Maryla Jonasówna (również Maryla Jonas; ur. 31 maja 1911 w Warszawie, zm. 3 lipca 1959 w Nowym Jorku) – polska pianistka i wirtuoz żydowskiego pochodzenia, laureatka II Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie.

Życiorys Początek kariery pianistycznej Urodziła się w 1911, w Warszawie, w wielodzietnej rodzinie polskich Żydów. Zafascynowana grą na fortepianie oraz będąc utalentowaną w tej dziedzinie rozpoczęła już jako kilkuletnie dziecko naukę gry na tym instrumencie, początkowo u pedagoga Włodzimierza Oberfelta. Mając osiem lat zadebiutowała na pierwszym publicznym koncercie z orkiestrą pod batutą Emila Młynarskiego, na którym została uznana jako „cudowne dziecko”. Następnie jako jedenastoletnia dziewczyna, w 1922 została przyjęta do Konserwatorium Warszawskiego (klasa Józefa Turczyńskiego). W wieku lat 12 wystąpiła po raz pierwszy na poranku symfonicznym w Filharmonii Warszawskiej.

Lata pobytu w Polsce W trakcie swojej kariery wzięła udział w kilku konkursach pianistycznych, w tym w dwóch Konkursach Chopinowskich w Warszawie. Przygotowując się do występu w Konkursie Chopinowskim – na krótko – wyjechała do Morges na konsultacje pianistyczne do Ignacego Jana Paderewskiego, a następnie do Wiednia do Emila von Sauera.

W 1927 wystąpiła jako jedna z najmłodszych uczestniczek w I Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina, ale odpadła po eliminacjach, nie docierając do finału. Pięć lat później w 1932 zdobyła XIII nagrodę i tytuł laureatki na II Konkursie Chopinowskim. W recenzji prasowej po jej występie eliminacyjnym (17 marca) pisano wówczas w „Ilustrowanym Kuryerze Codziennym”:

Ponadto brała udział w Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Beethovena w Wiedniu (1933), gdzie otrzymała wyróżnienie i Międzynarodowym Konkursie Muzycznym im. Eugène’a Ysaÿe’a w Brukseli (1938). Koncertowała w wielu krajach Europy, m.in. w Niemczech, Francji, Holandii, Danii czy Szwecji. W okresie 1927–1928 wystąpiła na Festiwalach Mozartowskich w Bayreuth i Salzburgu.

Przed wybuchem II wojny światowej często koncertowała na terenie Polski, m.in. w Filharmonii Warszawskiej, gdzie m.in. zagrała I Koncert fortepianowy e-moll, Henryka Melcera-Szczawińskiego czy Partitę na fortepian z orkiestrą Alfredo Caselli. Wyszła w tym czasie po raz pierwszy za mąż za znanego polskiego kryminologa. Często występowała na recitalach, z repertuarem różnych kompozytorów. Na antenie Polskiego Radia można ją było usłyszeć w transmitowanych koncertach chopinowskich.

Okres emigracji w Ameryce W trakcie II wojny światowej już w pierwszych jej miesiącach straciła rodziców, męża i dwóch braci, a sama niebawem została aresztowana przez gestapo i zatrzymana. Po siedmiu miesiącach pobytu w więzieniu wydostał ją jeden z oficerów niemieckich, który słyszał jej grę na koncercie i zaproponował, aby udała się do ambasady brazylijskiej w Berlinie, gdzie dotarła – idąc pieszo – po kilku tygodniach. Po wyrobieniu przez urzędników ambasady fałszywych dokumentów, udała się do punktu przerzutowego w Lizbonie, skąd wyruszyła do Ameryki Południowej, docierając w 1940 do Rio de Janeiro w Brazylii.

Będąc w trudnym położeniu po podróży (wyczerpanie fizyczne i psychiczne) poddała się leczeniu w sanatorium. Kluczowym momentem w jej dalszym życiu było spotkanie w 1940 z przybyłym na cykl recitali wybitnym pianistą i wirtuozem Arturem Rubinsteinem, który pomógł jej powrócić do czynnego życia artystycznego. 30 czerwca 1940 po raz pierwszy dała po przyjeździe do Ameryki Południowej swój koncert w Rio de Janeiro. W następnych latach wielokrotnie koncertowała w Rio de Janeiro i Buenos Aires, jak również w niektórych krajach Ameryki Łacińskiej. Postanowiła wówczas, aby spróbować swoich sił w Stanach Zjednoczonych, gdzie 25 lutego 1946 wystąpiła w sali Carnegie Hall w Nowym Jorku, w swoim pierwszym zorganizowanym koncercie po zakończeniu wojny, który odbył się przy niewielkiej frekwencji publiczności. Jej talent został jedynie zauważony przez krytyków muzycznych i dziennikarzy. Jerome D. Bohm, krytyk muzyczny „The Herald Tribune” napisał o niej wówczas pochlebną recenzję, stwierdzając:

Kilka tygodni później (30 marca) zorganizowano jej kolejny koncert w Nowym Jorku (Carnegie Hall), w którym odniosła wielki sukces, zarówno artystyczny jak i frekwencyjny. Następnie 10 października 1946 wystąpiła z orkiestrą Filharmonii Nowojorskiej pod dyrekcją Artura Rodzińskiego, a potem występowała w innych amerykańskich salach koncertowych, m.in. w Chicago, Filadelfii, Cincinnati czy Dallas oraz w Kanadzie. W 1946 wyszła po raz drugi za mąż, poślubiając endokrynologa dr. Ernesta G. Abrahama.

U schyłku życia Podczas jednego ze swoich koncertów w 1951 zemdlała i od tej pory ograniczyła znacznie tempo swojego życia artystycznego. Przeprowadzone wkrótce badania w 1952 wykazały, że jest to skutkiem rzadkiej choroby krwi. Wówczas koncertowała już tylko sporadycznie, dając kilka koncertów. 1 grudnia 1956 wystąpiła – jak się później okazało – po raz ostatni z publicznym recitalem w nowojorskiej sali Carnegie Hall, mając w programie utwory Wolfganga Amadeusa Mozarta i Fryderyka Chopina, ale ze względu na stan zdrowia pominęła niektóre zaplanowane utwory, a ostatni Polonez fis-moll op. 44 (Chopina) zagrała tylko częściowo, przerywając występ. Zmarła 3 lipca 1959 w Nowym Jorku, w wyniku długotrwałej, postępującej i wyniszczającej choroby.

Repertuar i dyskografia W jej repertuarze znalazły się utwory m.in. Fryderyka Chopina, Roberta Schumanna, Henryka Melcera-Szczawińskiego, Georga Friedricha Händla czy Franza Schuberta. Nagrała kilka płyt dla wytwórni płytowej Columbia Records. 25px AlbumyRok TytułWydawca 1948 Maryla Jonas, Piano. Piano Music Of Chopin Columbia Records Schumann, Scenes Of Childhood, Op. 15. Maryla Jonas, Piano 1950 Chopin: Mazurkas. Maryla Jonas, Piano Chopin: Nocturnes. Maryla Jonas, Piano 1952 A Piano Recital Of Chopin By Maryla Jonas 1955 Chopin Mazurkas. Maryla Jonas, Piano 2000 Piano Masters Maryla Jonas: Chopin, Schumann, Handel, Rossi, Schubert Pearl 2017 The Maryla Jonas Story – Her Complete Piano Recordings – Remastered Sony Maryla Jonas Plays Piano Miniatures

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Maryla Jonas w Musixmatch Maryla Jonas w bazie Online Computer Library Center Maryla Jonasówna w bazie YouTube Maryla Jonas w Rate Your Music Maryla Jonas w Apple Music

Kategoria:Polscy pianiści klasyczni Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina Kategoria:Laureaci Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina Kategoria:Ludzie Polskiego Radia Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1911 Kategoria:Zmarli w 1959 Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady