Powiat karkonoski (w latach 1999–2020 pod nazwą powiat jeleniogórskiRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2020 r. w sprawie zmiany nazwy powiatu jeleniogórskiego na powiat karkonoski ().) – powiat w Polsce, w południowo-zachodniej części województwa dolnośląskiego. Jego siedzibą - niewchodzącą jednak w jego skład - jest miasto Jelenia Góra.

Podział administracyjny Powiat karkonoski (wówczas pod nazwą jeleniogórski) utworzono 1 stycznia 1999 wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami a gminamiUstawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ().. Znalazły się w nim tereny wcześniej usytuowane w znoszonym województwie jeleniogórskimRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów ()..

Obszar powiatu określono w kształcie podobnym do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 r. – jedyną różnicą są tereny, które w 1976 r. i 1998 r. włączono do Jeleniej Góry (miasta Cieplice Śląskie-Zdrój i Sobieszów oraz miejscowość Maciejowa z gminy Janowice Wielkie)Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 24 czerwca 1976 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwach: bielskim, jeleniogórskim, kaliskim, płockim i toruńskim ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 1997 r. w sprawie utworzenia gminy, ustalenia granic, nazw i siedzib władz niektórych gmin oraz zmiany granic niektórych miast w województwach: białostockim, bydgoskim, ciechanowskim, elbląskim, gdańskim, jeleniogórskim, katowickim, kieleckim, konińskim, krośnieńskim, lubelskim, nowosądeckim, opolskim, pilskim, poznańskim, przemyskim, rzeszowskim, siedleckim, suwalskim, tarnobrzeskim i zamojskim ()..

Z powiatem karkonoskim graniczą następujące jednostki: powiat złotoryjski od północy, powiaty jaworski i kamiennogórski od wschodu, powiat lwówecki od północnego zachodu.

Dodatkowo, od zachodu, północy i wschodu powiat otacza Jelenią Górę, a od południa graniczy z krajami hradeckim i libereckim w Czechach.

W skład powiatu wchodzi 9 gmin: 4 miejskie oraz 5 wiejskich. Na jego terenie położone są cztery miasta: Karpacz, Kowary, Piechowice oraz Szklarska PorębaRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego ()..

+ Gmina (2025) (2024) SiedzibaObwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (). TERYT Typ Nazwa 0206011 miejska 25x25px Karpacz — 0206021 miejska 25x25px Kowary — 0206031 miejska 25x25px Piechowice — 0206041 miejska 25x25px Szklarska Poręba — 0206052 wiejska 25x25px Janowice Wielkie Janowice Wielkie 0206062 wiejska 25x25px Jeżów Sudecki Jeżów Sudecki 0206072 wiejska 25x25px Mysłakowice Mysłakowice 0206082 wiejska 25x25px Podgórzyn Podgórzyn 0206092 wiejska 25x25px Stara Kamienica Stara Kamienica

Od powstania powiatu, dokonano dwóch nieudanych prób zmian jego granic: w 2000 r., z powiatu złotoryjskiego do powiatu jeleniogórskiego próbowały przenieść się gmina Świerzawa i miasto Wojcieszów, w 2019 r., drugą próbę podjął samodzielnie samorząd miasta Wojcieszowa.

Zmiana nazwy powiatu W 2012 r. samorządowcy z Karpacza i Szklarskiej Poręby wysunęli projekt zmiany nazwy powiatu na powiat karkonoski„Sudety” nr 6/2012.. W 2020 r. do ministra właściwego do spraw administracji publicznej wpłynął wniosek Rady Powiatu Jeleniogórskiego w tej sprawie. Intencja zmiany została uzasadniona względami identyfikacyjnymi i promocyjnymi. Według radnych, po zmianie nazwy powiat byłby utożsamiany z Karkonoszami, jego główną atrakcją turystyczną, nie zaś z Jelenią Górą, która jedynie pełni funkcję jego siedziby, nie wchodząc jednocześnie w jego skład. Podniesiono również argument stworzenia przez gminy powiatu wspólnej „Marki Karkonosze”, w ramach której promowany jest cały region. Rada Ministrów przychyliła się do argumentacji wnioskodawców i 29 lipca 2020 r. wydała rozporządzenie, na mocy którego z dniem 1 stycznia 2021 powiat jeleniogórski zmienił nazwę na powiat karkonoski.

Pokrycie terenu Powiat karkonoski według danych z 2025 r. zajmował powierzchnię 627,16 km², co stanowiło 3,1% powierzchni województwa dolnośląskiego. Pod względem powierzchni zajął 17. lokatę spośród 26 powiatów w województwie oraz 243. miejsce wśród 314 powiatów Polski. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty leśne (50,8%) oraz rolne (40,8%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 7,2% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 1,1%.

Demografia

Według stanu z 31 grudnia 2024 w powiecie karkonoskim zamieszkiwało 59 864 mieszkańców: 31 010 kobiet (51,8% ludności) i 28 854 mężczyzn (48,2%), czyli 2,1% ludności województwa dolnośląskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 95 osób na km². Pod względem ludności powiat karkonoski zajął w 2024 r. 13. miejsce spośród 26 powiatów w województwie oraz 189. lokatę wśród 314 powiatów Polski.

Wskaźnik urbanizacji wyniósł 41,6%; w miastach w tym dniu mieszkało 24 916 osób, zaś na wsi 34 948 osób.

Gospodarka 30 listopada 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie obejmowała ok. 1,6 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 8,1% do aktywnych zawodowo.

Starostowie powiatu thumb|Karkonosze – jedna z największych atrakcji w powiecie karkonoskim Do 31 grudnia 2020 na czele zarządu powiatu stał starosta jeleniogórski. Jego tytuł uległ zmianie 1 stycznia 2021, wraz z wejściem w życie nowego statutu powiatuUchwała nr XXIII/160/2020 Rady Powiatu Jeleniogórskiego z dnia 2 grudnia 2020 r. w sprawie uchwalenia Statutu Powiatu Karkonoskiego (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2020 r. poz. 6923)..

Na podstawie źródła:

Starostowie jeleniogórscy Ryszard Brol (13 listopada 1998 – 28 listopada 2002) Jacek Włodyga (29 listopada 2002 – 15 grudnia 2014) Anna Ewa Konieczyńska (15 grudnia 2014 – 22 listopada 2018) Krzysztof Wiśniewski (22 listopada 2018 – 31 grudnia 2020)

Starostowie karkonoscy Krzysztof Wiśniewski (1 stycznia 2021 – 17 lutego 2026) Mirosław Górecki (od 17 lutego 2026)

Współpraca międzynarodowa W lipcu 2007 r. powiat zawarł umowę partnerską z powiatem Bamberg w Bawarii.

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Jelenia Góra karkonoski