Jan Koźmian (ur. 27 grudnia 1814 we Wronowie, zm. 20 września 1877 w Wenecji) – polski ksiądz katolicki, publicysta i działacz społeczny.
Życiorys Urodził się w zamożnej ziemiańskiej rodzinie. Do szkoły chodził w Lublinie, a w Warszawie do liceum, gdzie w 1830 r. zdał maturę. W czasie powstania listopadowego był podoficerem artylerii. Po upadku powstania wyjechał do Francji. W Tuluzie ukończył studia prawnicze (1832–1838). Osiadłszy w Paryżu, podtrzymywał kontakty z Mickiewiczem, Goszczyńskim i Zaleskim. Był jednym ze współwydawców pisma Hotelu Lambert Trzeci Maj. współpracował z francuskimi działaczami katolickimi (de Montalembert, Veuillot).
Po samobójstwie żony (1853) rozpoczął (1857) studia teologiczne w Rzymie. Święcenia kapłańskie uzyskał w 1860, po czym został proboszczem w Krzywiniu. W 1870 już jako kanonik poznański towarzyszył arcybiskupowi w misji do pruskiej kwatery w Wersalu.
Zamieszany w rzekome przygotowania zamachu na Ottona von Bismarcka, aresztowany. Po wyjściu z więzienia, kierował ultramontańskim „Kuryerem Poznańskim”. Zmarł w Wenecji, 20 września 1877 wracając z Rzymu do Polski. O jego śmierci donosił nawet londyński „The Times”. Pochowany 29 września 1877 w archikatedrze w Poznaniu, w jednej z kaplic (pomnik autorstwa Oskara Sosnowskiego).
Był jednym z ojców polskiego pozytywizmu i wynalazcą terminu: praca organiczna.
Życie prywatne Jego bratem był Stanisław Egbert Koźmian, siostrą Zofia Przewłocka, teściem gen. Dezydery Chłapowski, a stryjem Kajetan Koźmian.
Prace Stan rzeczy w Wielkim Księstwie Poznańskim, 1847 Rzeczy włoskie, 1848 Dwa bałwochwalstwa w Polsce niebezpieczne, 1849 Przeznaczenia Francyi, 1849 Nowy Rok, 1850 Pisma, 3 tomy, Poznań 1881.
Przypisy
Bibliografia Biogram Jana Koźmiana w serwisie „Ośrodek Myśli Politycznej” Przemysław Matusik, Religia i naród. Życie i myśl Jana Koźmiana 1814–1877, Poznań 1998.
Linki zewnętrzne Biogram w Internetowym Polskim Słowniku Biograficznym Pisma Jana Koźmiana w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej Pisma Jana Koźmiana w Bibliotece Narodowej Jan Koźmian – publikacje w bibliotece Polona
Kategoria:Kanonicy poznańscy Kategoria:Ludzie związani z Krzywiniem Kategoria:Podoficerowie powstania listopadowego Kategoria:Polacy we Francji 1795–1918 Kategoria:Ultramontanie Kategoria:Urodzeni w 1814 Kategoria:Zmarli w 1877 Kategoria:Polscy politycy konserwatywni Jan Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu w Tuluzie