Pasynki (ros. Пасынковская волость, lit. Pasynkų valsčius) – dawna gmina wiejska istniejąca w dwóch odsłonach: w latach 1861–1934 oraz 1952–1954 na Białostocczyźnie. Siedzibą gminy były PasynkiGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.
Pierwsza odsłona
Imperium Rosyjskie Gmina zbiorowa Pasynki powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w 1861 roku. Była częścią powiatu bielskiego należącego (od 1843) do guberni grodzieńskiej. W 1890 roku gmina Pasynki obejmowała 34 miejscowości i zamieszkiwało ją 5130 osób.
I wojna światowa Podczas I wojny światowej gmina wraz z powiatem bielskim należała do okupowanego przez Niemcy Ober-Ostu (w okręgu Białystok), gdzie znacznie zmieniono granice oraz podział administracyjny powiatu bielskiego. Spośród jego 15 gmin, zachowano 9 i zniesiono 6, ponadto utworzono 10 nowych; zmieniły się też granice gmin. W odniesieniu do gminy Pasynki: południowe pasmo gminy Pasynki włączono do gminy Orla (Hołody, Szczyty-Nowodwory, Zbucz), do gminy Pasynki włączono zachodnią część zniesionej gminy Rajsk (Deniski, Knorozy, Ploski), do gminy Pasynki włączono wschodnią część zniesionej gminy Klejniki (Istok, Klejniki, Lachy). Podział ten w dużej mierze zachowano, kiedy powiat bielski przeszedł w sierpniu 1919 pod administrację polską.
II Rzeczpospolita W okresie międzywojennym gmina Pasynki należała do powiatu bielskiego w nowo utworzonym województwie białostockim.
Według Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gmina Pasynki liczyła 39 wsi, kolonii i małych osad. Zamieszkiwały ją 5342 osoby. Większość mieszkańców gminy w liczbie 3802 osób zadeklarowała narodowość białoruską (72% ogółu mieszkańców gminy). Pozostali podali kolejno: narodowość polską (1518 osób; 28% ogółu mieszkańców) i żydowską (22 osoby). Pod względem wyznaniowym dominowali prawosławni (5101 osób; 95% wszystkich mieszkańców); pozostali zadeklarowali kolejno: wyznanie rzymskokatolickie (208 osób; 4% mieszkańców), wyznanie mojżeszowe (32 osoby) i brak wyznania (1 osoba).
16 października 1933 gminę Pasynki podzielono na 24 gromady: Czyże, Deniski, Hukowicze, Istok, Klejniki, Knorozy, Kotły, Kożyno, Krzywa, Lachy, Leniewo, Łoknica, Miękisze, Ogrodniki, Pasynki, Pilipki, Ploski, Podrzeczany, Saki, Sobótka, Stupniki, Treszczotki, Widowo i ZubowoBiałostocki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 11, poz. 49.
Gminę Pasynki zniesiono z dniem 1 października 1934, po czym jej obszar wszedł w skład: nowej gminy Bielsk – gromady Deniski, Hukowicze, Knorozy, Kotły, Kożyno, Leniewo, Łoknica, Miękisze, Ogrodniki, Pasynki, Pilipki, Ploski, Saki, Sobótka, Stupniki, Treszczotki, Widowo i Zubowo, nowej gminy Hajnówka – gromada Leniewo, gminy Narew – gromady Istok, Klejniki i Lachy, gminy Orla – gromady Czyże, Krzywa i Podrzeczany.
Druga odsłona
Gminę reaktywowano 1 lipca 1952, w znacznie mniejszej odsłonie, w powiecie bielskim w województwie białostockim, w związku z kolejną wielką restrukturyzacją administracyjną powiatu. W jej skład weszły: z części zniesionej gminy Bielsk – gromaday Łoknica, Miękisze, Ogrodniki, Pasynki, Pilipki, Saki, Sobótka, Treszczotki i Zubowo, z części (niezniesionej) gminy Orla – gromada Krzywa.
W dniu powołania gmina składała się zatem z 10 gromad: Krzywa, Łoknica, Miękisze, Ogrodniki, Pasynki, Pilipki, Saki, Sobótka, Treszczotki i ZubowoWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.
1 stycznia 1954 roku do gminy Pasynki przyłączono jeszcze gromadę Kożyno z gminy Klejniki, zwiększając tym samym liczbę gromad do 11.
Gminę zniesiono ostatecznie 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin:
Jednostki nie przywrócono 1 stycznia 1973 w związku z kolejnym reaktywowaniu gminUchwała Nr XXI/72/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 9 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie białostockim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 2 stycznia 1973, Nr 1, Poz. 1)..
Przypisy Befehl- und Verordnungsblatt des Oberbefehlshabers Ost (Dziennik rozkazów i rozporządzeń Głównodowodzącego Wschodu) Nr 1-96 Jemielity W. (2002). Podziały administracyjne powiatów sokólskiego i dąbrowskiego w latach 1919-2000. "Studia Łomżyńskie", 13, 2002, s. 119-146. Deutsche Arbeit in den Verwaltungsgebieten Kurland, Litauen und Bialystok-Grodno. Kowno (Verlag der Presseabteilung Ober Ost) 1917. Rocznik statystyki Rzeczypospolitej Polskiej. R. 1, 1920/21 Volosts and communes of 1890. St. Petersburg: Central Statistical Committee of the Ministry of Internal Affairs, 1892. - (Statistics of the Russian Empire).
Pasynki Kategoria:Dawne gminy w guberni grodzieńskiej Pasynki