thumb|Henry William Paget, 1. markiz Anglesey thumb|Lord Uxbridge pod Waterloo Henry William Paget (ur. 17 maja 1768 w Londynie, zm. 29 kwietnia 1854 tamże) – brytyjski wojskowy i polityk, weteran wojen napoleońskich, dowódca kawalerii sprzymierzonych podczas kampanii 1815 r. i bitwy pod Waterloo, dwukrotnie Lord namiestnik Irlandii oraz generał artylerii w rządach George’a Canninga, lorda Godericha, księcia Wellington i lorda Johna Russella.

Wczesne lata życia Był najstarszym synem Henry’ego Pageta, 1. hrabiego Uxbridge, i Jane Champagné. Wykształcenie odebrał w Westminster School oraz w Christ Church na Uniwersytecie Oksfordzkim. Od 1784 r. nosił tytuł grzecznościowy „lorda Paget”. W 1790 r. został wybrany do Izby Gmin jako reprezentant okręgu Caernarfon. W latach 1796–1804 i 1806–1810 reprezentował Milborne Port.

Kariera wojskowa Po wybuchu wojny I Koalicji z rewolucyjną Francją, Paget zorganizował oddział ochotników z hrabstwa Staffordshire, który został przyjęty na służbę jako 80 pułk piechoty z Pagetem jako tymczasowym podpułkownikiem. Paget na czele swojego oddziału wziął udział w kampanii we Flandrii w 1794 r. Rok później został podpułkownikiem 16 pułku lansjerów Królowej. W 1796 r. otrzymał awans na stopień pułkownika, a w 1801 r. został pułkownikiem 7 pułku lekkich dragonów. W 1802 r. został awansowany do stopnia generała-majora. W 1808 r. został generałem-porucznikiem.

W 1808 r. Paget został dowódcą kawalerii podczas wyprawy generała Johna Moore’a do Hiszpanii. Mimo iż ekspedycja zakończyła się niepowodzeniem, Paget pokonał 21 grudnia 1808 r. dwa francuskie pułki kawalerii w potyczce pod Sahagún, a następnie osłaniał odwrót korpusu do La Coruny. Paget nie uczestniczył w kolejnych działaniach korpusu Wellingtona na półwyspie Iberyjskim z powodu swojego romansu z lady Charlotte Wellesley, żoną Henry’ego Wellesleya, brata głównodowodzącego w Hiszpanii. W tym okresie brał udział tylko w nieudanej wyprawie do Holandii w 1809 r.

Lord Paget był żonaty z lady Caroline Villiers, córką 4. hrabiego Jersey, którą poślubił w 1795 r. Miał z nią trzech synów i pięć córek. W 1809 r. rozwiódł się z żoną i rok później poślubił swoją kochankę, lady Charlotte Wellesley, która również w tym czasie rozwiodła się z mężem. Henry i Charlotte mieli razem trzech synów i trzy córki. Romans z lady Charlotte kosztował Pageta 24 000 funtów odszkodowania oraz pojedynek z bratem kochanki, kapitanem Cadoganem.

Po śmierci ojca w 1812 r. Paget odziedziczył tytuł 2. hrabiego Uxbridge i zasiadł w Izbie Lordów. W 1815 r. został dowódcą kawalerii w Belgii pod komendą księcia Wellington. Na początku kampanii 1815 r. Uxbridge otrzymał dowodzenie nad całą kawalerią i artylerią konną armii sprzymierzonych. Żołnierze Uxbridge’a osłaniali odwrót Brytyjczyków spod Quatre Bras do Waterloo. Podczas bitwy 18 czerwca Uxbridge poprowadził szarżę ciężkiej kawalerii na kolumnę generała D’Erlona. W ostatniej fazie bitwy kula armatnia trafiła go w nogę, którą trzeba było amputować. Uxbridge zwrócił się wówczas do Wellingtona: Jak widzę straciłem nogę!. Na co Wellington odpowiedział: Na Boga, panie, w rzeczy samej!Walteroo – Belgia Onet.pl Przewodnik.

Dalsze lata Pięć dni po bitwie pod Waterloo książę regent nadał Uxbridge’owi tytuł 1. markiza Anglesey. Dowódca kawalerii otrzymał również Krzyż Wielki Orderu Łaźni, rosyjski Order Świętego Jerzego i austriacki Order Marii Teresy. W 1818 r. został kawalerem Orderu Podwiązki. W 1819 r. otrzymał awans na stopień pełnego generała, a w 1821 r. był Lordem Wielkim Stewardem podczas koronacji Jerzego IV. Poparł króla w jego działaniach zmierzających do uzyskania rozwodu z królową Karoliną, przez co stał się niepopularny w społeczeństwie. Kiedy tłum namawiał Angleseya, żeby krzyknął Boże chroń Królową!, ten spełnił ich żądanie, ale zaraz dodał: Oby wasze żony były takie jak ona!.

W 1827 r. Anglesey został generałem artylerii i członkiem Tajnej Rady. Pozostał na tym stanowisku do marca 1828 r., kiedy to został lordem namiestnikiem Irlandii. W grudniu wystosował list do katolickiego prymasa Irlandii w których poparł emancypację katolików. Spowodowało to jego odwołanie ze stanowiska w 1829 r. Anglesey powrócił na to stanowisko w 1830 r., kiedy do władzy doszli wigowie lorda Greya. W 1833 r. podał się do dymisji. W latach 1846–1852 był generałem artylerii w administracji lorda Johna Russella.

Lord Anglesey przeszedł na emeryturę w marcu 1852 r. Od 1842 r. był pułkownikiem Royal Horse Guards. W 1846 r. otrzymał stopień marszałka polnego. Był także lordem namiestnikiem Anglesey (od 1812 r.) i Staffordshire (od 1849 r.). Zmarł w 1854 r. Tytuł parowski odziedziczył jego najstarszy syn, Henry.

Odznaczenia Order Podwiązki (1818)Field Marshal Henry William Paget, 1st Marquess of Anglesey. thepeerage.com Krzyż Wielki Orderu Łaźni (1815) Medal Złoty Półwyspu dwukrotnieJohn Percy Groves, Richard Cannon, G.H. Waller: Historical Records of the 7th Or Royal Regiment of Fusiliers. Guernsey: F.B. Guerin, 1903, s. 397 Medal Waterloo (1815) Order Marii Teresy (Austria, 1815) Order Świętego Jerzego (Rosja, 1815) Order Wojskowy Wilhelma (Holandia, 1815)George Carl Emil Köffler: De Militaire Willemsorde 1815–1940. Samengesteld in opdracht van het Ministerie van algemeene zaken bij gelegenheid van het 125-jarig jubileum van de Militaire Willemsorde. 's-Gravenhage, Algemeene landsdrukkerij, 1940 Krzyż Wielki Orderu Gwelfów (Hanower, 1816)

Życie prywatne 25 lipca 1795 r. poślubił lady Caroline Villiers (16 grudnia 1774 – 16 czerwca 1835), córkę George’a Villiersa, 4. hrabiego Jersey, i Frances Twysden, córki Philipa Twysdena. Małżeństwo to zakończyło się rozwodem w 1809 r. Henry i Caroline mieli razem trzech synów i pięć córek: Augusta Paget (zm. 6 czerwca 1872), żona Arthura Chichestera, 1. barona Templemore, miała dzieci Caroline Paget (6 czerwca 1796 – 12 marca 1874), żona Charlesa Gordona-Lennoxa, 5. księcia Richmond, miała dzieci Henry Paget (6 lipca 1797 – 7 lutego 1869), 2. markiz Anglesey Jane Paget (13 października 1798 – 28 stycznia 1876), żona Francisa Conynghama, 2. markiza Conyngham, miała dzieci William Paget (1 marca 1803 – 17 maja 1863), ożenił się z Frances de Rottenburg, miał dzieci Georgina Paget (ok. 1809 – 9 listopada 1875), żona Edwarda Croftona, 2. barona Crofton, miała dzieci Arthur Paget (ok. 1809–11825) Agnes Paget (ok. 1809 – 9 października 1845), żona George’a Bynga, 2. hrabiego Strafford, miała dzieci

W 1810 r. poślubił lady Charlotte Wellesley, z domu Cadogan (11 lipca 1781 – 8 lipca 1853), byłą żonę Henry’ego Wellesleya, 1. barona Cowley, córkę Charlesa Cadogana, 1. hrabiego Cadogan, i Mary Churchill, córki pułkownika Charlesa Churchilla. Henry i Charlotte mieli razem trzech synów i trzy córki: Emily Paget (4 marca 1810 – 6 marca 1893), żona Johna Townshenda, 1. hrabiego Sydney, nie miała dzieci Clarence Edward Paget (17 czerwca 1811 – 22 marca 1895) Mary Paget (16 czerwca 1812 – 20 lutego 1859), żona Johna Montagu, 7. hrabiego Sandwich, miała dzieci Alfred Henry Paget (26 czerwca 1816 – 24 sierpnia 1888) George Augustus Frederick Paget (16 marca 1818 – 30 czerwca 1880) Adelaide Paget (styczeń 1820 – 21 sierpnia 1890), żona Fredericka Cadogana, miała dzieci

Anglesey w kulturze Postać lorda Uxbridge’a pojawia się w filmie Waterloo z 1970 r. w reżyserii Siergieja Bondarczuka. W postać dowódcy alianckiej kawalerii wcielił się Terrence AlexanderOnet.pl Film Amputowana noga lorda Angleseya znajduje się w muzeum na polu bitwy pod Waterloo

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Arystokracja brytyjska Kategoria:Brytyjscy politycy Kategoria:Brytyjscy marszałkowie polni Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1801–1802 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1802–1806 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1806–1807 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1807–1812 Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Oksfordzkiego Kategoria:Odznaczeni Medalem Półwyspu Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwelfów Kategoria:Odznaczeni Orderem Marii Teresy Kategoria:Odznaczeni Orderem Łaźni Kategoria:Odznaczeni Orderem Podwiązki Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojskowym Wilhelma Kategoria:Urodzeni w 1768 Kategoria:Zmarli w 1854 Kategoria:Brytyjscy samorządowcy Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1796–1800 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1790–1796 Kategoria:Ludzie urodzeni w Londynie