3 Armia () – związek operacyjny Armii Czerwonej okresu wojny domowej w Rosji i wojny polsko-bolszewickiej.
Formowanie i walki Sformowana w czerwcu 1918 z wojsk Frontu Wschodniego w rejonie Permu i Jekaterynburga. Pierwszym dowódcą 3 Armii był łotewski rewolucjonista Reingold Berzin. Komisarzem wojskowym 3 Armii był Filipp Gołoszczokin, jednocześnie komisarz wojskowy Uralskiej Obwodowej Rady Delegatów Robotniczych, Kozackich i Czerwonoarmijnych. Jednym z członków Rady Rewolucyjnej 3 Armii był Walentin Trifonow. Armia walczyła na Uralu.
27 czerwca 1918 tuż po północy (zaledwie 2 dni po powstaniu które zniweczyło próbę przeniesienia rodziny carskiej do Murmańska) dokonał on inspekcji domu Ipatjewa. Wkrótce wysłał telegram do Moskwy, zapewniając w nim Wszechrosyjski Centralny Komitet Wykonawczy (WCIK), że wszyscy członkowie rodziny carskiej żyją i mają się dobrze.
W listopadzie i grudniu 1918 r. 3 Armia poniosła ogromne straty podczas odwrotu znad Czusowej, z Kunguru i Permu, przy trzydziestostopniowym mrozie i brakach w zaopatrzeniu, umundurowaniu i uzbrojeniu. Armia musiała być odtwarzana praktycznie od nowaJ.D. Smele, The „Russian” Civil Wars 1916–1926. Ten Years That Shook the World, Hurst&Company, London 2015, ., s. 89..
W styczniu 1920 zostasa przeformowana w 1 Rewolucyjną Armię Robotniczą. Odtworzona w czerwcu 1920, pod dowództwem W. Łazarewicza wchodziła w skład Frontu Zachodniego Tuchaczewskiego. Podczas ofensywy lipcowej 1920 3 Armia otrzymała rozkaz zajęcia 5 lipca Dokszyc, zaś 6 lipca odcięcia przeciwnika od linii odwrotu drogą żelazną w rejonie stacji Parafianowo. 9 lipca 1920 3 Armia otrzymała rozkaz skoncentrowania się do 11 lipca w rejonie Chołchło – Pierszaje – Raków. Poniosła duże straty w walkach nad Wkrą, pod Modlinem i na przedmościu warszawskim. Na skutek błędów polskiego dowództwa po bitwie nad Wisłą Armii udało się wycofać większość sił na wschód. W bitwie nad Niemnem poniosła olbrzymie straty. Podczas odwrotu spod Lidy większość jej sił dostało się do niewoli lub uległo rozproszeniu. W grudniu 1920 została rozformowana.
Dowódcy armii Reingold Berzin (20 lipca - 29 listopada 1918); Michaił Łaszewicz (30 listopada 1918 - 5 marca 1919); Siergiej Mieżeninow (5 marca - 26 sierpnia 1919); Michaił Ałafuzo (26 sierpnia - 6 października 1919, cz.p.o.); Michaił Matijasewicz (7 października 1919 - 15 stycznia 1920); Władimir Łazariewicz (12 czerwca - 18 października 1920); Aleksandr Biełoj (18 - 24 października, cz.p.o.); Nikołaj Kakurin (24 października — 31 grudnia 1920).
Struktura organizacyjna 4 lipca 1920 5 Dywizja Strzelców 6 Dywizja Strzelców 21 Dywizja Strzelców 56 Dywizja Strzelców.
27 września 1920 2 Dywizja Strzelców 5 Dywizja Strzelców 6 Dywizja Strzelców 21 Dywizja Strzelców 56 Dywizja Strzelców.
Przypisy
Bibliografia Shay McNeal, Ocalić cara Mikołaja II, Świat Książki, Warszawa 2004.
Kategoria:Armie radzieckie RFSRR Kategoria:Obwód swierdłowski Kategoria:Wojna domowa w Rosji 1917–1921 Kategoria:Sowieckie armie z okresu wojny polsko-bolszewickiej Kategoria:Radzieckie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1918 Kategoria:Radzieckie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1920