thumb|160px|Ks. Bazyli Martysz w mundurze protoprezbitera thumb|160px|Ks. Wiktor Szyłkiewicz w mundurze proboszcza Tytulatura duchowieństwa wojskowego II RP – stopnie duchowieństwa w Wojsku Polskim II RP.

18 stycznia 1919 Naczelny Wódz Józef Piłsudski wydał dwa dekrety, którymi „zarządził następujący porządek hierarchiczny duchowieństwa w Wojsku Polskim: biskup polowy, naczelny kapelan – zastępca biskupa polowego, dziekan okręgu generalnego, proboszcz dywizji, kapelan pułku lub równoznacznego oddziału wojskowego”Dz. Rozk. Wojsk. Nr 10 z 30 stycznia 1919 r., poz. 373. oraz „następujące pobory dla duchowieństwa w Wojsku Polskim, podług rang: biskup polowy – generała porucznika, naczelny kapelan (oficjał polowy, zastępca biskupa) – generała podporucznika, dziekan okręgu generalnego – pułkownika, dziekan marynarki – pułkownika, regens konsystorza polowego – pułkownika, (…) proboszcz dywizji – majora, (…) kapelan pułku – kapitana, (…)”Dz. Rozk. Wojsk. Nr 10 z 30 stycznia 1919 r., poz. 374.. W dekrecie po raz pierwszy uwzględniono duszpasterstwo wojskowe wyznań niekatolickich.

W artykule 5 ustawy z dnia 23 marca 1922 r. „O podstawowych prawach i obowiązkach oficerów Wojsk Polskich” ustanowiono korpus oficerski Wojsk Polskich złożony z oficerów poszczególnych korpusów osobowych:

Odrębny korpus osobowy tworzyli generałowie..

Artykuł 6 cytowanej ustawy stanowił, że „w skład korpusu oficerskiego Wojsk Polskich wchodzą, oprócz oficerów wymienionych w art. 5, duchowieństwo wojskowe i oficerowie marynarki wojennej, o których traktują oddzielne ustawy”.

13 lipca 1922 Naczelny Wódz marszałek Józef Piłsudski wydał dekret „o ustaleniu nazw stopni duchowieństwa wojskowego”. Władze wojskowe przyznały duchowieństwu prawo noszenia munduru i oznak oficerskich na naramiennikach i czapkach. Z chwilą ogłoszenia tego dekretu (8 sierpnia 1922) straciły moc oba dekrety z 18 stycznia 1919Dz. Rozk. Nr 32 z 8 sierpnia 1922 r., poz. 463..

3 maja 1922 Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz, pierwszy marszałek Polski, Józef Piłsudski zatwierdził dekretem L. 19400/O.V. „listę starszeństwa i stopni oficerów zawodowych Wojska Polskiego”, która obejmowała także duchowieństwo wojskowe.

W „Roczniku Oficerskim 1923” ogłoszono listę starszeństwa oficerów rezerwowych, zatwierdzoną dekretem Prezydenta RP L. 39000.V.E.23 z dnia 8 stycznia 1924. Lista obejmowała również duchowieństwo wojskowe.

+ „Objaśnienie stopni oficerskich w Korpusie Duchowieństwa Wojskowego” w latach 1922-1939 Wojsko Wyznanie rzymsko- i greckokatolickie Wyznanie prawosławne Wyznania ewangelickie Wyznanie mojżeszowe generał dywizji biskup polowy – – – generał brygady dziekan generalny – – – pułkownik dziekan protoprezbiter senior naczelny rabin podpułkownik proboszcz dziekan proboszcz starszy rabin I klasy major starszy kapelan starszy kapelan starszy kapelan starszy rabin II klasy kapitan kapelan kapelan kapelan rabin

Art. 2 dekretu Prezydenta RP z dnia 12 marca 1937 r. „O służbie wojskowej oficerów” stanowił, że oficerowie tworzą korpus oficerski sił zbrojnych. Korpus oficerski sił zbrojnych składa się z korpusów osobowych wojska i marynarki wojennej i dalej, w skład korpusu oficerskiego wojska i marynarki wojennej wchodzi również duchowieństwo wojskowe.. W § 4 wspomnianego artykułu umieszczono delegację dla Prezydenta RP, który osobnym dekretem miał określić prawa i obowiązki duchowieństwa wojskowego. Do wybuchu II wojny światowej stosownych aktów prawnych nie zdołano wydać.

Na podstawie listy starszeństwa duchowieństwa wojskowego opublikowanej w „Roczniku Oficerskim”, w roku 1932, w czynnej służbie pozostawało 130 duchownych, w tym: Wyznanie rzymsko- i greckokatolickie: biskup polowy – 1 dziekan generalny – 0 dziekan – 9 proboszcz – 15 starszy kapelan – 26 kapelan – 36 kapelan rezerwy powołany do służby czynnej – 21 Wyznanie prawosławne: protoprezbiter – 1 dziekan prawosławny OK – 1 (dziekan OK VIII) starszy kapelan prawosławny – 2 (dziekani OK I i III) kapelan prawosławny – 8 (dziekani OK II, V, VI i VII oraz szefowie rejonów duszpasterskich w OK I, V, VIII i IX) Wyznanie ewangelicko-augsburskie: senior – 1 (duchowny w stanie spoczynku zatrzymany w służbie czynnej) proboszcz ewangelicki OK – 2 (szef Głównego Urzędu Duszpasterskiego i proboszcz OK VIII) starszy kapelan ewangelicki – 1 (proboszcz OK VI) kapelan ewangelicki – 1 (proboszcz OK III) kapelan ewangelicki rezerwy powołany do służby czynnej – 2 (proboszczowie OK V i IX) Wyznanie ewangelicko-reformowane: starszy kapelan ewangelicki – 1 (proboszcz OK VIII) Wyznanie mojżeszowe: starszy rabin II klasy – 1 (p.o. szefa Głównego Urzędu Duszpasterskiego) rabin – 1 (rabin Okręgów Korpusów I, III i V) rabin rezerwy powołany do służby czynnej – 1 (rabin Okręgów Korpusów II i IX).

Wyznanie mahometańskie 180px|thumb|Ali Ismail Woronowicz 25 lipca 1919 Naczelny Wódz mianował mułłę Sinatulla Chabibullin – naczelnym mułłą wojskowym i referentem wyznania mahometańskiego w Sekcji Religijno-Wojskowej Ministerstwa Spraw WojskowychDz. Rozk. Wojsk. Nr 82 z 2 sierpnia 1919 r., poz. 2887..

Wyznanie mahometańskie, ze względu na niewielką liczbę jego wyznawców, reprezentował mułła pomocniczy, zatrudniony w charakterze lotnego kapelana.

Z inicjatywy Tatarów polskich od 1936 wszystkich Tatarów, a potem i większość muzułmanów zaczęto przydzielać do 1. szwadronu 13 Pułku Ułanów Wileńskich. Szwadron otrzymał nazwę „Szwadron ułanów tatarskich”. W 1938 mianowano jedynego imama w Wojsku Polskim. Został nim Ali Ismail Woronowicz. Podlegał on w sprawach wojskowo-administracyjnych dowództwu wojskowemu, zaś w sprawach praktyk religijnych muftiemu Rzeczypospolitej. Sam Woronowicz w wyjaśnieniach złożonych 12 lutego 1941 w charakterze podejrzanego stwierdził: „muftiat rozpoczął w Warszawie starania w Ministerstwie Spraw Wojskowych o wyznaczenie mnie do opieki religijnej nad żołnierzami szwadronu tatarskiego, co też stało się 1 maja 1938 r. Biuro Wyznań Niekatolickich Ministerstwa Spraw Wojskowych był. Polski zatwierdziło mnie jako kontraktowego duchownego do opieki religijnej nad żołnierzami był. polskiej armii w szwadronie tatarskim, przydzielając mi według kontraktu 80 złotych miesięcznie i zobowiązując do prowadzenia raz w miesiącu nabożeństwa w Nowej Wilejce (gdzie był szwadron), a także przyjmowania przysięgi od przyjętych na służbę żołnierzy, co wykonywałem od 1938 r. do lipca 1939 r”.

Zobacz też Służba duszpasterska (II RP)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Polskie stopnie i rangi wojskowe Kategoria:Tytulatura duchowieństwa wojskowego II Rzeczypospolitej Kategoria:Urzędy i tytuły kościelne