thumb|Tablica upamiętniająca Jana Borysewicza i innych poległych żołnierzy II batalionu 77 pp AK w kościele w Naczy Jan Borysewicz ps. „Krysia”, „Mściciel” (ur. 12 września 1913 w Dworczanach koło Wasiliszek, zm. 21 stycznia 1945 pod Kowalkami koło Naczy) – żołnierz polskiego podziemia, kapitan Armii Krajowej, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Absolwent Seminarium Nauczycielskiego w Szczuczynie Nowogródzkim i Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 października 1938 i 176. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W marcu 1939 pełnił służbę w 41 pułku piechoty w Suwałkach na stanowisku dowódcy plutonu w 2. kompanii.
Podczas kampanii wrześniowej dowódca plutonu w I batalionie 41 pp, w latach 1940–1941 był więziony przez NKWD w więzieniach Baranowicze i Brześć, od lata 1941 w konspiracji, dowódca plutonu w 3. kompanii na terenie Wasiliszek, od czerwca 1943 dowódca oddziału partyzanckiego nr 314, następnie 3. kompanii w batalionie zaniemeńskim, od grudnia 1943 dowódca II batalionu 77 pułku piechoty AK, od maja 1944 komendant Zgrupowania „Północ” (II i V batalion 77 pp), w akcji „Ostra Brama” w zgrupowaniu „Południe” kpt. S. Sędziaka „Warty”, od sierpnia ponownie komendant Zgrupowania „Północ” i dowódca oddziału partyzanckiego.
Partyzantkę zaczynał z 7 osobami, rok później miał w swoim batalionie 650 świetnie uzbrojonych żołnierzy. Odnotował na swym koncie szereg udanych działań bojowych przeciw niemieckim siłom okupacyjnym m.in. rozbił więzienie w Ejszyszkach i zdobył Raduń„Nasz Dziennik”, 23.01.2009, s. 2.. Zginął 21 stycznia 1945 pod Kowalkami w zasadzce grupy operacyjnej 105 pułku piechoty NKWD. Jego ciało Sowieci obwozili po wsiach i miasteczkach Ziemi Lidzkiej – wystawiono je na widok publiczny m.in. na rynku w Naczy, w Raduniu i Ejszyszkach.
Działający wówczas w okolicy oddział samoobrony wileńskiej pod dow. Władysława Więckiewicza ps. „Wiatr”, „Zemsta” zamierzał odbić ciała poległych, ale z racji licznego wtedy w Ejszyszkach oddziału NKWD zrezygnował z tego zamiaru.
Komendant Jan Borysewicz został odznaczony pośmiertnie Orderem Wojennym Virtuti Militari V kl. przez Delegata Sił Zbrojnych.
23 stycznia 2014 w Kowalkach został odsłonięty pomnik Jana Borysewicza.
Przypisy
Literatura Marek Ney-Krwawicz, Struktura Organizacyjna Armii Krajowej, w: „Mówią wieki” nr 9/1986.
Jan Wasiewicz, Józef Wilbik, Krótki zarys organizacji Okręgu Nowogródek, [w:] Ze wspomnień żołnierzy AK Okręgu Nowogródek, oprac. Eugeniusz Wawrzyniak, Warszawa 1988. Jan Erdman, Droga do Ostrej Bramy, Warszawa 1990, s. 274–275 i in. Kazimierz Krajewski, Na Ziemi Nowogródzkiej „Nów” – Nowogródzki Okręg Armii Krajowej, Warszawa 1997. Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski, Jan Borysewicz „Krysia” Legenda Nowogrodzkiej Armii Krajowej. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej” nr 1–2 (96–97) styczeń – luty 2009, Warszawa 2009, . NKWD o Polskim Podziemiu 1944-1948 (Konspiracja polska na Nowogródczyżnie i Grodzieńszczyżnie), pr. zb., s. 29.
Linki zewnętrzne Borysewicz Jan (1913-1945). Por./Kpt. ps. „Krysia”, „Mściciel”, „Tato”. Muzeum Powstania Warszawskiego Wzmianka o por. Janie Borysewiczu dostęp 15.09.2008 Wzmianka o por. Janie Borysewiczu w Tygodniku Wileńszczyzny 15.09.2008
Kategoria:Dowódcy oddziałów partyzanckich Armii Krajowej Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej 1939–1941 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Oficerowie 41 Suwalskiego Pułku Piechoty Kategoria:Oficerowie 77 Pułku Piechoty Armii Krajowej Kategoria:Podporucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy walk z funkcjonariuszami organów Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w Polsce (1944–1956) Kategoria:Więźniowie więzień i obozów NKWD w Polsce Kategoria:Żołnierze i działacze podziemia antykomunistycznego (1944–1956) Kategoria:Urodzeni w 1913 Kategoria:Zmarli w 1945