Powiat baranowicki – powiat polski funkcjonujący w latach 1919–1939. Jego stolicą były Baranowicze. Powierzchnia wynosiła 3497 km². W skład powiatu wchodziło 10 gmin i 2 miasta.
Zmiany administracyjne Powiat powstał 1 sierpnia 1919 pod Cywilnym Ziem Wschodnich z części powiatów słuckiego i nowogródzkiego. Objął gminy Howezna, Łań, Kleck, Siniawka, Lachowicze i Niedźwiedzice powiatu słuckiego oraz gminy Mir, Żuchowicze, Horodziej, Czernichowo, Snów, Stołowicze, Nowa Mysz, Darewo, Jastrzębl, Ostrów, Krzywoszyn powiatu nowogródzkiegoDz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 19, poz. 172..
1 kwietnia 1920 do powiatu baranowickiego przyłączono gminę Kruhowicze z powiatu słuckiegoDz. Urz. ZCZW z 1920 r. Nr 28, poz. 655..
7 listopada 1920, pod Zarządem Terenów Przyfrontowych i Etapowych, od powiatu baranowickiego odłączono gminy Łań, Sieniawka, Kleck, Snów, Howiezna, Horodziej, Mir i Zuchowicze, włączając je do nowo utworzonego powiatu nieświeskiegoDz. Urz. ZTPiE z 1920 r. Nr 3, poz. 23.. Równocześnie gmina Kruhowicze znalazła się w powiecie łuninieckim1 kwietnia 1920 r. gmina Kruhowicze została wyłączona z powiatu słuckiego i włączona do powiatu baranowickiego (Dz. Urz. ZCZW z 1920 r. Nr 28, poz. 655). Następnie, 7 listopada 1920 r., pojawiła się informacja o włączeniu gminy do powiatu łuninieckiego „z powiatu słuckiego” (Dz. Urz. ZTPiE z 1920 r. Nr 3, poz. 25). Nie jest jednak jasne, czy wcześniejsze postanowienie zostało zniesione, czy gmina powróciła do powiatu słuckiego, czy też doszło do pomyłki w określeniu „z powiatu słuckiego”..
19 lutego 1921 powiat wszedł w skład nowo utworzonego województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej.
22 stycznia 1926 do powiatu baranowickiego przyłączono gminy Dobromyśl i Mołczadź z powiatu słonimskiego oraz gminę Horodyszcze z powiatu nowogródzkiego.. Tego samego dnia utworzono też gminę Wolna z obszaru zniesionych gmin Czernichowo i Połoneczka..
31 maja 1929 część obszaru gminy Wolna (17 miejscowości) przyłączono do gminy Żuchowicze..
23 kwietnia 1930 części obszaru gmin Darewo i Niedźwiedzica włączono do gminy Lachowicze..
27 czerwca 1931 roku z gminy Lachowicze wyłączono miasteczko Lachowicze (oraz osiedle Mała Łotwa), któremu nadano prawa miejskie i przekształcono w odrębną gminę miejską (Lachowicze pozostały nadal siedzibą władz wiejskiej gminy Lachowicze)..
Wraz z wybuchem II wojny światowej obszar powiatu został odłączony od Polski i włączony do Białoruskiej SRR w składzie Związku Radzieckiego.
Gminy i miasta +Gmina19171919192019211926Czernichowonowogródzkibaranowickibaranowickibaranowicki – W 1926 zniesiono, wchodząc w skład nowej gminy Wolna.DarewonowogródzkibaranowickibaranowickibaranowickibaranowickiDobromyślsłonimskisłonimskisłonimskisłonimskibaranowickiHorodyszczenowogródzkinowogródzkinowogródzkinowogródzkibaranowickiHorodziejnowogródzkibaranowickinieświeskinieświeskinieświeskiHowieznasłuckibaranowickinieświeskinieświeskinieświeskiJastrzęblnowogródzkibaranowickibaranowickibaranowickibaranowickiKlecksłuckibaranowickinieświeskinieświeskinieświeskiKruhowiczesłuckisłuckibaranowickiłuninieckiłuninieckiKrzywoszynnowogródzkibaranowickibaranowickibaranowickibaranowickiLachowiczesłuckibaranowickibaranowickibaranowickibaranowickiŁańsłuckibaranowickinieświeskinieświeskinieświeskiŁuszniewosłonimskisłonimskisłonimski – W 1921 roku gminę przekształcono w gminę Mołczadź. –MirnowogródzkibaranowickinieświeskinieświeskistołpeckiMołczadź – – Gmina utworzona w 1921 roku z obszaru zniesionej gminy Łuszniewo.słonimskisłonimskibaranowickiNiedźwiedzicesłuckibaranowickibaranowickibaranowickibaranowickiNowa MysznowogródzkibaranowickibaranowickibaranowickibaranowickiOstrównowogródzkibaranowickibaranowickibaranowickibaranowickiPołoneczka – –baranowickibaranowicki – SiniawkasłuckibaranowickinieświeskinieświeskinieświeskiSnównowogródzkibaranowickinieświeskinieświeskinieświeskiStołowiczenowogródzkibaranowickibaranowickibaranowickibaranowickiWolna – – – – Utworzona w 1926 roku z obszaru zniesionych gmin Czernichowo i Połoneczka.baranowickiŻuchowiczenowogródzkibaranowickinieświeskinieświeskistołpecki
Miasta Baranowicze (←) Kleck (← do 1920 →) Lachowicze (← do 1926 i od 1931) Mir (← do 1920 →) Nieśwież (← do 1920 →)
Oświata W powiecie baranowickim okręgu brzeskiego ZCZW, w roku szkolnym 1919/1920 działało 49 szkół powszechnych i 2 szkoły średnie. Ogółem uczyło się w nich 4253 dzieci i pracowało 110 nauczycieli.
Demografia Według spisu ludności w grudniu 1919 roku powiat baranowicki okręgu brzeskiego ZCZW zamieszkiwały 178 212 osoby. Na jego terytorium znajdowało się 831 miejscowości, z których 4 miały 1–5 tys. mieszkańców, 2 miały 5–10 tys. mieszkańców, i jedna powyżej 10 tys. mieszkańców. Były nią Baranowicze z 10 373 mieszkańcami.
Według Alfonsa Krysińskiego i Wiktora Ormickiego, terytorium powiatu wchodziło w skład tzw. zwartego obszaru białoruskiego, to znaczy Białorusini stanowili na nim narodowość dominującą.
Teza powyższa nie ma odzwierciedlenia w oficjalnych danych statystycznych. Według spisu powszechnego z 1931 roku, powiat zamieszkiwało 161 088 osób, z których zadeklarowało jako język ojczysty: polski – 74 916 (47%), a białoruski – 68 630 (43%)Drugi Powszechny Spis Ludności z dn. 9 XII 1931 r.: mieszkania i gospodarstwa domowe, ludność, stosunki zawodowe: województwo nowogródzkie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1936..
Starostowie Konstanty Rdułtowski (-1923) Zygmunt Przepałkowski (-1929)Powiatowe roszady wrześniowe.
Zobacz też podział administracyjny II RP województwo nowogródzkie (II Rzeczpospolita)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Powiaty II Rzeczypospolitej Kategoria:Podział administracyjny województwa nowogródzkiego (II Rzeczpospolita) Powiat baranowicki