thumb|Dym z kadzidła thumb|Okadzanie kadzidłem w Kościele katolickim thumb|Kadzidełka zapachowe
Kadzidło (arab. لبٌان, lubbān, hebr. ketoret, gr. libanos, thymiana, łac. tus, incensum) – substancje zapachowe pochodzenia naturalnego uwalniane podczas spalania, stosowane w rytuałach religijnych, medytacji, w kosmetyce, kuchni i medycynie.
W rejonie Morza Śródziemnego kadzidło (tutaj zwane olibanum) powstawało z substancji żywicznej otrzymywanej z przedstawicieli rodzaju kadzidla (kadzidłowiec) (Boswellia sacra, Boswellia serrata) z dodatkiem innych gatunków aromatycznych roślin z rodziny osoczynowatych (Burseracerae). Gatunki, z których uzyskuje się surowiec, to niskie drzewa i krzewy występujące na terenie Afryki i Bliskiego Wschodu. Uszkodzenie kory powoduje sączenie żywicy, która po zaschnięciu jest zbierana. Wyschnięta żywica przypomina kawałki rozdrobnionego bursztynu. W czasach przed Imperium Rzymskim cena kadzidła była wyższa niż cena złota. Od starożytności kadzidło jest substancją używaną do celów kultu. Podczas spalania w kadzielnicy wydziela przyjemny zapach. Odświeżający, cytrusowy aromat olibanum sprawia, że od tysiącleci jest używany w rytuałach oczyszczających i w medytacji. Poza zasięgiem roślin z rodzaju kadzidla stosowane są kadzidełka wytwarzane z innych substancji zapachowych.
Naturalne surowce {| class="wikitable" | | valign="top"| Drewno i kora orlan malakkański cedr sandałowiec cyprys cynamonowiec
Owoce i nasiona bergamotka kolendra jałowiec gałka muszkatołowa anyż wanilia | valign="top"| Żywice styraks kopal olibanum mirra ladanum smocza krew galbanum elemi kamfora sandarak guggul opoponax balsam tolu | valign="top"| Liście szałwia lekarska wawrzyn szlachetny (laur) herbata chińska Korzenie i kłącza wetiweria pachnąca kosaciec niemiecki (irys) tatarak zwyczajny nard galangal perz właściwy | valign="top"| Kwiaty i pąki goździki lawenda szafran
Substancje pochodząceod zwierząt ambra piżmo cybet strój bobrowy |} mały|Kobieta pali kadzidło w świątyni Nefrytowego Buddy w Szanghaju
Religia W starożytnej Grecji używano kadzidła w celach kultowych, prawdopodobnie od VII w. p.n.e. W Rzymie od III w. odgrywało dużą rolę w kulcie prywatnym i publicznym oraz w kulcie cesarza.
Kadzidło ma szerokie zastosowanie w wielu religiach i dzisiaj: buddyzmie chrześcijaństwie hinduizmie islamie judaizmie konfucjanizmie neopogaństwie shintō taoizmie.
W judaizmie kadzidło jest wyrazem czci oddawanej Bogu przez naród i używane było tylko do celów sakralnych; użycie w innych celach było zakazaneKsięga Wyjścia 30, 34 - 38.. Ołtarz kadzielny w świątyni jerozolimskiej stał na miejscu świętym, a kadzidło mógł zapalić tylko kapłan. Wierzono, że dym kadzidła osłania go przed porażeniem spowodowanym bliską obecnością Boga. Codziennie w świątyni spalano około 0,9 kg importowanego z innych krajów kadzidła.
Starotestamentowy obraz wznoszącej się ku górze woni kadzidła jest symbolem modlitwy: „Niech moja modlitwa będzie stale przed Tobą jak kadzidło; wzniesienie rąk moich jak ofiara wieczorna” (Ps 141,2).. Symbol ten jest on obecny również w liturgii chrześcijańskiej (Ap 8,4). Kadzidła używa się dla podniesienia uroczystego nastroju niektórych nabożeństw, a także dla okazania czci osobom lub świętym przedmiotom (w katolicyzmie i prawosławiu), okadza się więc hostie, ołtarz, relikwie, osoby, zwłoki podczas pogrzebu. Szczególnie często kadzidła używają liturgie wschodnie.
Według Ewangelii Mateusza kadzidło było jednym z trzech darów Mędrców ze Wschodu przyniesionych narodzonemu Chrystusowi.
Skutki zdrowotne W wyniku spalania wschodnich kadzidełek powstają szkodliwe dla zdrowia substancje kancerogenne, np. benzen i węglowodory poliaromatyczne. Intensywne stosowanie kadzidełek wiąże się ze zwiększoną zachorowalnością na nowotworyRakotwórcze kadzidełka | KopalniaWiedzy.pl..
Kadzidło wytwarzane z żywic kadzidłowców działa leczniczo, zawiera bowiem seskwiterpeny zwiększające utlenowanie mózgowia, co bardzo korzystnie wpływa na pracę podwzgórza, a tym samym gospodarkę hormonalną, stany emocjonalne, procesy uczenia się i zwiększa odporność organizmu.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Liturgia chrześcijańska Kategoria:Antropologia religii Kategoria:Przedmioty kultu religijnego Kategoria:Przedmioty stosowane w kulcie hinduistycznym