Janusz Wiśniowiecki (ur. czerwiec 1599Zapiska Janusza Wiśniowieckiego, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie: Archiwum Radziwiłłów, Dz. XV, 276 s. 35. zm. 9 listopada 1636) – książę, koniuszy wielki koronny w latach 1633-1636Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, Kórnik 1992, s. 213., starosta krzemieniecki w latach 1627-1636Urzędnicy wołyńscy XIV-XVIII w". Oprac. Marian Wolski, Kórnik 2007, s. 184..
Najstarszy syn Konstantego Wiśniowieckiego i jego pierwszej żony Anny Zahorowskiej.
Był starannie wykształcony, także za granicą, gdzie najdłużej przebywał we Włoszech. W trakcie zagranicznych wojaży brał również udział w kampaniach militarnych. Przez pewien czas służył w armii księcia sabaudzkiego Karola Emanuela I. Podczas swojej drugiej podróży na Zachód przystąpił do armii hiszpańskiej Ambrosio Spinoli, pod którego rozkazami brał udział w zwycięskim dla Hiszpanów oblężeniu Bredy (1624–1625).
Także w kraju Janusz Wiśniowiecki interesował się sprawami militarnymi, kilkukrotnie brał udział w walkach z Tatarami, dowodząc własnymi wojskami. Wielokrotnie wybierany posłem z sejmiku łuckiego, należał do stronnictwa "zamoyszczyków" – przyjaźnił się z podkanclerzem Tomaszem Zamoyskim. Do znaczenia doszedł po śmierci Jerzego Zbaraskiego (1631), ostatniego przedstawiciela tego rodu, po którym Janusz odziedziczył wraz z siostrą Heleną znaczne dobra na Wołyniu, ze Zbarażem na czele. Majętności te pozwoliły mu na wystawne życie, choć wkrótce obciążył je znacznymi długami. W odróżnieniu od innych przedstawicieli swego rodu był człowiekiem ugodowym i spokojnym. Cenił wysoką kulturę, której był hojnym mecenasem. Jego protegowanym był poeta Samuel Twardowski, który wydawał dzięki Januszowi swe dzieła, a w testamencie otrzymał od księcia wieś Zarubińce.
19 września 1627 roku wziął w Wilnie ślub z Katarzyną Eugenią Tyszkiewicz, z którą doczekał się dwóch synów: Dymitra Jerzego Wiśniowieckiego i Konstantego Krzysztofa Wiśniowieckiego.
Podpisał pacta conventa Władysława IV Wazy w 1632 rokuPorządek Na Seymie Walnym Elekcyey, miedzy Warszawą a Wolą, Przez opisane Artykuły, do samego tylko Aktu Elekcyey należące, vchwalony y postanowiony. Roku Pańskiego, M. DC. XXXII. Dnia 27. Września, s. 16..
Poseł na sejmy ekstraordynaryjne 1634 i 1635 rokuPrzemysław Paradowski, W obliczu "nagłych potrzeb Rzeczypospolitej". Sejmy ekstraordynaryjne za panowania Władysława IV Wazy, Toruń 2005, s. 260..
Książę nie był dobrego zdrowia, choć nie wiadomo dokładnie na jakie konkretnie dolegliwości cierpiał. Zmarł 9 listopada 1636 pozostawiając spore długi. Po jego śmierci Samuel Twardowski napisał o nim panegiryk Książę Wiśniowiecki JanuszWydanie krytyczne w oprac. Romana Krzywego: Warszawa, 2014.
Przypisy
Literatura Genealogia Wiśniowieckich-Zbaraskich.
Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej Kategoria:Koniuszowie wielcy koronni Kategoria:Polacy – wojskowi armii hiszpańskiej Kategoria:Polacy – wojskowi armii obcych (I Rzeczpospolita) Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1634 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1635 Kategoria:Starostowie krzemienieccy Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Władysława IV Wazy Kategoria:Urodzeni w 1599 Janusz Wiśniowiecki Kategoria:Zmarli w 1636