Sieweczka nowozelandzka (Anarhynchus obscurus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny sieweczkowatych (Charadriidae). W dwóch podgatunkach (niekiedy klasyfikowanych jako osobne gatunki) występuje tylko w niektórych obszarach Nowej Zelandii; podgatunek północny nie jest zagrożony, zaś południowy jest krytycznie zagrożony wyginięciem. Nazwy tej sieweczki w języku maoryskim: Tūturiwhatu, Pukunui i Kūkuruatu, są związane z jej podobieństwem do morneli (sieweczek gniadych).
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1789 roku niemiecki przyrodnik Johann Friedrich Gmelin w 13. edycji linneuszowskiego Systema Naturae. Autor nadał gatunkowi nazwę Charadrius obscurus, a jako miejsce typowe wskazał Nową Zelandię. Analizy filogenetyczne, których wyniki opublikowano w 2022 roku, wsparły umieszczenie tego gatunku w rodzaju Anarhynchus.
Zwykle wyróżnia się dwa podgatunki Anarhynchus obscurus: A. o. aquilonius (Dowding, 1994) – sieweczka rdzawa – Wyspa Północna A. o. obscurus (J.F. Gmelin, 1789) – sieweczka nowozelandzka – południowy kraniec Wyspy Południowej, Wyspa Stewart. Na liście ptaków świata opracowywanej przy współpracy BirdLife International z autorami Handbook of the Birds of the World (to ujęcie systematyczne stosuje IUCN) oba te taksony klasyfikowane są jako osobne gatunki.
Morfologia Długość ciała 26–28 cm, rozpiętość skrzydeł 46–50 cm. Masa ciała: podgatunek aquilonius 128–169 g, podgatunek obscurus 147–179 g.
Środowisko Sieweczki nowozelandzkie są to ptaki brzegowe, zwykle można je znaleźć na piaszczystych plażach i wydmach lub kamienistych brzegach w ujściach rzek.
Rozmnażanie 200px|mały|lewo|Jaja thumb|Sieweczka nowozelandzka na grafice z 1888 roku Lęgi odbywają się na wiosnę i latem. Rodzice budują gniazda na plażach z dala od wody. Na Wyspie Stewart lęgi odbywają się na wyższych wysokościach – na gołych wzgórzach, bagnach czy łąkach tussock. Samo gniazdo jest tylko płytką dziurą w ziemi bez gałązek jak typowe gniazdo na drzewie. Samica składa zwykle 3 jaja. Pisklęta wykluwają się po około 28 dniach od zniesienia jaj. Pisklęta mogą chodzić i zdobywać pokarm już w dniu wyklucia, a latają w ciągu 6–7 tygodni. Dojrzałość płciową osiągają w drugim roku życia.
Status Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN), która uznaje oba podgatunki Anarhynchus obscurus za odrębne gatunki, klasyfikuje A. o. aquilonius jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern), a A. o. obscurus jako gatunek krytycznie zagrożony (CR – Critically Endangered). Największym zagrożeniem są introdukowane drapieżniki: koty, szczury, gronostaje i inne łasicowate, a także jeże. Niektóre rodzime ptaki, a zwłaszcza mewa południowa, stanowią zagrożenie dla jaj i piskląt.
Liczebność populacji A. o. aquilonius w latach 1989–2011 wzrosła z około 1320 do 2130 osobników, a w 2020 roku szacowano ją na 2600 osobników. Udało się ją zwiększyć dzięki prowadzonym działaniom ochrony czynnej. Tam, gdzie działań takich się nie prowadzi, liczebność spada.
Populacja A. o. obscurus w latach 1991–1992 liczyła zaledwie 62 osobniki, jednak dzięki podjętym działaniom ochrony czynnej (polegającym m.in. na tępieniu szczurów i dzikich kotów) udało się ją zwiększyć i od roku 2005 liczyła stabilne 240–290 osobników. Od roku 2012 liczebność z niewyjaśnionych jeszcze przyczyn znów gwałtownie spadła i w 2016 roku szacowano ją na zaledwie 120 osobników (w tym 60–80 dorosłych).
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Sieweczkowate Kategoria:Ptaki Nowej Zelandii Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Friedricha Gmelina Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1789 roku