Aniela Tułodziecka (ur. 28 stycznia 1853 w Osieczu Wielkim, zm. 11 października 1932 w Poznaniu) – polska działaczka społeczna i oświatowa, wieloletnia przewodnicząca Towarzystwa „Warta”, wiceprzewodnicząca i członkini honorowa Narodowej Organizacji Kobiet.
Życiorys Była córką zarządcy Dąbrowy Starej i późniejszego dzierżawcy Osiecza Wielkiego – Antoniego i jego żony Pelagii z domu Lipińskiejhttps://images92.fotosik.pl/680/e9c73899660f4ba4.png. W 1866 roku zamieszkała w Poznaniu i kształciła się na pensji Antoniny Estkowskiej. W okresie nasilenia akcji germanizacyjnej uczestniczyła w tajnym nauczaniu języka polskiego. Zainicjowała powstanie 29 maja 1894 roku w Poznaniu Towarzystwa Przyjaciół Wzajemnego Pouczania się i Opieki nad Dziećmi „Warta” i przez kilkadziesiąt lat koordynowała jego działalność, zarówno jawną (obejmującą głównie opiekę nad ubogimi i upośledzonymi dziećmi z Poznania), jak i tajną, polegającą na kształceniu polskich kadr pedagogicznych, opracowywaniu programów nauczania, redakcji i wydawaniu polskich podręczników. Tułodziecka zorganizowała także bibliotekę pedagogiczną oraz prowadziła kursy dla rodziców, a w 1899 roku uruchomiła przytułek dla dzieci.
Reprezentowała wielkopolskie środowisko kobiece na zjazdach kobiet z trzech zaborów. Na wiec, który zorganizowała 10 maja 1908 roku, jako sprzeciw wobec zaostrzeniu ustaw zaborcy dotyczących języka polskiego i wywłaszczania Polaków, przybyło około 2000 kobiet z różnych regionów; na wiecu w 1912 roku pojawiło się już około 5000 kobiet. Wsparcie dla wieców przesyłali Tułodzieckiej listownie m.in. Henryk Sienkiewicz i Eliza Orzeszkowa.
Wielokrotnie była celem represji władz niemieckich, m.in. w 1913 roku odbyła 12-dniową karę więzienia (2–14 czerwca 1913 roku). Kara została wymierzona za kursy dla rodziców: uznano je za publiczne zebranie w języku polskim; pierwotnie karą była grzywna, której Tułodziecka nie zapłaciła.
W 1919 została wiceprzewodniczącą Narodowej Organizacji Kobiet, którą to funkcję pełniła do 1927Kurjer Warszawski, R.112, nr 320 (19 listopada 1932) - wyd. wieczorne, s. 11.. Była także przewodniczącą oddziału NOK w PoznaniuDziennik Wileński, R.16, nr 257 (15 października 1932), s. 2.. W roku 1920 Towarzystwo „Warta” przekazało swoje zbiory książkowe i pomoce naukowe poznańskim szkołom powszechnym. W latach 20. Aniela Tułodziecka pełniła funkcję pomocnika inspektora szkolnego w Poznaniu. W uznaniu zasług została mianowana honorowym inspektorem szkolnym. W 1927 roku zrezygnowała z funkcji przewodniczącej „Warty”. W listopadzie 1928 została członkinią honorową Narodowej Organizacji Kobiet.
Społecznie działała w Wielkopolsce doby zaborów także siostra Anieli, Zofia Tułodziecka. Z kolei dwaj starsi bracia brali udział w powstaniu styczniowym (jeden zginął), a ich ojciec w 1863 roku został aresztowany i uwięziony na 6 tygodni za ukrywanie powstańców.
Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (27 listopada 1929)M.P. z 1929 r. nr 274, poz. 630 „za zasługi na polu tajnej pracy oświatowej”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923)
W kulturze Jest jedną z bohaterek polskiego serialu historycznego Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy w reżyserii Jerzego Sztwiertni. Odtwórczynią jej roli była Elżbieta Kępińska.
Przypisy Kronika Miasta Poznania, s. 119–126.
Bibliografia Ludwik Gomolec, Aniela Tułodziecka, [w:] Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa-Poznań 1981, . Witold Jakóbczyk, Przetrwać nad Wartą 1815–1914, 55. część cyklu „Dzieje narodu i państwa polskiego”, Warszawa 1989.
Linki zewnętrzne Dziennik więzienny Anieli Tułodzieckiej w bibliotece Polona
Kategoria:Artykuły utworzone w ramach WikiGap 2019 Kategoria:Członkinie Narodowej Organizacji Kobiet Kategoria:Inspektorzy szkolni II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Poznaniem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy działacze oświatowi Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Urodzeni w 1853 Kategoria:Zmarli w 1932