Joanna Bator, również Joanna Bator-Łukasiewicz (ur. 2 lutego 1968 w Wałbrzychu) – polska pisarka, publicystka, felietonistka.
Życiorys Studiowała kulturoznawstwo na Uniwersytecie Wrocławskim. Ukończyła także Szkołę Nauk Społecznych przy Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Jej doktorat w dziedzinie filozofii poświęcony był filozoficznym aspektom feministycznych teorii i dyskusji, jaką feministki prowadziły z psychoanalizą i postmodernizmem. Była to jedna z pierwszych w Polsce prac na ten temat.
W latach 1999–2008 Joanna Bator pracowała jako adiunkt w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, w latach 2007–2011 wykładała również w Polsko-Japońskiej Wyższej Szkole Technik Komputerowych i kilku innych warszawskich uczelniach. W tym czasie przebywała na stypendiach w Middlesex University w Londynie, dwukrotnie w New School for Social Research w Nowym Jorku i trzykrotnie w Tokio jako stypendystka JSPS, Cannon Foundation in Europe oraz Japan Foundation. Pisała felietony i eseje w prasie polskiej i polonijnej – zawsze jako „wolny strzelec”. Jurorka międzynarodowej Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego w latach 2012–2014.
Jest znawczynią i wielbicielką japońskiej kultury. Efektem pierwszego dwuletniego pobytu Joanny Bator w Japonii była książka Japoński wachlarz (2004, 2011). W 2013 pojawił się na rynku jej zbiór esejów i felietonów Rekin z Parku Yoyogi. W jej powieściach jest również wiele odniesień i inspiracji związanych z japońską kulturą. W sumie spędziła w Japonii cztery lata.
Od 2011 Joanna Bator nie jest związana z żadną instytucją naukową i poświęca się głównie pisaniu. Pierwsza powieść, Piaskowa Góra (2009), przyniosła jej sukces w Polsce i za granicą, który ugruntowała następna – Chmurdalia (2010). Jej kolejna powieść Ciemno, prawie noc ukazała się w 2012 i została nagrodzona Nagrodą Literacką „Nike”. Następnie Bator opublikowała kolejny esej intymny pt. Wyspa Łza w 2014 i powieść Rok Królika w 2015. Jesienią 2017 ukazała się jej pierwsza japońska powieść pt. Purezento.
W 2012 Joanna Bator skrytykowała Wikipedię w „Gazecie Wyborczej”, kiedy nie pozwolono jej poprawić daty swoich urodzin w Wikipedii, błędnie podanej w innych źródłachJoanna Bator, Awatary wierzą tylko w linki, wyborcza.pl, 2012-11-21 [dostęp 2013-10-07].. Powodem było niepowołanie się przez autorkę na weryfikowalne źródła zewnętrzne. Dariusz Jemielniak, analizując ten incydent zauważa, że stanowi on przykład niezrozumienia zasad Wikipedii przez społeczeństwoDariusz Jemielniak (2013). Życie wirtualnych dzikich. Netnografia Wikipedii, największego projektu współtworzonego przez ludzi. . s. 43.. Była to pierwsza w Polsce tak głośna krytyka nowych mediów przez twórców literatury, która doprowadziła do dyskusji w licznych mediach.
Joanna Bator należy do Stowarzyszenia Unia Literacka.
Publikacje
Felietonistka „Gazety Wyborczej” i „Pani”; publikowała w: „Bluszczu”, „Czasie Kultury”, „Kulturze i Społeczeństwie”, „Twórczości”, „Tygodniku Powszechnym”. Autorka prac naukowych, esejów, powieści i opowiadań.
2001 – Feminizm, postmodernizm, psychoanaliza, Gdańsk, Słowo/obraz terytoria 2002 – Kobieta, powieść, Warszawa, Twój Styl 2004 – Japoński wachlarz, Warszawa, Twój Styl 2009 – Piaskowa Góra, Warszawa, wydawnictwo W.A.B. (powieść nominowana do Nagrody Literackiej „Nike” oraz Nagrody Literackiej Gdynia, niemiecki przekład znalazł się w finale międzynarodowej nagrody literackiej przyznawanej przez Haus der Kulturen der Welt oraz fundację Elementarteilchen – German International Literary Award) 2010 – Chmurdalia, Warszawa, Wydawnictwo W.A.B. (powieść w finale Nagrody Literackiej „Nike”) 2011 – Japoński wachlarz. Powroty, Warszawa, Wydawnictwo W.A.B. 2012 – Ciemno, prawie noc, Warszawa, Wydawnictwo W.A.B. (za tę powieść autorka otrzymała Nagrodę Literacką „Nike” w 2013)Tadeusz Sobolewski, Michał Wybieralski, Nike 2013 dla Joanny Bator za książkę Ciemno, prawie noc, wyborcza.pl, 6.10.2013, [dostęp 2013-10-07].. 2014 – Rekin z parku Yoyogi, Warszawa, Wydawnictwo W.A.B. 2015 – Wyspa Łza, Kraków, Wydawnictwo Znak 2016 – Rok królika, Kraków; Wydawnictwo Znak 2017 – Purezento, Kraków; Wydawnictwo Znak 2020 – Gorzko, gorzko, Kraków; Wydawnictwo Znak 2022 – Ucieczka niedźwiedzicy, Kraków; Wydawnictwo Znak
Książki redagowane: 2007 – Ucieleśnienia. Język, praktyka, reprezentacja (z A. Wieczorkiewicz), Warszawa, IFIS 2008 – Ucieleśnienia II. Płeć między ciałem i tekstem (z A. Wieczorkiewicz), Warszawa, IFIS
Nagrody Za Japoński wachlarz (2004, 2011) uhonorowana została Nagrodą Wydawców i Nagrodą im. Beaty Pawlak w 2005. Jej Piaskowa Góra była nominowana do Nagrody Literackiej „Nike” 2010 oraz Nagrody Literackiej Gdynia a niemiecki przekład znalazł się w finale Niemieckiej Międzynarodowej Nagrody Literackiej. Finał Nagrody Literackiej „Nike” 2011 za Chmurdalia. Laureatka Nagrody Literackiej „Nike” (2013) za powieść Ciemno, prawie noc. W 2015 została odznaczona Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 2018 wraz z tłumaczką Esther Kinsky otrzymała Nagrodę Literacką im. Hermanna Hessego (). W 2024 została laureatką Austriackiej Nagrody Państwowej dla twórców literatury europejskiej.
Jurorka międzynarodowej Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego.
Przypisy Gazeta Wyborcza nr 275 z 24/25 listopada 2012, s. 21.
Bibliografia Strona Joanny Bator w Wydawnictwie Grupa Wydawnicza Foksal
Profil w Książkach wp.pl
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Pisarze związani z Wałbrzychem Kategoria:Polskie feministki i feminiści Kategoria:Laureaci Nagrody Nike Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Członkowie Unii Literackiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Wałbrzychu Kategoria:Urodzeni w 1968