Marie Luise Kaschnitz, właśc. Marie Luise Freifrau Kaschnitz von Weinberg, ur. jako Marie Luise Freiin von Holzing-Berstett (ur. 31 stycznia 1901 w Karlsruhe, zm. 10 października 1974 w Rzymie) – niemiecka pisarka i poetka, autorka opowiadań, esejów, słuchowisk i szkiców prozatorskich. Czas jej życia obejmował cztery epoki historyczne: od spędzonego w arystokratycznych kręgach dzieciństwa w Cesarstwie Niemieckim epoki wilhelmińskiej, przez wczesną młodość w Republice Weimarskiej i późniejszą podczas nazistowskiej dyktatury Trzeciej Rzeszy, aż po dojrzałe lata w demokratycznej Republice Federalnej. Jej spuścizna literacka to „jedyna w swoim rodzaju twórczość epicka i liryczna, która łącząc poetycką przejrzystość i intelektualny potencjał obrysowuje bogaty intensywnymi przeżyciami łuk jej życia”. Stałe miejsca odniesienia w jej biografii to Bollschweil, niewielka miejscowość w Badenii-Wirtembergii, gdzie znajduje się rodzinna posiadłość jej rodu, Frankfurt nad Menem, w którym od 1941 do śmierci mieszkała, oraz Rzym – cel licznych dłuższych pobytów z mężem, archeologiem Guido Kaschnitz von Weinberg, a pod koniec życia u mieszkającej tam córki Iris. Pisarka tak silnie czuła się związana z tymi miejscami, że pojawiają się one regularnie jako tło lub temat wielu jej utworów, wśród których szczególne miejsce zajmuje poświęcony Bollschweilowi Beschreibug eines Dorfes, eksperyment w zakresie techniki narracyjnej. Ton jej twórczości nadawała liryczna refleksja na ludzkim losem, także własnym – „rozprawa pomiędzy głębokim pragnieniem szczęścia a siłami rzeczywistości”. Jeszcze za życia określana mianem grande dame niemieckiej literatury, mimo że sama pisarka uważała je za nieadekwatne.

Życiorys Dzieciństwo Wywodziła się z alzackiej rodziny szlacheckiej. Córka generała majora Maxa von Holzing-Berstetta (1867-1936) i jego żony Elsy Wilhelminy (1875-1941), z domu baronówny von Seldeneck, była najmłodszą z trzech sióstr: Carola, zwana Mady, przyszła na świat w 1897, a Helene, zwana Lonja, w rok później. W 1904 urodził się upragniony przez rodziców syn Max Arthur, zwany Peter. Marie Luise była wychowywana w surowej prusko-protestanckiej atmosferze i, jak opisują to jej późniejsze pisma autobiograficzne, czuła się jako dziecko nieszczęśliwa.

Urodzona w Karlsruhe, rodzinnym mieście rodziców matki, dorastała w Poczdamie, dokąd rodzina przeprowadziła się w 1902 po tym, jak rotmistrza Maxa von Holzing-Berstetta awansowano na dowódcę szwadronu kawalerii i adiutanta skrzydłowego cesarza Wilhelma II. Dzieciństwo spędzone w zamożnej i uprzywilejowanej rodzinie oficerskiej, w pobliżu rezydencji cesarskiej w Nowym Pałacu w parku Sanssouci, wspomni pisarka głównie w zbiorze opowiadań Orte (1973), jako okres sztywnej etykiety i nudy, z jednym tylko ciekawym miejscem – ogrodem przy domu przy ulicy Persiusstrasse.

Młodość W 1913 przeprowadzono się do Berlina, najpierw do domu przy Hardenbergstrasse, a następnie do reprezentacyjnej willi przy Von-der-Heydt-Strasse w wytwornej dzielnicy Tiergarten, gdzie dostatnie i tradycyjnie zorientowane życie miało swoją kontynuację w nowym, wielkomiejskim szyku. Marie Luise rozpoczęła naukę w liceum dla dziewcząt (nie przewidującym jednak matury) i w konserwatorium, a chłodne i zdystansowane relacje z rodzicami, opisane przez Kaschnitz we wspomnieniach, utrzymały się aż po jej dorosłość. Wakacje spędzało rodzeństwo m.in. w Höllhof (powiat Ortenau), w położonym wysoko na zachodnich stokach Schwarzwaldu rolniczym obejściu, który dziadek ze strony matki, Guilloume Baron von Seldeneck, zakupiwszy w 1890 przebudował na dom myśliwski i wakacyjny. Wraz z pogarszającą się w wyniku przebiegu I wojny światowej sytuacją polityczną i militarną Cesarstwa Niemieckiego, baron von Holzing-Berstett, zaangażowany ze swoim oddziałem kawalerii w walki na froncie wschodnim, zarządził w 1916, że żona i dzieci opuszczą Berlin i przeniosą się do posiadłości rodzinnej w Bollschweilu w niezagrożonej wojną Badenii. Baronową von Holzing-Berstett obarczył zadaniem zagospodarowania niezamieszkałego od wielu dekad dworku, zwanego lokalnie Schloss Bollschweil, i rozbudowania na godną siedzibę rodu. To, co w słowach Marie Luise Kaschnitz było „po części ruiną, a po części dżunglą pokrzyw”, dwupiętrowym budynkiem mieszkalnym bez ogrzewania za to sąsiadującym z zagrodą dla owiec, stało się z czasem ośrodkiem życia i siedzibą rodu von Holzing-Berstett, a dla Marie Luise Kaschnitz jednym z bodaj najważniejszych miejsc jej biografii. W okresie po przeprowadzce do Bollschweilu podjęła pierwsze próby poetyckie, zbyt jednak onieśmielona twórczymi dokonaniami na tym polu starszej siostry Lonji, by je ujawnić szerszemu gronu. Inspiracją obu sióstr było życie w wiejskiej posiadłości – nabierającym poloru barokowym dworku z jego zdziczałym ogrodem i otaczającymi je łąkami, polami i lasami.mały|Dworek rodu Holzing-Bersttet, dom rodzinny pisarki Marie Luise Kaschnitz, Bollschweil|lewo|270x270px

Po roku spędzonym w Bollschweilu rozpoczęła w 1918 naukę w najwyższej klasie szkoły średniej z pensjonatem, Viktoria-Pensionat, w Karlsruhe, mieszkając przez ten rok w miejskiej posiadłości dziadków von Seldeneck (właścicieli browaru Mühlburger) przy Hardtstrasse. Przybycie z przegranej wojny do Bollschweilu ojca, generała majora barona Maxa von Holzing-Berstetta, znękanego i we własnych słowach córki Marie Luise posępnego (finster), nadało późniejszemu okresowi spędzonemu przez nią ponownie w Bollschweilu nieco melancholijny ton; emocjonalne relacje między córkami a ojcem pozostały zdystansowane ale nieodmiennie serdeczne. W 1922 Marie Luise udała się do Weimaru, by rozpocząć naukę zawodu w branży księgarskiej w renomowanej weimarskiej księgarni Thelemannsche Buchhandlung przy Schillerstraße, by po półtora roku kontynuować naukę w Monachium, w domu wydawniczym O. C. Recht Verlag przy Leopoldstrasse. W tym wydawnictwie zawarła znajomość z pochodzącym z Wiednia archeologiem klasycznym Guido baronem Kaschnitz von Weinberg. Spotkała go ponownie w Rzymie, pracując częściowo w antykwariacie Cesare Olschki, a częściowo jako sekretarka w Niemieckim Instytucie Archeologicznym, gdzie on miał stanowisko badawcze. Odnowioną znajomość podsycały nie tylko podobne zainteresowania i gusty literackie, muzyczne i artystyczne, ale także zbieżne, skłaniające się ku demokratycznemu socjalizmowi, zapatrywania polityczne.

Lata dojrzałe 29 grudnia 1925, w ratuszu w Bollschweilu, Marie Luise zawarła z Guido związek małżeński, poświęcony następnego dnia w kościele św. Hilarego, przyjmując nazwisko Kaschnitz von Weinberg. Po krótkim pobycie z rodziną w Bollschweilu para młoda powróciła do Rzymu, gdzie zamieszkali w niewielkim służbowym mieszkaniu w siedzibie Instytutu przy Via Sardegna 79. Podczas pierwszych sześciu lat małżeństwa spędzonego w Rzymie pod ośmiu różnymi adresami, a ostatecznie w Palazzo Taverna niedaleko od mostu św. Anioła, Marie Luise Kaschnitz regularnie przyjeżdżała na kilkutygodniowe pobyty do Bollschweilu. Tam też oczekiwała w grudniu 1928 przyjścia na świat córki, Iris Constanzy, urodzonej w klinice położniczej we Fryburgu Bryzgowijskim. Końcowe lata 20. zaowocowały również pierwszymi esejami i opowiadaniami, wydanymi w 1930 w antologii Vorstoss. Prosa der Ungedruckten: Eine Sammlung unveröffentlicher Prosa unbekannter deutscher Dichter.

Związek z aktywnym zawodowo i uznanym archeologiem i historykiem sztuki określił nie tylko domenę życia towarzyskiego Marie Luise Kaschnitz, ale i umieścił sztukę i twórczość w centrum jej życia. Nieustającą inspiracją w latach od 1925 do 1932 okazały się dla pisarki nie tylko sam pobyt w Rzymie, ale i liczne podróże małżonków w rejonie śródziemnomorskim, głównie wokół basenu Morza Egejskiego, gdzie Guido von Kaschnitz zbierał materiały do badań naukowych. Mimo że Marie Luise stale przebywała z mężem i to do niego dopasowywany był ich tryb i styl życia, zachowała niezależność niezbędną do własnej pracy twórczej. Było to zresztą jak najbardziej po myśli męża, ponieważ – według jej własnych słów – „żona, która siedzi w domu na kanapie i czeka na męża, doprowadzałaby go do szału”. mały|262x262px|Wejście do budynku przy Wisenau 8, gdzie było mieszkanie Marie Luise i Giodo Von Kaschnitz Przez krótki okres w 1932, podczas którego Guido Kaschnitz uzyskał habilitację w dziedzinie klasycznej rzeźby greckiej na Uniwersytecie Albrechta i Ludwika we Fryburgu, Marie Luise i Guido Kaschnitz von Weinberg mieszkali w dworku w Bollschweil. Teść sympatyzujący w tym okresie z nowym politycznym prądem i zięć o poglądach zdecydowanie liberalno-socjalistycznych popadali czasem w otwarty światopoglądowy konflikt. Różnice poglądowe poróżniły Guido Kaschnitza też z kolegą uniwersyteckim Martinem Heideggerem (członkiem NSDAP i od 1933 rektorem fryburskiego uniwersytetu) tak bardzo, że z ulgą powitano w Bolschweilu nominację Guido na profesora zwyczajnego na uniwersytecie w Królewcu i zaproszenie do objęcia tam katedry w zimowym semestrze 1932-33. Uzyskanie kolejnych stanowisk akademickich w Marburgu w 1937 i we Frankfurcie nad Menem w 1941 oznaczało kolejne przeprowadzki. Pod frankfurckim adresem przy Wiesenau 8, w dzielnicy Westend, mieszkano najdłużej, tak że stał się ich adresem domowym. Stamtąd podejmowano liczne podróże, tam powstawały ich dzieła i wychowywała się ich córka. Po śmierci męża w 1958 Marie Luise zachowała to mieszkanie do końca swoich dni.

Choć jej pierwsze powieści, Liebe beginnt (1933) i Elissa (1937), słuchowiska m.in. Jasons letzte Nacht (1936) oraz wiersze powstały w latach 30., a w 1944 ukazały się napisane sześć lat wcześniej Griechische Mythen, to dopiero od końca II wojny światowej jej utwory zaczęły nieprzerwanie ukazywać się w druku. Publikowała nie pod swoim pełnym nazwiskiej ale pod jego skróconą wersją, niejako pod pseudonimem pisarskim; w oficjalnej korespondencji podpisywała się i zwracano się do niej „Marie Luise von Kaschnitz”. Impulsem do pierwszej publikacji był konkurs literacki ogłoszony wiosną 1930 przez berlińskie wydawnictwo artystyczne Bruno Cassirera (Paul Cassirer Verlag) na utwory, których autorami mogli być wyłącznie debiutanci. Próbki pióra Marie Luise okazały się tak dobre, że zaproszono ją do szerszej współpracy, m.in. sugerując napisanie powieści. Liebe beginnt jest analizą emocjonalnych relacji w związku między mężczyzną a kobietą wystawionego na próbę poprzez walkę kobiety o samodzielność. Podobnie Elissa, osadzona w mitologicznych realiach śródziemnomorskich, poświęcona jest odmalowaniu kobiecej wizji szczęśliwej więzi z mężczyzną i roli kobiety. Z większym zapałem jednak niż dłuższe formy jak powieści tworzyła Marie Luise wiersze i opowiadania, a nowym uznaniem jej talentu było wygranie w 1935 konkursu poetyckiego ogłoszonego przez renomowane czasopismo dla kobiet poświęcone kulturze „Die Dame”, a nagrodzony wiersz Wellen wszedł później do kilku antologii. W międzyczasie uznawana coraz szerzej pisarka stanowczo odmawiała przystąpienia do narodowosocjalistycznych stowarzyszeń artystów i twórców, i aby uciec od natrętnej polityki, poświęciła się nowemu spisaniu klasycznych greckich mitów. Griechische Mythen wydało w 1943 hamburskie wydawnictwo Claassen & Goverts. Inną ucieczką w świat sztuki było napisanie w 1942 biografii francuskiego malarza Gustave’a Courbet, którego obrazy podziwiała w Paryżu wiosną 1939. Tekst powieści Gustav Courbet. Roman eines Malerlebens przechowywała jednak pisarka w szufladzie aż do 1949, kiedy to biografię malarza opublikowało wydawnictwo W. Klein w Baden-Baden. Wydanie powieści wznowiono w 1967, nakładem literackiego wydawnictwa Insel, pod tytułem Die Wahrheit, nicht der Traum. Das Leben des Malers Courbet. W 1944 powstał też szkic biograficzny dotyczący romantycznego niemieckiego poety Josepha Eichendorffa, którego autorka nie zdecydowała się opublikować; drukiem ukazał się dopiero w 1984 pod tytułem z jej rękopisu Florens. Eichendorfs Jugend w wydawnictwie Claassen .