Dragon Age: Początek (ang. Dragon Age: Origins) – komputerowa gra fabularna stworzona przez studio BioWare, wydana przez Electronic Arts, stanowiąca pierwszą odsłonę serii Dragon Age. W listopadzie 2009 roku ukazała się na platformach Microsoft Windows, PlayStation 3 i Xbox 360, a w grudniu tego samego roku zadebiutowała wersja przeznaczona na komputery z systemem operacyjnym macOS. Wersja na konsole stworzona została przez studio Edge of Reality.
Fabuła gry osadzona jest w fikcyjnym królestwie Fereldenu targanym wojną domową. Gracz wciela się w wojownika, maga lub łotrzyka – człowieka, krasnoluda albo elfa – muszącego zjednoczyć królestwo i poprowadzić je do walki z hordą potworów znanych jako mroczne pomioty. Postać gracza zostaje zwerbowana do bractwa Szarych Strażników, a jej zadaniem jest pokonanie arcydemona stojącego na czele mrocznych pomiotów, a tym samym zakończyć tzw. Plagę. Wydarzenia domyślne przedstawiane są z perspektywy trzeciej osoby, jednak na komputerach możliwe jest przełączenie się na widok z góry. W trakcie gry postać, nazywana Strażnikiem, natknie się na wiele postaci mogących towarzyszyć jej podczas podróży i odgrywających ważną rolę w fabule.
BioWare opisało Dragon Age: Początek jako „mroczne heroic fantasy” osadzone w oryginalnym świecie, będącym duchowym następcą ich poprzednich gier – Baldur’s Gate i Neverwinter Nights. Świat zainspirowany został Władcą pierścieni Johna R.R. Tolkiena i Pieśnią lodu i ognia George’a R.R. Martina, zaś twórcy opisują go jako połączenie gatunków high fantasy i low fantasy. Produkcja gry rozpoczęła się w 2002 roku i trwała ponad sześć lat. Muzykę skomponował Inon Zur, a w nagraniach do angielskiej wersji językowej udział wzięło ponad stu czterdziestu czterech aktorów głosowych.
Gra została doceniona przez krytyków, chwalących przede wszystkim opowiedzianą w niej historię, świat, postacie, muzykę i system walki. Sprzedano ponad 3,2 mln egzemplarzy gry i ponad milion sztuk rozszerzeń. Wiele magazynów i stron poświęconych grom komputerowym ogłosiło Początek najlepszą grą roku oraz najlepszą grą fabularną roku. Po premierze doczekała się kilku dodatków do pobrania, a w marcu 2010 roku wydane zostało rozszerzenie Dragon Age: Początek – Przebudzenie. W 2012 roku ukazała się jej kontynuacja, Dragon Age II, zaś w 2014 roku część trzecia – Dragon Age: Inkwizycja.
Opis Świat gry mały|Mapa kontynentu Thedas Akcja gry osadzona jest w królestwie Fereldenu, jednym z kilku krajów znajdujących się na subkontynencie Thedas. Kraina co kilka wieków nawiedzana jest przez Plagę, podczas której krwiożercze istoty nazywane mrocznymi pomiotami wypełzają na powierzchnię z Głębokich Ścieżek – ciągnącej się pod Thedas sieci tuneli dawniej łączących wielkie krasnoludzkie królestwa. Każdorazowo jedyną nadzieją na zepchnięcie pomiotów z powrotem pod ziemię i zakończenie inwazji jest starożytne bractwo Szarych Strażników, powołane do życia podczas pierwszej Plagi. Szarzy Strażnicy, dzięki przejściu sekretnego rytuału, jako jedyni mogą zabić arcydemona, który stoi na czele hordy mrocznych pomiotów. Dragon Age: Początek rozpoczyna się na początku piątej Plagi.
Kontynent Thedas ma długą historię, na przestrzeni której powstawały i upadały królestwa, kształtowały i zmieniały się zwyczaje. Dominującą religią jest andrastanizm, reprezentowany przez Zakon Andrasty. Elfy, niegdyś potężne, obecnie traktowane są jako obywatele drugiej kategorii – część z nich, tzw. miejskie elfy, żyje w obcowiskach, czyli dzielnicach biedoty ludzkich miast, i zatraciły dawne wierzenia i język, z kolei Dalijczycy – te, które zdecydowały się krzewić pamięć o dawnych wydarzeniach – prowadzą koczowniczy tryb życia. Magowie są w Thedas represjonowani: osoby władające magią od dziecka szkolone są w Kręgach Maginów kontrolowanych przez Zakon, a ściganiem tych, którzy żyją poza nimi lub z nich uciekną, czyli tzw. apostatów, zajmują się templariusze, zbrojne ramię Zakonu.
Postacie Biografia i umiejętności głównego bohatera określane są przez gracza na samym początku gry, poprzez wybranie klasy, rasy i historii początkowej. Chociaż możliwe jest nadanie postaci imienia, bohaterowie niezależni z reguły zwracają się do niego per „Strażnik”. Wśród osób, które mogą towarzyszyć Strażnikowi, znajdują się Alistair Theirin, targany wątpliwościami szary strażnik; cyniczna czarodziejka Morrigan, parająca się tajemnymi sztukami magii i mająca w pogardzie autorytety i normy społeczne; była świecka siostra Zakonu Leliana, działająca również jako szpieg i skrytobójca; stoicki wojownik Sten wywodzący się z militarystycznego ludu qunari, który często neguje ludzki sposób myślenia; brutalny i uzależniony od alkoholu krasnoludzki wojownik Oghren; mający zamiłowanie do drogich przedmiotów i seksualnych podbojów skrytobójca Zevran; starsza zaklinaczka Kręgu i potężna uzdrowicielka Wynne oraz Shale, sarkastyczny golem cierpiący na ornitofobię. Drużynę uzupełnia pies Strażnika, zaś w pewnym momencie możliwe jest zwerbowanie do niej Loghaina Mac Tira, co skutkuje odejściem Alistaira. Do ważnych postaci niebędących towarzyszami należą Duncan, komendant Szarych Strażników odpowiedzialny za zwerbowania gracza, naiwny, ale odważny król Fereldenu Cailan Theirin, jego mająca ambicje polityczne żona, królowa Anora Mac Tir oraz Flemeth, potężna wiedźma i matka Morrigan. Na czele hordy mrocznych pomiotów stoi arcydemon Urthemiel, niegdyś smok czczony w starożytnym Imperium Tevinter jako jeden z siedmiu tzw. Dawnych Bogów. Innymi ważnymi antagonistami są teyrn Loghain Mac Tir, niegdysiejszy bohater wojenny i ojciec królowej Anory, obecnie napędzany chorą ambicją i paranoją oraz arl Rendon Howe – skorumpowany, pozbawiony honoru i kręgosłupa moralnego szlachcic, który sprzymierza się z Loghainem, żeby zaspokoić swoje polityczne ambicje.
Fabuła Kontrolowana przez gracza postać zostaje zwerbowana przez Duncana, komendanta Szarej Straży, z którym przybywa do ruin twierdzy Ostagar, gdzie wojska Cailana Theirina, króla Fereldenu, mają stoczyć walkę z pomiotami w nadziei, że uda się zdusić Plagę w zarodku. Król zostaje zdradzony przez swojego teścia, Loghaina Mac Tira, który wycofuje się z pola bitwy, pozostawiając Cailana na śmierć. Po powrocie do stolicy ogłasza się regentem swojej córki Anory, a winą za klęskę pod Ostagarem obarcza szarych strażników i ogłasza ich wyjętymi spod prawa. Regencja Loghaina wzbudza niezadowolenie części szlachty, co prowadzi do wojny domowej. Strażnik, któremu udało się przeżyć bitwę, dysponując starożytnymi traktatami Szarej Straży, postanawia wykorzystać je do zebrania armii dostatecznie silnej, żeby odeprzeć mroczne pomioty. Kolejność, w jakiej wykonywane są zadania główne, zależna jest od gracza.
Strażnik, za namową Alistaira, udaje się do Redcliffe, żeby uzyskać wsparcie wuja Alistaira, wpływowego arla Aemona Guerrina. Okazuje się jednak, że wioska nękana jest przez żywe trupy. Bohaterom udaje się zażegnać konflikt, okazuje się jednak, że arl od dłuższego czasu podtruwany był przez wysłanego przez Loghaina maga i jest obłożnie chory, a jedynym sposobem na jego uzdrowienie są prochy prorokini Andrasty. Bohater wraz ze swoją drużyną wyrusza na ich poszukiwanie i odnajduje je, dzięki czemu udaje się wyleczyć arla, który obiecuje poprzeć ich sprawę.
Wykorzystując traktaty Szarej Straży, bohater zwraca się o pomoc do dalijskich elfów, te jednak są niechętne do udzielenia poparcia, ponieważ ich klan nękany jest przez wilkołaki. Krasnoludy z Orzammaru odmawiają pomocy, ponieważ po niedawnej śmierci króla Endrina Aeducana jego syn Beheln i jego przyjaciel, Pyral Harrowmont, prowadzą walkę o koronę, przez co królestwo nie posiada władcy, który mógłby odpowiedzieć na wezwanie strażników. Po dotarciu do siedziby Kręgu Maginów okazuje się, że została ona opanowany przez plugawce – magów opętanych przez demony – a templariusze rozważają wybicie ich, żeby nie zagrażali tym, którzy mieszkają na zewnątrz. Strażnik i jego drużyna udzielają pomocy wszystkim ze stron, zyskując ich poparcie.
Dzięki wstawiennictwu arla Guerrina zwołany zostaje zjazd możnych, na którym dochodzi do odsunięcia Loghaina od władzy i wybrania prawowitego monarchy, co kończy wojnę domową. Niedługo później armia mrocznych pomiotów w pełnej sile przypuszcza atak na Denerim, stolicę Fereldenu. Dzięki sile połączonych armii Strażnikowi udaje się zgładzić arcydemona i położyć kres Pladze.
Rozgrywka Akcja przedstawiona jest z perspektywy trzeciej osoby, z kamerą zawieszoną nad ramieniem postaci, którą można swobodnie obracać. W wersji przeznaczonej na komputery osobiste zaimplementowano również możliwość obserwowania akcji w rzucie izometrycznym. Drużyna gracza składa się ze stworzonej przez niego postaci Szarego Strażnika i maksymalnie trzech kompanów. Kontrolując swoją postać gracz może wydawać pozostałym rozkazy, jak również kolejkować akcje w trybie aktywnej pauzy. W dowolnym momencie możliwe jest przełączanie się pomiędzy członkami drużyny, dzięki czemu zyskuje się dostęp do większej ilości umiejętności – zarówno podczas walki, jak i eksploracji.
Tworząc postać wybrać można pomiędzy mężczyzną i kobietą trzech ras (człowiek, krasnolud lub elf) i trzech klas (wojownik, łotrzyk i mag). W zależności od rasy i klasy, gracz zyskuje dostęp do jednej z sześciu „historii pochodzenia”, stanowiących wprowadzenie zarówno do rozgrywki, jak i samego świata Thedas – subkontynentu, na którym rozgrywa się akcja gry. Krasnolud wywodzić może się z rodziny królewskiej lub z plebsu, elf z getta znanego „obcowiskiem”, w którym mieszkają zniewolone elfy, lub z klanu Dalijczyków – elfów prowadzących koczowniczy tryb życia i kultywujących dawne zwyczaje swojego ludu. Postać będąca z pochodzenia człowiekiem wywodzić może się z rodu Couslandów, drugiej najpotężniejszej rodziny w Fereldenie. Człowiek lub elf będący magiem rozpoczyna grę w Kręgu Maginów, instytucji nadzorującej magów i korzystanie z magii. Ponieważ w świecie Dragon Age krasnoludy nie potrafią władać magią, postać krasnoluda nie może być magiem. Wydarzenia mające miejsce w historiach pochodzenia znajdują odzwierciedlenie w późniejszych etapach gry, a poznane podczas nich postacie mogą pojawić się ponownie, czasem również jako adwersarze.
Poza wyposażaniem się w nowy sprzęt, gracz może modyfikować statystyki, umiejętności i zdolności członków drużyny. Każda postać zdobywa specjalizację rozwijającą jej talenty; przykładowo wojownik może zostać berserkiem lub templariuszem, mag zmiennokształtnym bądź uzdrowicielem dusz, a łotrzyk skrytobójcą czy zwiadowcą. Specjalizacje odblokowują nowe zestawy umiejętności i zaklęć, jednak każda postać może wybrać tylko jedną. Większość towarzyszy dołącza do drużyny z już zdefiniowaną specjalizacją, często odzwierciedlającą jej życie i umiejętności.
Podobnie jak w innych grach RPG, postać gracza zdobywa punkty doświadczenia za pokonywanie wrogów i kończenie zadań. Za każdym razem, kiedy awansuje na kolejny poziom, otrzymuje trzy punkty, za które można rozwinąć któryś z sześciu atrybutów. Siła zwiększa zadawane obrażenia, zręczność pozwala unikać ataków, siła woli zwiększa wytrzymałość, magia zwiększa obrażenia zadawane przez czary lub obronę magiczną, spryt poprawia taktyki bojowe, a kondycja zwiększa wytrzymałość. Wraz z rozwojem postaci odblokować można również specjalne umiejętności, podzielone na cztery drzewka dla każdej klasy oraz specjalizacje. Gra umożliwia tworzenie kombinacji międzyklasowych oraz łączenie ze sobą poszczególnych umiejętności czy zaklęć, przykładowo ogniste zaklęcie może zapalić wytworzony uprzednio smar.