oraz kilku majątków w pow. samborskim m.in. Czyszki i StupnicaFranz Adlgasser, Kurzbiografie Łoś, August Graf - Parlamentarier 1848-1918, Parlament Österreich Republik, online [18.04.2023). Był delegatem Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, a następnie prezesem jego rady nadzorczej (1895–1902). Oprócz tego był członkiem rad nadzorczych kolei lokalnej Borki Wielkie-Grzymałów (1902) oraz kolei lokalnych wschodnio-galicyjskich (1896)Jerzy Sewer Dunin-Borkowski, hr. Łoś August, [w:] Almanach Błękitny. Genealogie żyjących utytułowanych rodów polskich, Warszawa-Lwów , s. 568-569.
Gdy wybuchło powstanie styczniowe, nawiązał współpracę z Komitetem Lwowskim księcia Adama SapiehyJózef Białynia-Chłodecki, Pamiętnik powstania styczniowego w pięćdziesiątą rocznicę wypadków, Lwów 1913, s. 289.Jan Stella-Sawicki, Galicya w powstaniu styczniowym, Lwów 1909, s. 22.. Organizował dostawy broni i amunicji dla oddziałów działających w Lubelskim. Organizator i dowódca oddziału w powstaniu styczniowym, pod rozkazami Apolinarego Kurowskiego i Dionizego Czachowskiego, prawdopodobnie adiutant gen. Józefa Hauke-BosakaUrszula Olbromska, O pamięci w kamieniu wyrytej..., Upamiętnienia obrońców Ojczyzny i pomordowanych w rejonie przygranicznym (obecna Ukraina), [w:] Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej, tom 5, redakcja Wojciech Walczak, Karol Łopatecki, Białystok 2013, s. 453. W powstaniu styczniowym walczył w oddziale Andrzeja Łopackiego. Droga tego oddziału wiodła przez Baranów, Michniów, lasy wąchockie - aż do WierzbnikaZapomniane wspomnienia, opr. Eligiusz Kozłowski, Warszawa 1981, s. 468.. Po powrocie do Galicji udzielał dużego wsparcia finansowego oraz zaopatrywał działające w Galicji lazarety i szpitale, przede wszystkim w Narolu, gdzie został zorganizowany szpital przez jego kuzynkę – Marię Łoś. Jego żona Joanna Łoś była członkinią Komitetu Niewiast Polskich, pomagającej powstańcom i opiekującej się rannymi. Funkcję swą pełniła bardzo gorliwie, na co zwracali uwagę powstańcy w swych wspomnieniach.
W dobie autonomicznej aktywny politycznie. W latach 1877–1880 był prezesem rady powiatu rawskiego. Był posłem na Sejm Krajowy Galicyjski III kadencji (1870–1874), wybranym w kurii I (wielkiej własności) w obwodzie nr 4 złoczowskim, po jego rezygnacji w 1874 wybrano Włodzimierza DzieduszyckiegoStanisław Grodziski, Sejm Krajowy Galicyjski 1861–1914, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 1993, Wykaz Członków Sejmu Krajowego Królewstwa Galicyi i Lodomeryi, tudzież Wielkiego Xięstwa Krakowskiego, Lwów 1870,. Był także posłem do austriackiej Rady Państwa III kadencji (15 września 1870 - 10 sierpnia 1871), IV kadencji (27 grudnia 1871 - 21 kwietnia 1873) wybranym przez Sejm w kurii I – jako delegat z grona wirylistów i większej własności ziemskiej. Mandat utracił z powodu niestawienia się na obradyJózef Buszko: Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848-1918. s. 356.. Powtórnie był posłem w VII kadencji (22 września 1885 - 23 stycznia 1891), wybranym w kurii IV (gmin wiejskich) w okręgu nr 14 Sambor, Łąka, Stare Miasto, Stara Sól, Turka, Borynia, Rudki, Komarno i posłem w VIII kadencji (9 kwietnia 1891 - 22 stycznia 1897) wybranym w kurii I (wielkiej własności) z okręgu nr 9 Sambor, Stare Miasto, Turka, Drohobycz, Rudki. W parlamencie austriackim należał do Koła Polskiego w Wiedniu.
Rodzina Był synem Zygmunta Piotra hr. Łosia (1791–1839), właściciela Werchraty z Górnikami i Monasterskiem, Potoku i Teniatyska w powiecie żółkiewskim. Zygmunt został w 1825 wybrany z grona magnatów członkiem Stanów Galicyjskich. W tym samym roku poślubił w Rawie Ruskiej Annę ks. Woroniecką h. Korybut, córką Zuzanny z hr. Jaworskich-Bobroniczów h. Sas oraz Wincentego, wysokiego oficera w armii Księstwa Warszawskiego. Anna ks. Woroniecka secundo voto poślubiła Kaspra hr. Stadnickiego h. Szreniawa, oficera wojsk napoleońskich, syna Ignacego i Zofii Poletyłło h. Trzywdar. Zygmunt zmarł 3 maja 1839 roku w ZadarowieJerzy Sewer Dunin-Borkowski, hr. Łoś Zygmunt, [w:] Genealogie żyjących utytułowanych rodów polskich, Lwów 1895, s. 363Jerzy Sewer Dunin-Borkowski, hr. Łoś Zygmunt, [w:] Almanach Błękitny. Genealogie żyjących utytułowanych rodów polskich, Warszawa-Lwów , s. 567-568. August Łoś miał trzy siostry: Józefę, która wyszła za Edwarda hr. Dzieduszyckiego h. Sas, syna Ludwika i Dominiki z Bielskich h. Jelita; Zuzannę, która wyszła za Juliusza Sokołowskiego h. Pomian; Wincencję, która wyszła za Feliksa Paparę h. Paparona i RyśAugust hr. Łoś z Grodkowa i Januszowic h. Dąbrowa w portalu sejm-wielki.pl. August Łoś poślubił 29 stycznia 1854 we Lwowie Joannę Ponińską h. Łodzia (zm. 1894), właścicielkę dóbr Milatycze (pow. lwowski), córkę Jana i Emilii von Hippman h. wł. Mieli czworo dzieci: Augusta Marię (1856–1933), który poślubił Marię Pietruską h. Starykoń, córkę Oktawa i Stefanii z Augustonowiczów h. Odrowąż; Mariana (1858–1940), który poślubił Helenę Kotarską h. Pniejnia, córkę Stanisława i Julii z Wojnarowskich h. Strzemię; Emilię; Justyna (1873–1933), który poślubił Helenę hr. Dzieduszycką h. Sas, córkę Stanisława i Karoliny z Weryha-Darowskich h. ŚlepowronJerzy Sewer Dunin-Borkowski, hr. Łoś August, [w:] Genealogie żyjących utytułowanych rodów polskich, Lwów 1895, s. 363-364.
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1829 Kategoria:Zmarli w 1902 August Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Organizatorzy w powstaniu styczniowym Kategoria:Dowódcy oddziałów powstania styczniowego Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji III kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu III kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu IV kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu VII kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu VIII kadencji Kategoria:Członkowie Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego