Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (, ) – organizacja wyspecjalizowana ONZ zajmująca się walką z biedą i głodem oraz podnoszeniem dobrobytu poprzez redystrybucję żywności i rozwój obszarów wiejskich. Organizacja wspiera także kraje rozwijające się w podnoszeniu wydajności i modernizacji rolnictwa.
Została utworzona z inicjatywy 44 państw koalicji antyhitlerowskiej uczestniczących w konferencji poświęconej problemom rolnictwa i wyżywienia, która odbyła się w maju 1943 roku w Hot Springs. Konferencja powołała do życia komisję, której celem było opracowanie projektu umowy założycielskiej FAO. Pierwsza sesja konferencji FAO rozpoczęła się 16 października 1945 roku w mieście Québec. Pierwszego dnia podpisano na niej umowę założycielską, noszącą nazwę konstytucji.
Do Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa należą 194 państwa, w tym Unia Europejska (jako organizacja członkowska) oraz Wyspy Owcze i Tokelau jako członkowie stowarzyszeni.
Historia thumb|240x240px|Siedziba FAO w RzymieIdea międzynarodowej organizacji zajmującej się żywnością i rolnictwem pojawiła się na przełomie XIX i XX wieku głównie za sprawą amerykańskiego rolnika i aktywisty Davida Lubina. W maju i czerwcu 1905 roku w Rzymie odbyła się międzynarodowa konferencja, która doprowadziła do utworzenia Międzynarodowego Instytutu Rolnego.
W 1943 roku prezydent Stanów Zjednoczonych Franklin D. Roosevelt zwołał Konferencję Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa. Przedstawiciele 44 państw koalicji antyhitlerowskiej zgromadzili się w dniach 18 maja do 3 czerwca w The Homestead Resort w Hot Springs. Zobowiązali się oni do założenia organizacji zajmującej się rolnictwem i żywnością. 16 października 1945 w Québec odbyła się pierwsza sesja FAO, podczas której podpisano Konstytucję Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa.
II wojna światowa zakończyła działalność Międzynarodowego Instytutu Rolnego, choć oficjalnie rozwiązano go na mocy rezolucji Stałego Komitetu z dnia 27 lutego 1948 roku, a jego zadania przejęła FAO.
Cele Cele FAO są następujące: pomoc w wyeliminowaniu głodu, niedożywienia i zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego, promowanie zrównoważonego rozwoju oraz pomoc w zwiększaniu produktywności w rolnictwie, leśnictwie i rybołówstwie, polepszanie warunków życia ludności wiejskiej, stworzenie wydajnego i dostępnego dla wszystkich systemu rolnego i spożywczego, promowanie zawierania porozumień w sprawie międzynarodowego handlu produktami rolnymi oraz udzielanie pomocy technicznej, zapewnienie niezbędnego kredytu rolnego, zwiększenie odporności na kryzysy.
Członkostwo mały|240x240px|Członkowie FAO. Członkami zwyczajnymi FAO mogą być państwa. Status członka zwyczajnego uzyskuje się w wyniku decyzji konferencji FAO, podjętej większością ⅔ głosów, po uprzednim złożeniu podania o przyjęcie oraz dokumentu o zaakceptowaniu zobowiązań wynikających z umowy założycielskiej FAO. Członkami stowarzyszonymi mogą być obszary niesamodzielne, przyjmowane w analogiczny sposób na wniosek państwa, reprezentującego je w stosunkach międzynarodowych. Nie mają one prawa głosowania ani pełnienia jakichkolwiek funkcji w FAO. Każde państwo może wystąpić z FAO. Wystąpienie następuje w rok od momentu zawiadomienia Dyrektora Generalnego FAO o podjęciu przez państwo takiej decyzji. W latach 1949–1951 z FAO wystąpiły: Polska (25 kwietnia 1950), Czechosłowacja (27 grudnia 1949) i Węgry, które były członkami założycielskimi FAOThe World Outlook and State of Food and Agriculture - 1950. W 1958 roku Polska ponownie przystąpiła do FAOKonstytucja Organizacji Narodów Zjednoczonych do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa podpisana w Quebec 16 października 1945 r. (, załącznik), Oświadczenie Rządowe z 25 sierpnia 1958 r. w sprawie ratyfikacji ().
W 2013 roku członkami FAO były 194 państwa, Unia Europejska oraz 2 członków stowarzyszonych (Wyspy Owcze i Tokelau).
+PaństwoData przystąpienia do organizacjiPaństwoData przystąpienia do organizacji16 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194616 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194516 października 194517 października 194519 października 194527 października 194527 października 194530 października 194530 listopada 194517 maja 19463 września 194611 września 194611 września 194612 września 194619 sierpnia 194727 sierpnia 194727 sierpnia 194727 sierpnia 19477 września 194711 września 19471 stycznia 19486 kwietnia 19487 kwietnia 194821 maja 194823 listopada 194823 listopada 194925 listopada 194928 listopada 19491 grudnia 194913 lutego 195011 listopada 195011 listopada 195027 listopada 195023 stycznia 19515 kwietnia 195121 listopada 195121 listopada 195121 listopada 195121 listopada 195117 czerwca 195224 listopada 19531 grudnia 195325 listopada 195513 września 195613 września 19569 listopada 19579 listopada 195716 października 1945/9 listopada 19575 listopada 195922 marca 196023 maja 196014 września 196011 października 196017 listopada 19608 listopada 19619 listopada 19619 listopada 19619 listopada 19619 listopada 19619 listopada 19619 listopada 19619 listopada 19619 listopada 19619 listopada 19619 listopada 19619 listopada 19619 listopada 19619 listopada 19619 listopada 19619 listopada 19618 lutego 196213 marca 196319 listopada 196319 listopada 196319 listopada 196319 listopada 196319 listopada 196327 stycznia 19645 października 196422 listopada 196522 listopada 196522 listopada 196522 sierpnia 19661 listopada 19667 listopada 19666 listopada 19676 listopada 19676 listopada 196712 marca 19688 listopada 19718 listopada 19718 listopada 19718 listopada 19718 listopada 19718 listopada 197112 listopada 197312 listopada 197312 listopada 197326 listopada 19738 listopada 19758 listopada 19758 listopada 19758 listopada 19758 listopada 197526 listopada 197514 listopada 197714 listopada 197714 listopada 197714 listopada 197714 listopada 197714 listopada 197714 listopada 197714 listopada 197712 listopada 197912 listopada 197926 listopada 19797 listopada 19817 listopada 19817 listopada 19817 listopada 19817 listopada 19817 listopada 19837 listopada 19837 listopada 19837 listopada 198311 listopada 198511 listopada 198522 maja 199011 listopada 199111 listopada 199111 listopada 199126 listopada 19916 listopada 19936 listopada 19936 listopada 19936 listopada 19936 listopada 19936 listopada 19936 listopada 19936 listopada 19938 listopada 19939 listopada 199320 października 199520 października 199520 października 199520 października 199520 października 19957 listopada 199712 listopada 199912 listopada 199912 listopada 199912 listopada 199915 listopada 19992 listopada 20012 listopada 20012 listopada 20012 listopada 200129 listopada 200329 listopada 200329 listopada 200329 listopada 200319 listopada 200511 kwietnia 200617 listopada 200717 listopada 200715 czerwca 201315 czerwca 201315 czerwca 2013Kraj stowarzyszonyData przystąpienia do organizacjiKraj stowarzyszonyData przystąpienia do organizacji17 listopada 200725 czerwca 2011
Organy W 1951 roku przeniesiono siedzibę główną Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa z Waszyngtonu do Rzymu. Organizacja jest kierowana przez Konferencję Narodów Zjednoczonych składającą się z przedstawicieli państw członkowskich, która zbiera się co dwa lata w celu określenia polityki, programu oraz kierunków działań FAO, uchwalenia budżetu oraz przeglądu projektów realizowanych w danym czasie. Każdy członek zwyczajny dysponuje jednym głosem. Podjęcie decyzji wymaga zwykłej większości głosów, jedynie decyzje w sprawie przyjęcia nowych członków, budżetu i poprawek do umowy założycielskiej wymaga większości ⅔ głosów. Decyzje kierowane pod adresem państw mają charakter zaleceń. Organem zarządzającym jest Rada, składająca się z 49 członków zwyczajnych, wybieranych przez Konferencję na 3 lata zgodnie z zasadą sprawiedliwej reprezentacji geograficznej państw. Na czele Rady stoi Przewodniczący, wybierany imiennie.
FAO złożona jest z sześciu wydziałów: Rolnictwa i Ochrony Konsumentów, Rozwoju Gospodarczego i Społecznego, Rybołówstwa i Akwakultury, Leśnictwa, Usług dla Przedsiębiorstw i Współpracy Technicznej oraz Zarządzania Programami.
Dyrektorzy Generalni mały|297x297px|José Graziano da Silva, poprzedni Dyrektor Generalny FAO|alt= +NrDyrektor GeneralnyPaństwoLata sprawowania urzędu1John Boyd Orrpaździernik 1945 – kwiecień 19482Norris E. Doddkwiecień 1948 – grudzień 19533Philip V. Cardonstyczeń 1954 – kwiecień 19564sir Herbert Broadleykwiecień 1956 – listopad 19565Binay Ranjan Senlistopad 1956 – grudzień 19676Addeke Hendrik Boermastyczeń 1968 – grudzień 19757Edouard Saoumastyczeń 1976 – grudzień 19938Jacques Dioufstyczeń 1994 – grudzień 20119José Graziano da Silvastyczeń 2012 – czerwiec 201910Qu Dongyu Chiny lipiec 2019 – nadal
Działalność Działalność Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa skupia się na 5 głównych obszarach: Zbieranie i opracowywanie informacji oraz wspieranie przejścia na zrównoważone rolnictwo, Pomoc krajom członkowskim w opracowywaniu polityki rolnej oraz wspieranie rozwijania strategii rozwoju obszarów wiejskich oraz eliminacji głodu, Wzmocnienie współpracy publiczno-prywatnej w celu pomocy małym gospodarstwom rolnym, Wykorzystywanie nauki w produkcji rolnej poprzez realizację projektów w różnych regionach świata, Opracowywanie mechanizmów monitorowania i ostrzegania przed zagrożeniami i kryzysami.
Finanse Budżet FAO na rok fiskalny 2018/19 jest zaplanowany na 2,6 mld USD, z czego 39% to składki członkowskie, a pozostałe fundusze pochodzą z Programu Organizacji Narodów Zjednoczonych do Spraw Rozwoju, Międzynarodowego Funduszu Rozwoju Rolnictwa oraz innych instytucji międzynarodowych. 71% wydatków przeznaczonych jest na finansowanie projektów oraz pomocy eksperckiej krajom członkowskim.
Wyróżnienia
Order Amílcara Cabrala I klasy (Republika Zielonego Przylądka, 2024)
Zobacz też Międzynarodowa konwencja ochrony roślin 10 złotych 1971 FAO Eurofish
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna witryna internetowa FAO Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa
Kategoria:Organizacje wyspecjalizowane ONZ Kategoria:Organizacje związane z rolnictwem Kategoria:Organizacje związane z gleboznawstwem Kategoria:Odznaczeni Orderem Amílcara Cabrala