thumb|240px|Kraków, Mały Rynek 6, tablica pamiątkowa. Merkuriusz Polski Ordynaryjny – dzieje wszystkiego świata w sobie zamykający dla informacji pospolitej – najstarsza zachowana polska, periodyczna gazeta, drukowana mieszaną czcionką italiką oraz szwabachą, wydana po raz pierwszy w Krakowie 3 stycznia 1661.
Nazwa Nazwa pochodzi od rzymskiego boga Merkurego, patrona kupców i kurierów. Nadano ją według XVII-wiecznego zwyczaju nazywania druków zawierających bieżące oraz aktualne wiadomości Merkuriuszami (od Merkurego patrona zawodów zajmujących się przewozem listów oraz wieści pomiędzy różnymi regionami i państwami). Istniało wówczas w Europie kilka gazet o takim tytule np. szkocka „Mercurius Caledonius – Comprising The Affairs now in Agitation in Scotland With A Survey of Forraign Intelligence”, angielskie „Mercurius Aulicus” oraz „Mercurius – Britannicus communicating the affaires of great Britaine: For the better information of the People”.
Pierwszy numer gazety nosił tytuł „Merkuriusz Polski”, dopiero w drugim dodano rozszerzoną nazwę „Merkuriusz Polski Ordynaryjny”. Kilka numerów pisma nosiło nazwę „Merkuriusz Polski Extraordynaryjny” najczęściej zawierających dodatkowe materiały w postaci treści listów lub druków urzędowych. Ostatni numer z dnia 15 lipca 1661 roku nosił nazwę „Merkuriusz Ordynaryjny To Jest Nowiny Z Różnych Krajów”.
Historia
Wydawanie „Merkuriusza” zainicjowała królowa Ludwika Maria Gonzaga, żona Jana II Kazimierza. Koordynatorem został marszałek nadworny koronny Łukasz Opaliński.
„Merkuriusz” ukazywał się 1-2 razy w tygodniu w nakładzie 100-200 egzemplarzy i 8-12 stron. Kosztował 10 groszy. Powstawał w Krakowie, ale od 38 numeru jego redakcję przeniesiono do Warszawy. Autorami tekstów byli Polak włoskiego pochodzenia, Hieronim Pinocci i Jan Aleksander Gorczyn (drukarz krakowski). Artykuł wstępny pierwszego numeru zaczynał się od słów: „Ten jest, że tak rzekę, jedyny pokarm dowcipu ludzkiego, umieć i wiedzieć jak najwięcej: tym się karmi, tym się cieszy, tym się kontentuje.”
W pierwszym wydaniu najwięcej pisze się o rodach panujących, wojnach, traktatach, politycznych planach. „Merkuriusza” przestano wydawać w roku jego powstania. Ostatni, 41. numer, ukazał się 22 lipca 1661. Wraz z „Merkuriuszem” wychodziła gazeta przekazująca informacje z Polski za granicę pt. „Continuazione del Mercurio Polacco”. Treść jej odbiegała jednak od zawartości „Merkuriusza”Jerzy Łojek, Prasa dawnej Rzeczypospolitej [w:] Dzieje prasy polskiej, red. Jerzy Łojek, Jerzy Myśliński, Wiesław Władyka, Warszawa 1988, s. 15..
Wznowienia Tytuł wznowił w latach 1933–1939 w Warszawie w formie tygodnika politycznego Władysław Zambrzycki. W 1978 roku „Merkuriusz” wydany został w formie książki przez Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe„Merkuriusz Polski Ordynaryjny”, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1978..
Zobacz też Historia druku w Polsce Merkuriusz Polski Nowy, ale Dawnemu Wielce Podobny
Przypisy
Linki zewnętrzne Merkuriusz Polski. Dzieie wszytkiego świata w sobie zamykający dla informacyey pospolitey z 1661 online Merkuriusz online
Kategoria:Czasopisma w języku polskim Kategoria:Historia prasy Kategoria:Niewydawane czasopisma polskie Kategoria:Prasa w Krakowie (I Rzeczpospolita) Kategoria:Prasa w Warszawie (I Rzeczpospolita) Kategoria:Wydarzenia 1661 Kategoria:Hasła kanonu polskiej Wikipedii