Zbrodnia w Glinciszkach – wydarzenia, do których doszło 20 czerwca 1944 roku, kiedy to litewski oddział pomocniczy policji niemieckiej, którym dowodził zastrzelił 38 lub 39 mieszkańców Glinciszek i okolicznych miejscowości. Był to odwet za śmierć czterech litewskich policjantów w starciu z 5 Wileńską Brygadą AK, dowodzoną przez Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”, oddziałem AK niedługo przedtem przebywającym w majątku Glinciszki.

Znaczną część ofiar stanowiły kobiety i dzieci (większość mężczyzn wyszła w tym czasie do pracy). Pracownicy majątku, będącego wówczas w niemieckim zarządzie Landbewirtschaftungsgesellschaft Ostland, już zamknięci przez litewskich policjantów w dawnej kaplicy glinciskiego pałacu i mający prawdopodobnie być następnie rozstrzelani, zostali uratowani dzięki przyjazdowi Niemców, reprezentantów niemieckiego zarządu, którzy spłoszyli napastników. Przybyły wraz z nimi bezpośredni administrator majątku, Władysław Komar, został zabity w drodze powrotnej, niedaleko PodbrzeziaPrzebieg wydarzeń na podstawie relacji Ireny Sławińskiej, wówczas pracownicy rolnej w majątku Glinciszki, zajmującej się także tajnym nauczaniem okolicznej młodzieży. Była ona też świadkiem ekshumacji, która odbyła się 26 czerwca 1944 roku i podczas której zidentyfikowano 35 osób. Wydarzenia w Glinciszkach są opisane we wspomnieniowej książce Ireny Sławińskiej Szlakami moich wód, Norbertinum, Lublin 2004, ..

W odwecie za śmierć mieszkańców Glinciszek 23 czerwca 5 Brygada AK zabiła w zamieszkanej wówczas głównie przez Litwinów wsi Dubinki 27 cywilów (zbrodnia w Dubinkach).

Według Pawła Rokickiego wydarzenia w Glinciszkach i Dubinkach to zbrodnie wojenne.

Ofiary

Wśród ofiar było 28 osób dorosłych (17 mężczyzn i 11 kobiet), z których przynajmniej 6 miało ponad 60 lat oraz 11 osób nieletnich, w tym 4, które nie ukończyły 5 lat. Jedna z kobiet była w zaawansowanej ciąży. Przeżyła jedna osoba - Józef Bałendo, który po postrzale upadł ranny w rękę i w dogodnym momencie uciekł z miejsca masakry.

Udało się ustalić personalia 36 ofiar; tożsamość 3 mężczyzn pozostaje nieznana.

Narodowość polska była jedynym kryterium doboru ofiar. Z osób spędzonych na miejsce zbrodni, uratował się Władysław Klukowski, który znał język litewski i zdecydował się na kolaboracjęPo wojnie Władysław Klukowski za kolaborację z litewską policją, w tym m.in. wskazanie 20 czerwca 1944 kierunku odejścia partyzantów, został skazany przez Trybunał Wojskowy MWD LSRR w Wilnie na 15 lat prac katorżniczych i pozbawienie praw na 5 lat.. Pochodzący z polsko-litewskiej rodziny Mieczysław Sobolewski, który również znał litewski, jednak odmówił wskazania kierunku odejścia polskich partyzantów, został zamordowany.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Okręg Wilno AK Kategoria:1944 w okupowanej Polsce Glinciszki Kategoria:Zbrodnie kolaborantów i nacjonalistów litewskich w okupowanej Polsce (1939–1945)