Anolidae – monotypowa rodzina jaszczurek zaliczana do infrarzędu Iguania w obrębie rzędu łuskonośnych (Squamata).
Zasięg występowania Rodzina obejmuje ponad 430 gatunków występujących w Ameryce (Stany Zjednoczone (włącznie z Navassą), Meksyk, Belize, Gwatemala, Salwador, Honduras, Nikaragua, Kostaryka, Panama, Kuba, Bahamy, Kajmany, Jamajka, Turks i Caicos, Haiti, Dominikana, Portoryko, Brytyjskie Wyspy Dziewicze, Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych, Anguilla, Saint-Martin, Saint-Barthélemy, Saba, Sint Eustatius, Saint Kitts i Nevis, Antigua i Barbuda, Montserrat, Gwadelupa, Dominika, Martynika, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Barbados, Grenada, Aruba, Curaçao, Bonaire, Kolumbia, Trynidad i Tobago, Wenezuela, Gujana, Surinam, Gujana Francuska, Brazylia, Ekwador, Peru, Boliwia i Paragwaj). Wiele gatunków zostało szeroko introdukowanych lub z powodzeniem skolonizowało obszary nieobjęte ich historycznymi zasięgami.
Systematyka Etymologia Anolis (Anolius): karaibska nazwa Anoli dla „jaszczurki”. Xiphosurus: gr. ξιφος xiphos „miecz”; σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Anolis cuvieri . Dactyloa: daktulos „palec”; ωα ōa „brzeg, krawędź”. Gatunek typowy: Anolis cuvieri . Draconura: gr. δρακων drakōn, δρακοντος drakontos „wąż, smok”; ουρα oura „ogon”. Gatunek typowy: Draconura nitens (= Anolis chrysolepis ). Norops: gr. νωροψ nōrops „lśniący”. Gatunek typowy: Anolis auratus . Phalangoptyon: gr. φάλαγγα phalanga „paliczek”, od φάλαγξ phalanx „kość palca lub stopy”; πτυον ptuon „wachlarz”, od πτυσσω ptussō „składać, zwinąć”. Gatunek typowy: Lacerta roquet (= Lacerta roquet ). Acantholis: ακανθα akantha „cierń, kolec”, od ακη akē „punkt”; rodzaj Anolis . Gatunek typowy: Anolis loysiana . Chamaeleolis: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Chamaeleo oraz Anolis . Gatunek typowy: Anolis chamaeleonides . Pseudochamaeleon: gr. ψευδος pseudos „fałszywy”; „kameleon”, od khamaileōn „ziemny lew”, od χαμαι khamai „na ziemi”; λεων leon, λεοντος leontos „lew”. Gatunek typowy: Anolis chamaeleonides . Ctenonotus: gr. κτεις kteis, κτενος ktenos „grzebień”; ους ous, ωτος ōtos „ucho”. Gatunek typowy: Lacerta bimaculata . Semiurus: gr. σημα sema, σηματος sematos „znak, znamię”; ουρα oura „ogon”. Gatunek typowy: Anolis ricordii . Microctenus: gr. μικρος mikros „mały”; κτεις kteis, κτενος ktenos „grzebień”. Gatunek typowy: Anolis edwardsii (= Lacerta bimaculata ). Eupristis: gr. ευ eu „dobry, typowy”; πριστης pristēs „pilarz”. Gatunek typowy: Anolis equestris . Istiocercus: gr. ἱστιον histion „żagiel”; κερκος kerkos „ogon”. Gatunek typowy: Anolis cristatellus . Heterolepis: gr. ἑτερος heteros „inny”; λεπις lepis, λεπιδος lepidos „łuska, płytka”, od λεπω lepō „łuszczyć”. Gatunek typowy: Anolis pulchellus . Eunotus: gr. ευ eu „dobry, typowy”; -νωτος -nōtos „-tyły, -grzbiety”, od νωτον nōton „tył, grzbiet”. Gatunek typowy: Anolis gracilis (= Anolis punctatus . Ctenodeira: gr. κτεις kteis, κτενος ktenos „grzebień”; δειρη deirē „gardło”. Gatunek typowy: Anolis richardi . Deiroptyx: gr. δειρη deirē „gardło”; πτυξ ptux, πτυχος ptukhos „fałda”, od πτυσσω ptussō „składać, zwinąć”. Gatunek typowy: Anolis vermiculatus . Trachycoelia: gr. τραχυς trakhus „chropowaty, szorstki”; κοιλια koilia „brzuch”. Gatunek typowy: Anolis lineatus . Tropidopilus: gr. τροπις tropis, τροπιδος tropidos „kil statku”; πιλος pilos „włosy”. Gatunek typowy: Anolis fusco-auratus . Xiphocercus: gr. ξιφος xiphos miecz; κερκος kerkos „ogon”. Gatunek typowy: Anolis chlorocyanus . Eudactylus: gr. ευ eu „dobry, typowy”; δακτυλος daktulos „palec”. Gatunek typowy: Anolis goudotii (= Lacerta roquet ). Trachypilus: gr. τραχυς trakhus „chropowaty, szorstki”; πιλος pilos „włosy”. Gatunek typowy: Anolis sagrei . Pristicercus: πριστις pristis „ryba piła”; κερκος kerkos „ogon”. Gatunek typowy: Dactyloa biporcata . Heteroderma: gr. ἑτερος heteros „inny”; δερμα derma, δερματος dermatos „skóra”. Gatunek typowy: Anolis loysiana . Gastrotropis: gr. γαστηρ gastēr, γαστρος gastros „brzuch”; τροπις tropis, τροπιδος tropidos „kil statku”. Gatunek typowy: Dactyloa nebulosa . Dracontopsis: gr. δρακων drakōn, δρακοντος drakontos „wąż, smok”; οψις opsis, οψεως opseōs „wygląd, oblicze, twarz”. Gatunek typowy: Draconura nitzschii (= Anolis auratus ). Ptychonotus: gr. πτυξ ptux, πτυχος ptukhos „fałda”, od πτυσσω ptussō „składać, zwinąć”; -νωτος -nōtos „-tyły, -grzbiety”, od νωτον nōton „tył, grzbiet”. Gatunek typowy: Anolis alligator (= Lacerta roquet ). Rhinosaurus: gr. ῥις rhis, ῥινος rhinos „nos, pysk”; σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Anolis nasicus (= Anolis punctatus ). Placopsis: gr. πλαξ plax, πλακος plakos „płaska powierzchnia, płaszczyna”; οψις opsis, οψεως opseōs „wygląd, oblicze, twarz”. Gatunek typowy: Placopsis ocellata (= Anolis valencienni ). Coccoessus: łac. coccineus „szkarłatny, czerwony jak jagoda”, od gr. κοκκινος kokkinos „szkarłatny”, od κοκκος kokkos „szkarłatna jagoda”. Gatunek typowy: Anolis pentaprion . Scytomycterus: gr. σκυτος skutos „wyprawiona skóra”; μυκτηρ muktēr, μυκτηρος muktēros „nos, pysk”. Gatunek typowy: Scytomycterus laevis . Tropidodactylus: gr. τροπις tropis, τροπιδος tropidos „kil statku”; δακτυλος daktulos „palec”. Gatunek typowy: Norops onca . Chamaelinorops: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Chamaeleolis oraz Norops . Gatunek typowy: Chamaelinorops barbouri . Phenacosaurus: phenax, φενακος phenakos „oszust”; σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Anolis heterodermus . Diaphoranolis: gr. διαφορος diaphoros „inny”, od διαφορεω diaphoreō „rozproszyć się”, od διαφερω diapherō „przewieźć, przenieść się”; rodzaj Anolis . Gatunek typowy: Diaphoranolis brooksi . Audantia: André Audant (1909–?), haitański zoolog i kolekcjoner. Gatunek typowy: Audantia armouri . Macroleptura: gr. μακρος makros „długi”; λεπτος leptos „delikatny, drobny”; ουρα oura „ogon”. Gatunek typowy: Anolis cyanopleurus . Pseudoequestris: gr. ψευδος pseudos „fałszywy”; łac. equester, equestris „rycerz”, od eques, equitis „jeździec”, od equus „koń”. Gatunek typowy: Anolis isolepis . Gekkoanolis: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Gekko oraz Anolis . Gatunek typowy: Anolis lucius . Brevicaudata: łac. brevis „krótki”; caudatus „mieć ogon, ogonowy”, od cauda „ogon”. Gatunek typowy: Anolis angusticeps .
Podział systematyczny Do rodziny należy jeden rodzaj z następującymi gatunkami:
Niektórzy autorzy wydzielają z rodzaju Anolis rodzaje: Chamaelinorops, Chamaeleolis, Ctenonotus, Dactyloa, Norops, Phenacosaurus, Semiurus.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia