thumb|Położenie parku na mapie województwa kujawsko-pomorskiegoNa podstawie mapy z bibliografii, pkt.4 thumb|Jezioro Mukrz w Tleniu thumb|Stanowisko bagna zwyczajnego na terenie rezerwatu ścisłego Dury Wdecki Park Krajobrazowy – jeden z młodszych polskich parków krajobrazowych. Został utworzony na mocy Rozporządzenia Nr 52/93 Wojewody Bydgoskiego z dnia 16 lutego 1993 r. Powierzchnia parku wynosi 19 177,24 ha, a jego otuliny – 4609,15 ha. Położony na Pojezierzu Południowopomorskim, w środkowo-wschodniej części Borów Tucholskich, w dorzeczu rzeki Wdy i jej dopływów Prusiny, Ryszki i Sobińskiej Strugi. Pod względem administracyjnym Wdecki Park Krajobrazowy znajduje się w całości na obszarze województwa kujawsko-pomorskiego. Swoim zasięgiem obejmuje dwa powiaty: świecki, w tym gminy Drzycim, Jeżewo, Lniano, Osie i Warlubie oraz powiat tucholski, w tym gminy Cekcyn i Śliwice (łącznie 7 gmin). Ok. 75% powierzchni parku oraz 59% jego otuliny leży na terenie gminy Osie. Siedziba Zarządu Wdeckiego Parku Krajobrazowego znajduje się w Osiu.
Historia Po wybudowaniu elektrowni wodnej w Żurze w 1930 r. w wyniku spiętrzenia Wdy i zalania ujściowych odcinków jej dopływów powstał Zbiornik Żurski o powierzchni 440 ha. Spowodowało to podniesienie poziomu wody i połączenie rzeki Wdy z dwoma zalanymi obniżeniami terenu, tj. obecnymi jeziorami Wierzchy i Mukrza. W ten sposób na Zalewie Żurskim powstały liczne, malownicze wyspy. Najbardziej znana z nich to MaderaMadera w Google Maps.
Po spiętrzeniu Wdy, ekosystem tego fragmentu Borów Tucholskich uległ zmianie. Stał się siedliskiem nowych gatunków roślin i zwierząt. Dzięki temu obszar ten zwiększył swoje walory turystyczne, zwłaszcza pod względem turystyki wodnej.
Park został utworzony dnia 16 lutego 1993 na podstawie Rozporządzenia Nr 52/93 Wojewody Bydgoskiego z dnia 16.02.1993 r. w sprawie powołania Wdeckiego Parku Krajobrazowego.
Flora Lasy stanowią ok. 70% powierzchni parku oraz 13% otuliny. W zdecydowanej większości są to zbiorowiska boru świeżego, z przewagą drzewostanu w postaci sosny zwyczajnej i brzozy brodawkowatej. Na szczególną uwagę wśród rozległych borów sosnowych zasługuje kępa dąbrowy z największym w Europie Środkowej skupiskiem jarzębu brekinii. Licznie reprezentowany jest także bór chrobotkowy oraz bór bagienny. W wyniku działalności człowieka las niegdyś o charakterze puszczańskim przekształcił się w typowy bór. Mimo tego w dolinach rzek i strumieni, na stromych zboczach rzecznych, w zagłębieniach pozostających stale pod wpływem wód powierzchniowych i gruntowych zachowały się lasy liściaste oraz niezwykle rzadkie torfowiska źródliskowe.
Na terenie Wdeckiego Parku Krajobrazowego występuje wiele interesujących gatunków roślin, m.in. pozostałości szaty roślinnej schyłku okresu lodowcowego: borówka bagienna bagno zwyczajne 20px20px – gatunek pod ochroną mącznica lekarska 20px
Runo leśne pokrywają unikatowe, chronione gatunki roślin, np.: wawrzynek wilczełyko 20px lilia złotogłów 20px
oraz wyjątkowo rzadkie porosty, np.: granicznik płucnik 20px
Spotykane są również cenne gatunki roślin wpisane do Czerwonej Księgi, np. trzy gatunki rosiczek długolistna 20px okrągłolistna 20px pośrednia 20px storczyk plamisty 20px wawrzynek wilczełyko 20px lilia złotogłów 20px turzyca bagienna 20px orlik pospolity 20px widłak jałowcowaty 20px żurawina błotna cis pospolity 20px
Od niedawna do listy rzadko spotykanych roślin występujących na terenie parku dopisano arcydzięgiel litwor 20px – spotykany głównie na terenach górzystych, m.in. w Sudetach i Karpatach.
Fauna Zróżnicowanie ekosystemu sprzyja występowaniu rzadkich, nawet w skali kraju, gatunków zwierząt.
Ryby W bogatej faunie występują ryby, m.in.: pstrąg potokowy lipień sum szczupak troć jeziorowa
Płazy Na terenie Wdeckiego Parku Krajobrazowego żyje poza tym 13 gatunków płazów, m.in.: traszka grzebieniasta 20px grzebiuszka ziemna 20px kumak nizinny 20px rzekotka drzewna 20px
Gady Wyróżniono 5 gatunków chronionych gadów: padalec pospolity 20px jaszczurka zwinka 20px jaszczurka żyworodna 20px zaskroniec zwyczajny 20px żmija zygzakowata 20px
Ptaki thumb|Posusz nad jeziorem Miedzno, miejsce bytowania bielika Obszary podmokłe i bagniste stanowią dobre siedlisko dla wielu gatunków ptaków. Na terenie parku występuje 149 gatunków, z czego pod ochroną jest 113, w tym: bocian czarny 20px gągoł 20px bielik 20px kropiatka 20px biegus zmienny 20px kania ruda 20px zimorodek 20px błotniak stawowy 20px krogulec 20px nurogęś 20px
Ssaki Spośród 42 gatunków ssaków żyjących na terytorium Wdeckiego Parku Krajobrazowego, 16 objętych jest ochroną. Są to między innymi: bóbr europejski 20px wydra 20px ryjówka aksamitna 20px nocek rudy 20px borowiec wielki 20px gacek wielkouch 20px
Bory sosnowe zasiedlane są przez stosunkowo niewielką liczbę zwierząt kręgowych. Schronienie dla saren, jeleni, danieli i dzików stanowią więc lasy liściaste i mieszane.
Pomniki przyrody Natura nieożywiona NrOpisZdjęcie249W bliskim sąsiedztwie Wdeckiego Parku Krajobrazowego, na terenie gminy Drzycim, w okolicach miejscowości Leosia znajduje się Kamień św. Wojciecha, zwany również Diabelcem. Jest to jeden z największych głazów narzutowych na Pomorzu. Mierzy 24,5 m w obwodziehttps://web.archive.org/web/20080311134349/http://www.murki.pl/ppm.skaly.acs Przypis 2. W wykazie zinwentaryzowanych pomników przyrody figuruje pod numerem 249. Głaz leży w obrębie administracyjnym Nadleśnictwa Osie, ale prawnie jest własnością Skarbu Państwa.245 px473Głaz narzutowy w Tleniu na terenie gminy Osie. Znajduje się w odległości kilku metrów od linii kolejowej nr 215, tuż za mostem kolejowym nad Wdą, na prawym brzegu Zalewu Żurskiego. W wykazie zinwentaryzowanych pomników przyrody figuruje pod numerem 473. Głaz leży w obrębie administracyjnym Dyrekcji Okręgowych Kolei Państwowych w Gdańsku, ale prawnie jest własnością Skarbu Państwa.245 px
Obiekty architektoniczne thumb|Most kolejowy w Leosi Nad rzeką Wdą, w okolicach wsi Leosia znajduje się betonowo-ceglany most kolejowy o wysokości ok. 27 m oraz punkt widokowyMost znajduje się w bliskim sąsiedztwie Wdeckiego Parku Krajobrazowego, lecz poza jego administracyjnymi granicami..
Rezerwaty przyrody na terenie parku Brzęki im. Zygmunta Czubińskiego Dury Jezioro Ciche Miedzno Jezioro Piaseczno
Rezerwaty przyrody na obszarach mających według planu znaleźć się na terenie parku Martwe Jezioro Łyse
Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe na terenie parku thumb|Dolina Rzeki Sobińska Struga Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Dolina Rzeki Ryszki” Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Dolina Rzeki Sobińska Struga” Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Rzeki Prusiny”
Turystyka thumb|„Witacz” przy wjeździe na teren parku od strony wschodnie, przy DK238 thumb|Skrzyżowanie szlaków turystycznych w Starej Rzece Ze względu na obecność rzeki Wdy oraz licznych jezior, obszar Wdeckiego Parku Krajobrazowego jest rozwinięty turystycznie, najbardziej w zakresie turystyki wodnej. Poza tym, na terenie parku zostały wytyczone następujące szlaki piesze lub rowerowe: „Stu z nieba” długość: 58 km przebieg: Warlubie – Lipinki – Borsukowo – Orli Dwór – Stara Rzeka – Zazdrość – Sarnia Góra – Śliwiczki – Szlachta im. Z. Zyglera długość: 18 km przebieg: Tleń – Grzybek – Jezioro Wierzchy – Tleń „Piętaszków” długość: 4,5 km przebieg: Tleń – Jezioro Wierzchy – Tleń „Hoffmana” długość: 39 km przebieg: Błędno – Stara Rzeka – Tleń – Grzybek – Żur – Gródek – Leosia „Wszędołazów” długość: 30 km przebieg: Tleń – Wierzchy – Zdroje – Zielonka – Cekcyn „Partyzantów Armii Krajowej” długość: 100 km przebieg: Stara Huta – Sobiny – Błędno – Brzeźno – Śliwiczki „Harcerzy Światowida” długość: 10,5 km przebieg: Łążek – Czarna Woda – Stara Rzeka thumb|Jezioro Piaseczno „Cisów Staropolskich” długość: 27 km przebieg: Tleń – Wierzchy – Jakubowo – Mszano – Rezerwat Cisy Staropolskie im. L. Wyczółkowskiego Szlak łącznikowy długość: 4 km przebieg: Osie – szlak Z. Zyglera „Ścieżynka Zagłoby” długość: 20 km przebieg: Tleń – Jezioro Piaseczno – Stara Rzeka – Radańska – Osie – Tleń
Przypisy
Bibliografia Strona Wdeckiego Parku Krajobrazowego Nadleśnictwo Osie Rozporządzenie Nr 29/2004 Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 02.11.2004 r. w sprawie Wdeckiego Parku Krajobrazowego Treść rozporządzenia w pliku .pdf Wdecki Park Krajobrazowy, mapa przyrodniczo-turystyczna, skala 1:40 000, wyd. Wdecki Park Krajobrazowy, Bractwo Czarnej Wody, Osie 2003, .
Kategoria:Parki krajobrazowe w województwie kujawsko-pomorskim Kategoria:Kociewie