mały|Sztandar pułku mały|Szlak bojowy pułku w składzie 1 DPanc 1 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej Lekkiej (1 paplot) – oddział artylerii przeciwlotniczej Polskich Sił Zbrojnych.
Pułk formowany był od 27 czerwca 1942, do 19 września 1942 w składzie 1 Dywizji Pancernej na mocy rozkazu dowódcy 1 Dywizji Pancernej L.dz.282/Tjn./42 w miejscowości Gullane w Szkocji. W składzie:
dowództwo pułku z drużyną dowódcy pułku, I, II, III dywizjony artylerii plot., pluton warsztatowy.
Nazwa brytyjska - „1st Polish Light Anti-Aircraft Regiment”.
Historia, formowanie i zmiany organizacyjne Tradycjami nawiązywał do Zgrupowania Artylerii Przeciwlotniczej, utworzonego we Francji w listopadzie 1939 i ewakuowanego do Wielkiej Brytanii w czerwcu 1940. Zgrupowanie Artylerii Przeciwlotniczej pod dowództwem płk. dypl. Włodzimierza Ludwiga, składało się z:Centrum Wyszkolenia Artylerii Przeciwlotniczej i pułku artylerii przeciwlotniczej pod dowództwem ppłk Leona Przybytko. Pułk składa się z trzech dywizjonów. Zgrupowanie liczyło około 200 oficerów i 1100 szeregowych. Z końcem 1940 wielu szeregowych odeszło do formowanych oddziałów artylerii I Korpusu, a oficerowie do służby w pociągach pancernych. 21 października 1940 z I dywizjonu zorganizowano 1 baterię artylerii przeciwlotniczej lekkiej, z II dywizjonu zorganizowano 11 baterię artylerii przeciwlotniczej i z III dywizjonu 10 bateria artylerii przeciwlotniczej lekkiej. Od stycznia 1941 dowódcą zgrupowania został ppłk dypl. Marian Jurecki. W tym czasie zgrupowanie kwaterowało do października 1940 w Crawford pod namiotami, a od 21 października 1940 do 1 marca 1941 w Coupar Angus i Burrelton. Od 1 marca do 7 lipca 1941 zgrupowanie przechodzi do Montrose, gdzie otrzymuje nazwę dywizjonu artylerii przeciwlotniczej, dozoruje wybrzeże, buduje i obsadza placówki, pełni służbę patrolowa na wybrzeżu. Baterie otrzymują broń maszynową i ręczną. W dywizjonie pozostają baterie: 1 dowodzona przez kpt. Tadeusza Dobrzańskiego i 10 pod dowództwem kpt. Borysa Godunowa. 11 bateria daje podstawę do zorganizowania dywizjonu artylerii przeciwlotniczej ciężkiej z dwoma bateriami dowodzonymi przez kpt. S. Paszkiewicza i kpt. Tadeusza Hordyńskiego, który wyposażony w armaty 3,7' odchodzi w końcu 1941 do brytyjskiej obrony plot. Dywizjom artylerii przeciwlotniczej lekkiej otrzymał 6 armat plot, 40 mm Mk.III.
Działania bojowe baterii artylerii plot. Dowództwo dywizjonu wraz z 1 baterią art. plot. lekkiej po intensywnym szkoleniu, w styczniu 1942 odeszły na stanowiska brytyjskiej obrony przeciwlotniczej w Szkocji w rejonie Cowdenbeath. 1 bateria od 15 października 1941 do 7 maja 1942 osłania stacje radarowe lotnictwa brytyjskiego w Douglas Wood w pobliżu Angus. W ślad za nimi po szkoleniu w czerwcu 1942 odchodzi do obrony powietrznej lotniska Drem w East Lothian, 10 bateria art. plot. lekkiej. W czasie od kwietnia do czerwca 1942 na Środkowy Wschód odjeżdża dowództwo dywizjonu wraz z ppłk. Leonem Przybytko.
Dalsze formowanie pułku Formowanie 1 pułku artylerii przeciwlotniczej lekkiej rozpoczęto w czerwcu 1942 roku. I dywizjon powstał w oparciu o 1 baterię art. plot lekkiej ze składu 1 Brygady Strzelców, II dywizjon w oparciu o 2 baterię art. plot ciężkiej ze składu 1 dywizjonu artylerii plot. ciężkiej pod dowództwem kpt. Czesława Charzewskiego podlegającego bezpośrednio I Korpusowi Polskiemu, natomiast III dywizjon sformowano z 10 baterii plot. lekkiej 10 BKPanc. 10 bateria przeciwlotnicza brała udział w kampanii francuskiej 1940 w składzie 10 Brygady Kawalerii Pancernej. Po częściowym skompletowaniu pułku rozpoczęto intensywne szkolenie, w 1942 roku 160 żołnierzy przeszkolono w Centralnym Kursie Kierowców 1 DPanc., 36 na kursie radiotelegrafistów. Pomiędzy 30 grudnia 1942 r. a 12 stycznia 1943 r. pułk odbył przeszkolenie w brytyjskim ośrodku przeszkolenia artylerii przeciwlotniczej w Clavton-on-See w Esseksie. Ponadto 90 żołnierzy z pułku w styczniu 1943 roku zostało wysłanych do Armii Polskiej na Wschodzie jako instruktorzy w tworzonych tam czterech pułkach przeciwlotniczych.
W momencie zorganizowania 1 pułku artylerii przeciwlotniczej dla 1 Dywizji Pancernej ukształtowała się obsada dowódcza:
dowódca dywizjonu - ppłk dypl. Marian Jurecki zastępca dowódcy - mjr Olgierd Eminowicz dowódca I dywizjonu - kpt. Witold Berendt dowódca II dywizjonu - kpt. Czesław Charzewski dowódca III dywizjonu - kpt. Borys Godunow
Z uwagi na niskie stany szeregowych dywizjony posiadają po dwie baterie: I (2, 3), II (5, 6), III (7, 8). Po nadejściu dalszych uzupełnień ze Środkowego Wschodu, z Argentyny i ewakuacji specjalnej z terenu Europy pułk systematycznie uzupełniał stany osobowe. Do 1 maja 1943 sformowane zostały 1, 4 i 9 baterie. Prowadzono intensywne szkolenie w ramach szkół kierowców samochodów i motocykli, szkoły podoficerskiej. W brytyjskich centrach szkoleniowych szkoleni byli puszkarze, rusznikarze, mechanicy samochodowi, radiomechanicy, rozpoznawania samolotów. Na kursach brytyjskich przeszkolono 32 oficerów i 441 szeregowych. Pułk przechodził szkołę ognia w Clacton on Sea oraz strzelania do rękawa w Ferry Ness. Od czerwca do października 1943 wziął udział w szeregu ćwiczeń w ramach 1 DPanc.
Etat pułku jaki obowiązywał: 50 oficerów, 349 podoficerów i 496 szeregowców, pułk składał się z trzech dywizjonów po trzy baterie z 6-cioma armatami 40 mmm Mk. IV każdy oraz po dwa przeliczniki. Ponadto na wyposażeniu miał posiadać 194 pojazdy, w tym 54 ciągniki artyleryjskie i 65 motocykli. W październiku 1943 1, 4 i 7 bateria otrzymały samobieżne armaty przeciwlotnicze kal. 40 mm (SP) na podwoziu MC C9/B. 175 px|right|thumb|Bofors - 54 takie działa posiadał pułk
Dalsze działania bojowe pułku i przygotowania do walki na kontynencie W 1943 pułk brał udział w obronie przeciwlotniczej londyńskiego portu Tilbury i ujścia Tamizy. 26 października 1943 zajął stanowiska ogniowe dywizjonami: I dywizjon doki portu Tilbury-Rayleigh-Canevdon, II dywizjon rejon Barnham on Crouch, III dywizjon Walton on The Naze-Frinton-Holland. Pułk prowadził czynną obronę przeciwlotniczą do 20 grudnia 1943. Rejon obrony plot. pułku był jednym z ważniejszych do obrony z uwagi na przybywające do portu zaopatrzenie głównie z USA i przybywające oddziały z rejonu Morza Śródziemnego. Pułk był poddany inspekcji dowódcy obrony przeciwlotniczej Wielkiej Brytanii.
W listopadzie 1943 w związku z przygotowaniami dywizji do inwazji na kontynent europejski nastąpiła reorganizacja dywizji na nowy etat. Dodatkowo kadra dowódcza dywizji zostaje odmłodzona. Z pułku odchodzi ppłk dypl. Marian Jurecki, a dowództwo obejmuje mjr Olgierd Eminowicz, zwolnione stanowisko zastępcy dowódcy pułku obejmuje mjr Witold Berendt, a I dywizjon mjr Józef Grabski. 21 grudnia 1 paplot.l odjechał do Szkocji i zajął nowe kwatery: dowództwo pułku w Dunipace House, I dywizjon w Larbert Stenhousemuir, II dywizjon w Falkirk, III dywizjon w Bonnybridge a pluton warsztatowy w Kamelon. Stacjonuje tam do 15 maja 1944 doskonalił szkolenie, do walki i marszów w dzień i w nocy. Od 3 do 17 kwietnia pułk został poddany mobilizacji materiałowej, otrzymał nowe wyposażenie bojowe zgodnie z należnościami. Wymieniono niektórych szeregowych (44) oraz przybyły ostatnie uzupełnienia (77) szeregowych. Odbył pułk szkołę ognia i strzelania do celów przeciwlotniczych i przeciwpancernych. Od 16 maja 1944 pułk wziął udział w koncentracji 1 DPanc. w hrabstwie York, stacjonuje w Scarborough, gdzie przebywał do 16 lipca 1944. 7 lipca 30 szeregowych odeszło do dyspozycji Komendy Uzupełnień nr 1. Od 17 do 26 lipca został przesunięty do Aldershot na biwak. W dniach 26 -31 lipca 1944 sukcesywnie przesunięty był przez Londyn do portu w Tilbury, gdzie był załadowany na statki.
Działania bojowe pułku 1 pułk artylerii przeciwlotniczej został przetransportowany do Francji w trzech rzutach i lądował na kontynencie od 29 lipca do 3 sierpnia 1944. Lądowanie odbyło się sprawnie i bez strat, a pododdziały pułku przemieściły się do miejsca postoju i koncentracji artylerii dywizyjnej w Meuvaines, gdzie pozostały przez kolejne dni. Dowódca pułku mjr Olgierd Eminowicz meldował dowódcy dywizji, że w dniu lądowania na stanie pułku znajdowało się 307 pojazdów mechanicznych, w tym 54 armaty przeciwlotnicze. Wśród pojazdów 42 ciągniki do dział „Bedford”, 36 samochodów ciężarowych 3 t „Bedford”, 72 samochody 15 cwt, 21 samochodów terenowo-osobowych „Jeep”, 1 samochód osobowy „Humber”, 66 motocykli BSA, 4 przyczepki wodne, 11 kuchni-przyczepek. Ponadto 36 armat plot. 40 mm Mark IV i 18 armat plot. SP na podwoziu Morris.
Bitwa w Normandii Od 7 sierpnia pułk został rozdzielony do osłony i obrony plot. istotnych elementów ugrupowania dywizji. III dywizjon do Oddziałów Kwatermistrzowskich dywizji, II dywizjon do 3 Brygady Strzelców, 3/I bateria do Kwatery Głównej dywizji, 2/I bateria do 10 BKPanc. i 1/I bateria do przydzielonego 4 kanadyjskiego pułku artylerii średniej. W dniach bitwy o przełamanie obrony niemieckiej pomiędzy 8 a 12 sierpnia pułk ochraniał dywizjonami i bateriami newralgiczne rejony dywizji. 1 bateria w rejonie Bras, 2 bateria na południe od Cormelle. III dywizjon pozostał w wraz z tyłami dywizji w rejonie Rots. II dywizjon był w marszu z 3 BS. 8 sierpnia artyleria kanadyjskiego II Korpusu, w tym 1 paplot.l. została zbombardowana przez amerykańskie lotnictwo bombowe. Wkrótce po zbombardowaniu nasiliły się ataki lotnictwa niemieckiego. W wyniku bombardowania ranny został mjr Olgierd Eminowicz, dowodzenie przejął mjr Witold Berendt. Wybuch zgromadzonej amunicji artyleryjskiej przysporzył pułkowi dalszych strat. O godz.13.35 wyruszyło natarcie zgrupowania 10 BKPanc. wraz z 1 baterią i dowództwem I dywizjonu. Rozkazem dowódcy pułku 2 bateria ochraniała Kwaterę Główną 1 DPamc., 3 bateria kanadyjski 4 pułk artylerii wspierający 1 DPanc. II dywizjon bez baterii osłaniał 3 BS, 5 bateria osłaniała 2 pułk artylerii motorowej. Po zmroku nasiliły się ataki lotnictwa niemieckiego, które pułk zwalczał swoimi środkami ogniowymi. W walkach pułk poniósł dalsze straty osobowe.
14 sierpnia 1944 roku 1 paplot. poniósł straty w wyniku omyłkowego zbombardowania przez brytyjskie lotnictwo bombowe ugrupowania 1 DPanc. W nocy 15/16 sierpnia I dywizjon odparł nocne bombardowanie pozycji oddziałów dywizji, na przyczółku Jort przez samoloty niemieckie. W wyniku walki z lotnictwem niemieckim w rejonie Maizieres 1 bateria zgłosiła zestrzelenie 3 samolotów niemieckich, ponosząc straty 1 poległego i 3 rannych i 2 armaty spalone. 17 sierpnia w walce wyróżniła się 3 bateria osłaniająca 4 kanadyjski pułk artylerii średniej zwalczając z powodzeniem niemieckie lotnictwo. 17 sierpnia 7 bateria w walce z lotnictwem niemieckim zestrzeliła niemiecki samolot myśliwski Bf-109.
Przez okres walk o Falaise dywizjony i baterie pułku ochraniały organa kwatermistrzowskie, składy oraz kwatery główne dywizji i brygad oraz stanowiska ogniowe artylerii dywizyjnej. Podczas tych działań pułk prowadził wielokrotnie ogień do celów naziemnych. W trakcie walk 20 sierpnia 1944 1 bateria prowadząc walkę przeciwpancerną zniszczyła 3 niemieckie samochody pancerne usiłujące przedrzeć się przez osłaniane stanowiska 2 pamot. Straty własne pułku podczas walk w Normandii, to 21 poległych żołnierzy (w tym 1 oficer), 64 żołnierzy rannych (5 oficerów). Zniszczonych zostało 8 armat i 33 pojazdy. Zestrzelono 9 samolotów niemieckich, 8 samolotów niemieckich uszkodzono, zniszczono 3 niemieckie samochody pancerne. 23 sierpnia pułk odszedł na odpoczynek na zaplecze frontu.
Pościg przez Francję i Belgię