Wiktor Maksymilian Ossoliński, herbu Topór (ur. 10 września 1790 w Rudce, zm. 27 września 1860 w Warszawie) – polski ziemianin, oficer armii Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego, działacz Towarzystwa Patriotycznego i Towarzystwa Rolniczego.
Życiorys W latach 1808−1809 służył w 1 pułku strzelców konnych Księstwa Warszawskiego. W 1809 mianowany podporucznikiem i adiutantem ks. Józefa Poniatowskiego, z którym odbył kampanię galicyjską. W 1810 porucznik, 1811 kapitan, 1812 major 14 pułku kirasjerów, z którym odbył kampanię rosyjską 1812. W latach 1812−1814 przebywał w niewoli rosyjskiejArtur Ziontek, Wiktor Maksymilian Ossoliński i jego Wspomnienia z Podlasia „Rocznik Liwski” t. 9, 2017–2018, s. 42–60, Od 1815 dowodził szwadronem 5 pułku strzelców konnych armii Królestwa Polskiego. W 1818 awansował na podpułkownika. W 1819 wystąpił z wojska. W 1820 przetłumaczył i wydał dzieło Friedricha Wilhelma von Bismarcka (1783−1860) Służba polna jazdy (Warszawa 1820) z zakresu taktyki wojskowej.
Od 1820 był członkiem loży masońskiej „Bracia Zjednoczeni”, następnie w latach 1821−1826 działaczem Towarzystwa Patriotycznego. Utrzymywał kontakt w imieniu władz organizacji − Wydziału Centralnego z oddziałami Towarzystwa na Wołyniu, Podolu i Ukrainie. W latach 1823−1825 kontaktował się w imieniu TP ze spiskowcami rosyjskimi − członkami Związku Południowego, głównie z Nikołajem Rajewskim, Siergiejem Murawiewem-Apostołem i Michaiłem Bestużewem-Riuminem. Przekazywał również władzom TP instrukcje gen. Karola Kniaziewicza wysyłane w 1825 z Drezna. W lutym 1826 wraz z innymi członkami TP został aresztowany i więziony klasztorze karmelitów w Warszawie, potem przez pewien czas w Petersburgu. W śledztwie prowadzonym w latach 1826−1827 przez specjalny Komitet Śledczy, a od 1827 przez Delegację Sądu Sejmowego był wielokrotnie przesłuchiwany, mimo to zachował się godnie i odpowiedzialnie. W 1828 wyrokiem sądu w Petersburgu skazany został na rok twierdzy i dożywotni nadzór policyjny.
Ziemianin, dziedzic Rudki, Ossolina, Czerniakowa i pałacu na Tłomackiem w Warszawie. Dobra te przekazał testamentem przedstawicielowi innej gałęzi rodu – Jerzemu Wiktorowi Ossolińskiemu (1850−1912). Członek Towarzystwa Rolniczego w 1858 rokuRoczniki Gospodarstwa Krajowego. R. 16, 1858, T. 32, nr 1, Warszawa 1858, s. 180.. Był autorem artykułów w "Bibliotece Warszawskiej", członek korespondent Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego (1859−1860)Handbuch des Lemberger Sttathalterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1859, s. 268; 1860, s. 271;.
Został pochowany w kościele św. Antoniego z Padwy na Czerniakowie. Jego portret znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Opublikował Wspomnienia z Podlasia. O uroczysku historyczném zwaném Kumat (Warszawa 1848).
Odznaczony Za kampanie galicyjską odznaczony został Krzyżem Złotym Virtuti Militari (1809), za kampanię rosyjską Legią Honorową (1812).
Rodzina Urodził się w rodzinie ziemiańskiej. Jego ojcem był Józef Kajetan Ossoliński (1758–1834), matką Maria Barbara z Zaleskich (1760−1813). Po rozwodzie rodziców pozostał z ojcem w Rudce pod Białymstokiem; matka i siostra Konstancja mieszkały w Rejowcu koło Chełma. Był bratankiem Jana Onufrego Ossolińskiego (1760−1812). Ożenił się w 1821 z malarką kompozycji kwiatowych Zofią z Chodkiewiczów (1803−1871). Małżeństwo nie było udane i po wyjeździe Zofii w 1826 żyli w faktycznej separacji. Mieli córkę Wandę Zofię (1822−1907), dwukrotnie zamężną: w 1848 z Tomaszem Potockim (1809−1861), następnie ze Stanisławem Jabłonowskim (1799−1878). Był ostatnim męskim potomkiem linii rodu zapoczątkowanej przez Prokopa OssolińskiegoMaria Czaplińska, Irena Homola, Ossoliński Wiktor Maksymilian h. Topór (1790–1860), Polski Słownik Biograficzny, t. 24, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1979, s. 426–427Wiktor Maksymilian Józef Ossoliński z Balic h. Topór – M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego – online [13.5.2020].
Przypisy
Bibliografia Maria Czaplińska, Irena Homola, Ossoliński Wiktor Maksymilian h. Topór (1790–1860), Polski Słownik Biograficzny, t. 24, Wrocław–Warszawa–Kraków−Gdańsk 1979, s. 426−427, iPSB − wersja elektroniczna Grzegorz Ossoliński, Wiktor Ossoliński (1790−1860), „Ciechanowiecki Rocznik Muzealny” t. V, z. 1, 2009, s. 165−182. Artur Ziontek, Wiktor Maksymilian Ossoliński i jego Wspomnienia z Podlasia, „Rocznik Liwski” t. 9, 2017−2018, s. 42−60, ISSN 1895-748X Boniecki, „Herbarz polski” − 3.55.275 Baza Jerzego ks. Czartoryskiego − cz.I002512 Łuszczyński, „Silva Heraldica” − lu.20657 (legitymowany...) Henryk Ciecierski, Pamiętniki, 2014, s. 41
Linki zewnętrzne
Kategoria:Członkowie Towarzystwa Rolniczego w Królestwie Polskim (1858–1861) Kategoria:Członkowie korespondenci Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego Kategoria:Hrabiowie Królestwa Kongresowego Wiktor Maksymilian Ossoliński Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Rudce (powiat bielski) Kategoria:Urodzeni w 1790 Kategoria:Zmarli w 1860