– japoński prozaik i eseista, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1994The Nobel Prize in Literature 1994 , aktywista ruchu antynuklearnegoA year on, frustration dominates in Fukushima.
Życiorys Urodził się w wiosce Ōse (ob. część miasta Uchiko) na wyspie Sikoku (Shikoku). W 1954 roku ukończył liceum w Matsuyamie i jeszcze tego samego roku przeniósł się do Tokio, aby studiować (w latach 1954–1959) literaturę francuską na Uniwersytecie Tokijskim.
W czasie studiów debiutował opowiadaniem Kimyō na shigoto (Dziwne zajęcie, 1957), a następnie napisał Shisha no ogori (Hojność umarłych, 1957), Shiiku (Zdobycz, 1958).
Jego twórczość w latach 60. i 70. XX wieku jest naznaczona bolesnym doświadczeniem związanym z wychowaniem syna urodzonego z wadą mózgu. Wątek odpowiedzialności za bliskich, którzy wymagają pomocy, jest widoczny w: Kojinteki na taiken (Sprawa osobista, 1964), Man’en gannen no futtobōru (Futbol ery Manen, 1967), Sora no kaibutsu Aguii (Potwór z nieba Aguii, 1964). Natomiast w Kōzui wa waga tamashii ni oyobi (Powódź sięga mej duszy, 1973) porusza zagrożenia egzystencji w epoce atomowej, a w Dōjidai gēmu (Gry symultaniczne, 1979) przedstawia historię japońskiego społeczeństwa alternatywnego, które wybrało drogę harmonii z przyrodą.
W cyklu pięciu opowiadań «Rein-tsuri» o kiku onnatachi (Kobiety słuchające «Drzewa deszczowego», 1982) pisarz przybliża czytelnika do moralnej nicości zagrażającej bohaterom na Hawajach, w Japonii, Meksyku. To rzeczywiste, a zarazem metaforyczne drzewo, zostaje spalone wraz z przytułkiem dla umysłowo chorych na Hawajach. Ogień, który je pochłonął może wkrótce spalić cały świat.
W latach 90. Ōe opublikował swoje najobszerniejsze dzieło, trylogię Moeagaru midori no ki (Gorejące zielone drzewo, 1993–1995) i ogłosił, że nie będzie już pisać powieści. Już jednak w 1999 roku wydał Chūgaeri (Salto), a następnie Chenjiringu (lub Torikaeko – Odmieniec, 2000) oraz Ureigao no dōji (Chłopiec o ponurej twarzy, 2002).
Uzasadnienie Komitetu Noblowskiego: „Kenzaburō Ōe jest pisarzem, który z poetycką siłą tworzy wyobrażony świat, w którym życie i mit łączą się, tworząc niepokojący obraz dzisiejszej ludzkiej sytuacji”.
Został laureatem Nagrody Asahi za 1994 rok.
Publikacje Książki i opowiadania wydane w języku polskim:
Zdobycz, przeł. z jap. Mikołaj Melanowicz, w: Cień wschodzącego słońca: opowiadania, red. Teresa Abraszewska, Książka i Wiedza, Warszawa 1972 Hojność umarłych, przeł. z jap. Mikołaj Melanowicz, w: Tydzień świętego mozołu: opowiadania japońskie 1945–1975, red. Mikołaj Melanowicz, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1986
Futbol ery Man'en, przeł. z jap. Mikołaj Melanowicz, Wilga, Warszawa 1995, Zerwać pąki, zabić dzieci, przekł. z ang. Jan Rybicki, Amber, Warszawa 2004. Sprawa osobista, przeł. z ang. Zofia Uhrynowska-Hanasz, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2005, Osobiste doświadczenie, przeł. z jap. Dariusz Latoś, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2022, ISBN 978-83-8196-440-1 Zapiski z Hiroszimy, przeł. z jap. Dariusz Latoś, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2024, ISBN 978-83-8196-655-9
Przypisy
Linki zewnętrzne The Nobel Prize in Literature 1994 – Kenzaburo Oe, Biographical
Kategoria:Nobliści – literatura Kategoria:Laureaci Nagrody Asahi Kategoria:Laureaci Nagrody im. Akutagawy Kategoria:Japońscy prozaicy Kategoria:Japońscy działacze społeczni Kategoria:Japońscy eseiści Kategoria:Urodzeni w 1935 Kategoria:Zmarli w 2023