Operacja Husky – kryptonim alianckiej inwazji na Sycylię, przeprowadzonej latem 1943 roku w czasie II wojny światowej. Powodzenie operacji utorowało drogę do inwazji aliantów na Włochy kontynentalne i zapoczątkowało kampanię włoską, która ostatecznie wyłączyła Włochy z udziału w wojnie po stronie państw Osi.
Po zakończeniu kampanii w Afryce Północnej w maju 1943 roku, zwycięscy alianci po raz pierwszy wyparli wojska Osi z całego teatru działań wojennych. Teraz, zbliżywszy się do terytorium macierzystego Włoch, alianci – na czele za Stanami Zjednoczonymi i Wielką Brytanią – zdecydowali się zaatakować siły Osi w Europie przez Włochy, a nie przez Europę Zachodnią, jak pierwotnie planowano, z powodu kilku zbieżnych czynników, w tym chwiejnego morale Włochów, kontroli nad strategicznymi szlakami morskimi na Morzu Śródziemnym oraz wrażliwości niemieckich linii zaopatrzeniowych wzdłuż półwyspu Apenińskiego.
Aby odciągnąć część sił Osi w inne obszary, alianci przeprowadzili kilka operacji dezinformacyjnych, z których najsłynniejszą i najskuteczniejszą była operacja Mincemeat. Operacja Husky rozpoczęła się w nocy z 9 na 10 lipca 1943 roku od dużej operacji powietrznodesantowej, po której nastąpiła sześciotygodniowa kampania lądowa, która zakończyła się 17 sierpnia.
Alianci z powodzeniem osiągnęli swoje główne cele: siły powietrzne, lądowe i morskie Osi zostały wyparte z wyspy, a Morze Śródziemne po raz pierwszy od 1941 roku stało się otwarte dla alianckich statków handlowych. Wydarzenia te doprowadziły do obalenia włoskiego przywódcy Benito Mussoliniego i upadku jego reżimu, który został zastąpiony przez nowy, proaliancki rząd. Upadek Włoch wymusił zastąpienie sił włoskich na półwyspie, a w mniejszym także stopniu na Bałkanach, wojskami niemieckimi, co spowodowało, że jedna piąta całej armii niemieckiej została odciągnięta od strategicznie ważnych walk frontu wschodniego, a proporcja ta utrzymała się niemal do końca wojny.
Tło Alianci Plan operacji Husky przewidywał desant morski na Sycylię przeprowadzony przez dwie armie alianckie, jedną lądującą na południowo-wschodnim, a drugą na środkowo-południowym wybrzeżu. Desanty morskie miały być wspierane ogniem artyleryjskim z morza, a także bombardowaniami taktycznymi i bliskim wsparciem powietrznym. W związku z tym operacja wymagała złożonej struktury dowodzenia, obejmującej siły lądowe, morskie i powietrzne. Dowódcą generalnym operacji był amerykański generał Dwight Eisenhower, jako naczelny dowódca wszystkich sił alianckich w Afryce Północnej. Brytyjski generał Harold Alexander pełnił funkcję jego zastępcy i dowódcy 15 Grupy Armii. Amerykański generał major Walter Bedell Smith został mianowany szefem sztabu Eisenhowera. Dowódcą generalnym sił morskich był brytyjski admirał Andrew Cunningham.
Siły lądowe aliantów pochodziły z armii amerykańskiej, brytyjskiej i kanadyjskiej i były zorganizowane w dwie grupy zadaniowe. Wschodnia Grupa Zadaniowa (znana również jako Grupa Zadaniowa 545) była dowodzona przez gen. Bernarda Montgomery’ego i składała się z brytyjskiej 8 Armii (w skład której wchodziła kanadyjska 1 Dywizja Piechoty). Zachodnia Grupa Zadaniowa (Task Force 343) była dowodzona przez gen. por. George’a S. Pattona i składała się głównie z amerykańskiej 7 Armii. Obaj dowódcy grup podlegali Alexandrowi jako dowódcy 15 Grupy Armii.
Amerykańska 7 Armia składała się początkowo z trzech dywizji piechoty, zorganizowanych w ramach II Korpusu pod dowództwem gen. por. Omara Bradleya. 1. i 3 Dywizja Piechoty, dowodzone odpowiednio przez generałów majorów Terry’ego Allena i Luciana Truscotta, wypływały z portów w Tunezji, natomiast 45 Dywizja Piechoty pod dowództwem gen. mjr. Troya H. Middletona płynęła prosto ze Stanów Zjednoczonych przez Oran w Algierii. 2 Dywizja Pancerna pod dowództwem gen. mjr. Hugh Josepha Gaffeya, również wypływająca z Oranu, miała stanowić pływającą rezerwę i być włączona do walki w razie potrzeby. 15 lipca Patton zreorganizował swoje dowództwo, tworząc dwa korpusy i nową kwaterę główną Korpusu Tymczasowego, dowodzoną przez jego zastępcę dowódcy armii, gen. mjr. Geoffreya Keyesa.
Brytyjska 8 Armia składała się z czterech dywizji piechoty i samodzielnej brygady piechoty zorganizowanej pod XIII Korpusem, dowodzonym przez gen. por. Milesa Dempseya, oraz XXX Korpusem, dowodzonym przez gene. por. Olivera Leese’a. Dwie dywizje XIII Korpusu, 5. i 50 Dywizja Piechoty Northumbrian, dowodzone przez generałów majorów Horatio Berney-Ficklina i Sidneya Kirkmana, wypłynęły z Suezu w Egipcie. Formacje XXX Korpusu wypłynęły z bardziej odległych od siebie portów: kanadyjska 1 Dywizja Piechoty pod dowództwem gen. mjr. Guya Simondsa wypłynęła z Wielkiej Brytanii, 51 Dywizja Piechoty Highland pod dowództwem gen. mjr. Douglasa Wimberleya z Tunezji i Malty, a 231 Samodzielna Brygada Piechoty z Suezu.
thumb|Dowódcy alianccy w kampanii sycylijskiej. Generał Dwight Eisenhower (na pierwszym planie, od lewej do prawej) spotyka się z: marszałkiem lotnictwa Arthurem Tedderem, generałem Haroldem Alexandrem, admirałem Andrew Cunninghamem oraz (w górnym rzędzie): Haroldem Macmillanem, gen. mjr. Walterem Bedellem Smithem i niezidentyfikowanymi brytyjskimi oficerami Kanadyjska 1 Dywizja Piechoty została włączona do operacji Husky na prośbę kanadyjskiego premiera, Williama Mackenzie Kinga i Kanadyjskiej Kwatery Głównej w Wielkiej Brytanii. Brytyjczycy przychylili się do tej prośby, wyłączając z operacji doświadczoną brytyjską 3 Dywizję Piechoty. Zmiana ta została sfinalizowana dopiero 27 kwietnia 1943 roku, kiedy gen. por. Andrew McNaughton, dowodzący wówczas kanadyjską 1 Armią w Wielkiej Brytanii, uznał operację Husky za wykonalne przedsięwzięcie militarne i zgodził się na wydzielenie zarówno kanadyjskiej 1 Dywizji Piechoty, jak i kanadyjskiej 1 Brygady Pancernej. Dywizja „Red Patch” została włączona do XXX Korpusu Leese’a, stając się częścią brytyjskiej 8 Armii.
Oprócz desantów morskich, miały zostać przeprowadzone operacje powietrznodesantowe, aby wesprzeć Zachodnią i Wschodnią Grupę Zadaniową. Na wschodzie brytyjska 1 Dywizja Powietrznodesantowa, dowodzona przez gen. mjr. George’a F. Hopkinsona, miała zająć kluczowe mosty i wzniesienia, aby wesprzeć brytyjską 8 Armię. Pierwotny plan zakładał, że amerykańska 82 Dywizja Powietrznodesantowa, dowodzona przez gen. mjr. Matthew Ridgwaya, miała pozostać w Tunezji jako taktyczna rezerwa.
Alianckie siły morskie zostały również podzielone na dwie grupy zadaniowe, których zadaniem było transportowanie i wsparcie wojsk inwazyjnych. Wschodnia Grupa Zadaniowa Marynarki Wojennej została utworzona z brytyjskiej Floty Śródziemnomorskiej i dowodził nią adm. Bertram Ramsay. Zachodnia Grupa Zadaniowa Marynarki Wojennej została utworzona wokół amerykańskiej 8 Floty i dowodził nią adm. Henry Kent Hewitt. Obaj dowódcy grup zadaniowych podlegali admirałowi Cunninghamowi jako dowódcy generalnemu sił morskich. W operacji uczestniczyły również dwa slupy Królewskiej Marynarki Wojennej Indii – HMIS „Sutlej” i HMIS „Jumna”.
W czasie operacji Husky alianckie siły powietrzne w Afryce Północnej i na Morzu Śródziemnym zostały zorganizowane w Dowództwo Lotnictwa Śródziemnomorskiego (MAC) pod dowództwem marszałka lotnictwa Arthura Teddera. Głównym poddowództwem MAC były Północno-Zachodnioafrykańskie Siły Powietrzne (NAAF) pod dowództwem gen. por. Carla Spaatza z kwaterą główną w Tunezji. NAAF składał się głównie z grup z amerykańskiej 12. i 9 Armii Powietrznej oraz brytyjskich Królewskich Sił Powietrznych (RAF), które zapewniały główne wsparcie powietrzne operacji. Istotne wsparcie zapewniały również grupy z 9 Armii Powietrznej pod dowództwem gen. por. Lewisa H. Breretona, operujące z Tunezji i Egiptu, a także dowództwo lotnicze na Malcie pod dowództwem wicemarszałka lotnictwa Keitha Parka, operujące z Malty.
Średnie bombowce i myśliwce P-40 z amerykańskiej 9 Armii Powietrznej, które zostały przydzielone do Północno-Zachodnioafrykańskich Taktycznych Sił Powietrznych pod dowództwem marszałka lotnictwa Arthura Coninghama, przemieściły się na południowe lotniska na Sycylii, gdy tylko te zostały zabezpieczone przez siły lądowe. W tamtym czasie 9 Armia Powietrzna znajdowała się pod jurysdykcją Dowództwa RAF na Bliskim Wschodzie pod dowództwem marszałka lotnictwa Sholto Douglasa. Dowództwo na Bliskim Wschodzie, podobnie jak NAAF i Dowództwo Lotnictwa na Malcie, podlegało pod MAC pod dowództwem Teddera, które z kolei podlegało Eisenhowerowi w zakresie operacji NAAF oraz brytyjskim szefom sztabów w zakresie operacji Dowództwa Lotnictwa na Malcie i Dowództwa na Bliskim Wschodzie.
Oś thumb|Gen. Alfredo Guzzoni, Naczelny Dowódca sił Osi na Sycylii thumb|Rozmieszczenie sił alianckich i wojsk Osi na Sycylii, 10 lipca 1943 Wyspa była broniona przez dwa korpusy włoskiej 6 Armii pod dowództwem gen. Alfredo Guzzoniego, chociaż specjalnie wyznaczone obszary forteczne wokół głównych portów (Piazze Militari Marittime) były dowodzone przez admirałów podległych Dowództwu Marynarki Wojennej i niezależnych od 6 Armii. Na początku lipca łączna liczba sił Osi na Sycylii wynosiła około 200 000 żołnierzy włoskich, 32 000 żołnierzy niemieckich i 30 000 personelu naziemnego Luftwaffe. Głównymi formacjami niemieckimi były Dywizja Pancerna „Hermann Göring” i 15 Dywizja Grenadierów Pancernych. Dywizja Pancerna miała 99 czołgów w dwóch batalionach, ale brakowało jej piechoty (tylko trzy bataliony), podczas gdy 15 Dywizja Grenadierów Pancernych miała trzy pułki grenadierów i batalion pancerny z 60 czołgami. Około połowa włoskich wojsk została sformowana w cztery liniowe dywizje piechoty i oddziały sztabowe; pozostałą część stanowiły oddziały wsparcia lub podrzędne dywizje nadbrzeżne i brygady nadbrzeżne. Plan obrony Guzzoniego zakładał, że formacje nadbrzeżne utworzą osłonę, która będzie mogła przyjąć inwazję i da czas dywizjom polowym znajdującym się dalej na tyłach na wyprowadzenie kontrataku.
Pod koniec lipca jednostki niemieckie zostały wzmocnione, głównie elementami 1 Dywizji Strzelców Spadochronowych, 29 Dywizji Grenadierów Pancernych i kwatery głównej XIV Korpusu Pancernego (dowodzonej przez gen. Hansa-Valentina Hube), co zwiększyło liczebność wojsk niemieckich do około 70 000. Do czasu przybycia kwatery głównej korpusu obie dywizje niemieckie znajdowały się nominalnie pod włoską kontrolą taktyczną. Dywizja pancerna, wzmocniona pułkiem piechoty z dywizji grenadierów pancernych, aby zrekompensować brak piechoty, znajdowała się pod włoskim XVI Korpusem, a reszta dywizji grenadierów pancernych pod włoskim XII Korpusem. Niemieccy dowódcy na Sycylii odnosili się z pogardą do włoskich sojuszników, a niemieckie jednostki otrzymywały rozkazy od niemieckiego oficera łącznikowego przydzielonego do Kwatery Głównej 6 Armii, gen. por. Fridolina von Senger und Etterlina, który podlegał feldmarszałkowi Albertowi Kesselringowi, niemieckiemu Oberbefehlshaber Süd (OB Süd). Von Senger przybył na Sycylię pod koniec czerwca w ramach niemieckiego planu uzyskania większej kontroli operacyjnej nad jednostkami. Guzzoni zgodził się od 16 lipca przekazać Hubemu kontrolę nad wszystkimi sektorami, w których brały udział jednostki niemieckie, a od 2 sierpnia dowodził frontem sycylijskim.
Planowanie thumb|Mapa lądowania na Sycylii 10 lipca 1943 thumb|Przebieg działań wojennych na Sycylii do 17 sierpnia 1943