thumb|200px|Województwo śląskie w latach 1924-1934, w którym sformowano Legion Legion Zaolziański – grupy dywersyjne Wojska Polskiego II RP, improwizowane we wrześniu 1938 r., w trakcie przygotowań politycznych i wojskowych do rewindykacji Zaolzia, przeznaczone do przeprowadzenia „działań dywersyjnych w większym stylu na tyłach armii czeskiej”Ppłk dypl. Ludwik Sadowski, Oddział II Sztabu Głównego. Rezultaty pracy pokojowej i udział w przygotowaniu do wojny, Paryż 1940..

Historia 17 września 1938 r. szef Sztabu Głównego WP, gen. bryg. Wacław Stachiewicz wydał tajny rozkaz, w którym stwierdził między innymi, że należy „przystąpić do organizowania Legionu Zaolziańskiego na naszym terenie przygranicznym” i „wyznaczyć oficera na dowódcę całości akcji”Ppłk dypl. Ludwik Sadowski.. Oficerem tym został ppłk dypl. Ludwik Zych, szefem sztabu Komendy Głównej Straży Granicznej, a podczas przygotowań do plebiscytu w 1920 r. – jeden z kierowników Tajnej Organizacji Wojskowej. Miejscem postoju sztabu było Bielsko. Z chwilą utworzenia Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Śląsk”, legion podporządkowany został jej dowódcy.

Propagandę i agitację oraz werbunek na rzecz legionu prowadził utworzony w Katowicach Komitet Walki o Śląsk Zaolziański, na czele którego stanął Karol Grzesik, marszałek Sejmu Śląskiego.

Kadra oficerska wywodziła się z Wojska Polskiego, natomiast reszta to ochotnicy polscy zza Olzy, którzy przeszli procedurę kwalifikacyjną w obozach dla uchodźców w Hermanicach i Ochabach.

W Zebrzydowicach działała grupa wywiadowcza Legionu: pchor. Tadeusz Skrzypiec i aspirant SG Boratyński. W jej składzie znaleźli się również nauczyciel Józef Durczok i szofer Franciszek Siwek.

Do Legionu werbowano ochotników po stronie polskiej. Wśród nich duży procent stanowili członkowie Związku Strzeleckiego z powiatu cieszyńskiego i bielskiego. Polacy zza Olzy trafiali zaś do Organizacji Bojowej, Podgrupa „Cieszyn”.

Organizacja Legionu Dowództwo Legionu „Zaolzie” Grupa I „Cieszyn” Grupa II „Rybnik” Grupa III „Bielsko” Grupa IV „Pszczyna” Grupa wywiadowcza Zebrzydowice Obóz dla uchodźców w Hermanicach Obóz dla uchodźców w Ochabach Liczebność Legionu wyniosła 1400–1700 osób, skupionych w 14 kompaniach ze sztabem i służbami. Członkowie Legionu uzbrojeni byli w broń niemiecką (karabiny i granaty ręczne, 27 rkm, 20 lkm, 12 ckm).

Obsada personalna dowództwa Obsada personalna Dowództwa Legionu „Zaolzie” dowódca – ppłk dypl. piech. Ludwik Zych, ps. Duch zastępca dowódcy i dowódca oddziałów bojowych – mjr piech. Feliks Ankerstein, ps. Malski w dyspozycji dowódcy (referat polityczny) – kpt. piech. Władysław Karaś, ps. Władysław Kielski szef sztabu – mjr dypl. piech. Jan Wawrzkiewicz, ps. Walczak (22 pp) I oficer sztabu – kpt. dypl. piech. Aleksander Marian Romiszowski, Florian (1 pp Leg.) II oficer sztabu – kpt. piech. Władysław Guttry, ps. Włodzimierz Grażyński w dyspozycji szefa sztabu – ps. Zbigniew Świętojański Grupa Wywiadowcza referent informacyjny – referent wywiadowczy – ps. Stanisław Kielski kierownik kancelarii – ps. Kalinowski Grupa Kwatermistrzostwa kwatermistrz – mjr int. z wsw Henryk Kowalowski, ps. Lipowski (Szefostwo Intendentury DOK X) referent uzbrojenia – ps. Romanowski w dyspozycji – ps. Ryszard Kunicki płatnik – ps. Kotwicz Kierownictwo Oddziałów Bojowych zastępca dowódcu oddziałów bojowych – ps. Redaktor, Maks oficer do zleceń specjalnych – ps. Orski ewidencja – Adamiak, ps. Ślęzak Konrad Guderski, ps. Gabor dowódca w terenie – ps. Kowalski

Zobacz też Milicja Polska Śląska Cie­szyńskiego polsko-czechosłowackie konflikty graniczne wojna polsko-czechosłowacka

Przypisy

Bibliografia Marek Piotr Deszczyński „Ostatni egzamin. Wojsko Polskie wobec kryzysu czechosłowackiego 1938–1939", Warszawa 2003. Jerzy Kupliński, Wojskowe aspekty rewindykacji Zaolzia w 1938 r., cz. I, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 3 (129), Warszawa 1989 r., s. 60–80.

Kategoria:Wywiad i kontrwywiad Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej Kategoria:Zaolzie Kategoria:Dywersja