I Pułk Kozaków Sułtańskich – polski oddział wojskowy, sformowany pod auspicjami Hotelu Lambert w czasie wojny krymskiej pod koniec 1853.
Twórcą oddziału był mieszkający od wielu lat w Turcji polski polityk i wojskowy, Michał Czajkowski (Mehmed Sadyk Effendi).
I Pułk Kozaków Sułtańskich został użyty w wojnie przeciwko Rosji na froncie bałkańskim wojny krymskiej.
Historia Projekt utworzenia oddziału został zatwierdzony przez Wysoką Porte 20 października 1853 r. oraz wydano stosowny firman, który nadawał Sadykowi tytuł mirimirana, czyli dowódcy wszystkich oddziałów kozackich w Imperium Osmańskim i upoważniał do rozpoczęcia organizacji oddziału.Paweł Wierzbicki, Dywizja Kozaków Sułtańskich, Kraków: 2013, ISBN 978-83-62261-70-3, str. 38 W ciągu 2 miesięcy sformowano trzy sotnie, w następnych miesiącach powstało kolejne pięć w których służyło już około 600 osób. Pułk był zróżnicowany etnicznie, Polacy jedynie tworzyli korpus oficerski oraz pierwszą sotnie. W pułku służyli także: Kozacy z Dobrudży, emigranci rosyjscy, Bułgarzy, Wołosi, Żydzi i Ormianie. Sadyk w formacje wcielił też różnych przestępców.Paweł Wierzbicki, Dywizja Kozaków Sułtańskich, Kraków: 2013, ISBN 978-83-62261-70-3, str. 38 166px|mały|prawo|Żołnierze 1 Pułku Kozaków Sułtańskich 166px|mały|prawo|Michał Czajkowski vel. Mehmed SadykW połowie 1854 roku pułk zasłynął podczas oblężenia Sylistrii, dostarczając żywność i amunicję do oblężonej twierdzy. W połowie lipca, pułk jako pierwszy wkroczył do opuszczonego przez Rosjan Bukaresztu, a w dowód uznania dowódca pułku został wyznaczony przez Omera Paszę jako gubernator miasta.Paweł Wierzbicki, Dywizja Kozaków Sułtańskich, Kraków: 2013, ISBN 978-83-62261-70-3, str. 47 Oddział w mieście pełnił funkcję wartowniczą i patrolował okolice Bukaresztu. Sadyk i jego pułk pozostał w mieście do 27 września, kiedy w wyniku nacisków rządu austriackiego musiał opuścić stanowisko. Sotnia pod dowództwem kpt. Wierzbickiego brała udział w obronie Kalafatu.Krzysztof Karbownik, Przegląd Historyczno-Wojskowy : kwartalnik , Rok XIII (LXIV) , Nr 4 (242), Warszawa: 2012, ISSN 1640-6281 str. 221 W nagrodę za pokazanie swoich zdolności dowódczych Sadyk otrzymał pozwolenie na rozpoczęcie organizacji II Pułku Kozaków Sułtańskich. Czajkowski otrzymał również rozkaz skierowania I pułku do Dobrudży.Paweł Wierzbicki, Dywizja Kozaków Sułtańskich, Kraków: 2013, ISBN 978-83-62261-70-3, str. 47 Odesłanie pułku na Dobrudżę było formą niełaski ze strony dowództwa tureckiego. Tereny te były zniszczone i wyludnione oraz brakowało zaopatrzenia, a lokalnego nie było. Po odparciu rosyjskiej kontrofensywy pułk został wysłany na odpoczynek w okolice Tyrnowy.Krzysztof Karbownik, Przegląd Historyczno-Wojskowy : kwartalnik , Rok XIII (LXIV) , Nr 4 (242), Warszawa: 2012, ISSN 1640-6281 str. 222 Zimę pułk spędził w obozie w Sliwen. Tam też spędził czas do podpisania traktatu paryskiego i zawarcia pokoju. W czerwcu 1856 r. pułk został wezwany do Szumen, gdzie został na leżach, a Sadyk udał się do Stambułu. Podczas pobytu w stolicy, Czajkowski otrzymał zgodę na wcielenie Polaków z Dywizji Kozaków Sułtańskich do jego formacji i na rozbudowie pułku.Krzysztof Karbownik, Przegląd Historyczno-Wojskowy : kwartalnik , Rok XIII (LXIV) , Nr 4 (242), Warszawa: 2012, ISSN 1640-6281 str. 222 Tam również otrzymał rozkaz odkomenderowania pułku do strzeżenia granicy z Grecją. Rozbudowa polegała na odtworzeniu II Pułku Kozaków Sułtańskich pod zmienioną nazwą - II Pułk Dragonów Otomańskich.Stanisław Gepner, Żołnierz polski ubiór, uzbrojenie i oporządzenie 1832–1939, Warszawa: 2014, str. 101 Po 1857 r. pułk głównie walczył z bandytami w Rumelii i Libanie.Aleksandar Zlatanov, Niepublikowane wspomnienia o Michale Czajkowskim – Sadyku Paszy, 2018, ISSN 1230-5057, str. 115 Po roku 1866 formacja straciła polską tożsamość. Pod koniec 1870 r. po rezygnacji Sadyka Paszy, Wysoka Porta zdecydowała o likwidacji formacji słowiańskich i włączeniu ich do armii tureckiej.Aleksandar Zlatanov, Niepublikowane wspomnienia o Michale Czajkowskim – Sadyku Paszy, 2018, ISSN 1230-5057, str. 115 Pułk Kozaków Sułtańskich został rozwiązany w 1877 r. po rozbiciu oddziału przez rosyjską artylerię podczas obrony Plewny w wojnie rosyjsko-tureckiej.Jerzy S. Łątka, Słownik Polaków w Imperium Osmańskim i Republice Turcji, Kraków 2015, str. 23
Zobacz też II Pułk Kozaków Sułtańskich Dywizja Kozaków Sułtańskich
Przypisy
Bibliografia Jerzy Skowronek, Polskie formacje zbrojne w dążeniach do wyzwolenia narodowego w południowo-wschodniej Europie w latach 1795-1856, w: Słowiańszczyzna i dzieje powszechne, Warszawa 1985
Linki zewnętrzne Wzmianka o I Pułku Kozaków Sułtańskich
Kategoria:Hotel Lambert Kategoria:Kozacy w Turcji Kategoria:Polskie formacje wojskowe okresu rozbiorów Kategoria:Pułki kozackie Kategoria:Pułki polskie Kategoria:Stosunki polsko-rosyjskie Kategoria:Stosunki polsko-tureckie Kategoria:Wojna krymska