Charles Edward Durning (ur. 28 lutego 1923 w Highland Falls, zm. 24 grudnia 2012 w Nowym Jorku) – amerykański aktor filmowy teatralny i telewizyjny. Dwukrotnie nominowany do Oscara za drugoplanowe role w filmach Najlepszy mały burdelik w Teksasie (1982) i Być albo nie być (1983). Laureat Złotego Globu i nagrody Tony.
Weteran II wojny światowej; uhonorowany najwyższymi amerykańskimi odznaczeniami wojskowymi, m.in. Srebrną Gwiazdą i trzykrotnie Purpurowym Sercem. 31 lipca 2008 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6504 Hollywood Boulevard.
Życiorys Urodził się w niewielkiej miejscowości Highland Falls w stanie Nowy Jork w rodzinie rzymskokatolickiej jako dziewiąte z dziesięciorga dzieci Louise Marie (z domu Leonard) Durning, pracownicy pralni w West Point, i Jamesa Geralda Durninga. Pięć jego sióstr zmarło na ospę prawdziwą i szkarlatynę. Jego ojciec – irlandzki imigrant, który stracił nogę podczas I wojny światowej – zmarł w wyniku narażenia na działanie gazu musztardowego, gdy Durning miał 12 lat.
W wieku piętnastu lat imał się różnych zajęć, w pracował jako robotnik budowlany, montował mosty, próbował boksować. Jako 20-latek zaciągnął się do wojska. Brał udział w inwazji w Normandii 6 czerwca 1944. Z jego oddziału przeżył tylko on. Po pobycie w szpitalu wrócił na front, uczestnicząc potem m.in. w bitwie o Ardeny. Był jeszcze kilka razy ranny, znów cudem uniknął śmierci, trafił do niewoli. Za odwagę i rany odniesione w walce Durning został wielokrotnie odznaczony.
Po wojnie postanowił zostać aktorem. Rozwijając karierę aktorską, Durning – zawodowy tancerz tańca towarzyskiego – uczył w nowojorskim studiu tańca Fred Astaire Dance Studio. Durning rozpoczął karierę w 1951. Pracując jako bileter w teatrze rewiowym, został zatrudniony, by zastąpić na scenie pijanego aktora. W 1953 trafił na mały ekran w jednym z odcinków serialu historycznego CBS Ty tam jesteś (You Are There) – pt. „Zdrada Benedicta Arnolda” („The Treason of Benedict Arnold”) jako pułkownik John Jameson. Występował na off-Broadwayu w sztukach Williama Szekspira: Juliusz Cezar (1962), Król Lear (1962), Makbet (1962), Antoniusz i Kleopatra (1963), Zimowa opowieść (1963), Wieczór Trzech Króli (1963), Komedia omyłek (1967), Życie i śmierć króla Jana (1967) i Tytus Andronikus (1967). W 1964 zadebiutował na Broadwayu w przedstawieniu Jeana Anouilha Biedny Bitos u boku Donalda Pleasence’a w roli tytułowej. W 1972 za rolę George’a Sikowskiego w sztuce Ten sezon mistrzostw Jasona Millera zdobył nagrodę Drama Desk Award. W 1990 kreacja Harveya „Big Daddy’ego” Pollitta w przedstawieniu Kotka na gorącym blaszanym dachu autorstwa Tennessee Williamsa z Kathleen Turner przyniosła mu drugą nagrodę Drama Desk Award i nagrodę Tony. W 2006 za rolę Jacka Jamesona w spektaklu Wendy Wasserstein Trzeci otrzymał nagrodę im. Lucille Lortel.
Po raz pierwszy na kinowym ekranie pojawił się w roli amerykańskiego żołnierza w komediodramacie wojennym Andrew L. Stone’a Hasło „Odwaga” (The Password Is Courage, 1962) z Dirkiem Bogarde. Zwrócił na siebie uwagę rolą przemytnika alkoholu Hunnicutta w melodramacie kryminalnym Johna Frankenheimera Na krawędzi (I Walk the Line, 1970) u boku Gregory’ego Pecka. W komedii kryminalnej George’a Roya Hilla Żądło (The Sting, 1973) z Paulem Newmanem i Robertem Redfordem zagrał postać skorumpowanego policjanta porucznika Williama Snydera. Od tej chwili występował regularnie w kilku produkcjach rocznie. Prawdziwym przełomem okazała się rola doświadczonego nowojorskiego policjanta porucznika Eugene’a Morettiego w biograficznym dramacie kryminalnym Sidneya Lumeta Pieskie popołudnie (Dog Day Afternoon, 1975) z Alem Pacino, za którą był nominowany do Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego. Za postać Eda Healeya w miniserialu emitowanym na kanale NBC Kapitanowie i królowie (Captains and the Kings, 1976) był nominowany do nagrody Emmy za wybitny pojedynczy występ aktora drugoplanowego w serialu komediowym lub dramatycznym i Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym.
W komedii Sydneya Pollacka Tootsie (1982) z Dustinem Hoffmanem wystąpił jako Leslie „Les” Nichols, ojciec aktorki Julie (Jessica Lange). W kasowym musicalu Colina Higginsa Najlepszy mały burdelik w Teksasie (The Best Little Whorehouse in Texas, 1982) swoją efektowną komiczną rolą gubernatora przyćmił Burta Reynoldsa i Dolly Parton, zdobywając nominację do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego. Jako standartenführer Erhardt w komedii wojennej Być albo nie być (To Be or Not to Be, 1983) z Anne Bancroft był po raz drugi nominowany do Oscara i Złotego Globu w kategorii „Najlepszy aktor drugoplanowy”.
Życie prywatne Durning był dwukrotnie żonaty. 27 czerwca 1959 zawarł związek małżeński z Carole Doughty, z którą miał troje dzieci, dwie córki Jeanine i Michelle oraz syna Douglasa Edwarda. W 1972 doszło do rozwodu. W 1974 poślubił Mary Ann Amelio.
Śmierć Zmarł w wigilię Bożego Narodzenia 24 grudnia 2012 w swoim mieszkaniu na Manhattanie w wieku 89 lata z przyczyn naturalnych. Niemal do końca życia pozostawał aktywny zawodowo.
Filmografia
Nagrody Rok Nagroda Kategoria Film 1975 National Board of Review Najlepszego aktor drugoplanowy Pieskie popołudnie (1975) 1991 Złoty Glob Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym The Kennedys of Massachusetts (1990) 2000 National Board of Review Nagroda Amerykańskiej Gildii Reżyserów Filmowych dla najlepszej obsady Hollywood atakuje (2000) 2008 Actor Award Nagroda Gildii Aktorów Ekranowych za całokształt twórczości –
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykanie pochodzenia irlandzkiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy wojskowi Kategoria:Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Laureaci Nagrody Gildii Aktorów Ekranowych za całokształt twórczości Kategoria:Laureaci nagrody Tony Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym Kategoria:Odznaczeni Srebrną Gwiazdą Kategoria:Odznaczeni Purpurowym Sercem Kategoria:Uczestnicy II wojny światowej Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zmarli w 2012