Trojeść amerykańska (Asclepias syriaca L.) – gatunek rośliny z rodziny toinowatych (w systemie Reveala i APG II), w systemie Cronquista z rodziny trojeściowatych. Pochodzi z północno-wschodniej i północno-środkowej części Stanów Zjednoczonych oraz przyległych obszarów Kanady. We florze Polski antropofit zadomowiony, kenofit. Gatunek inwazyjny ujęty na liście inwazyjnych gatunków stwarzających zagrożenie dla Unii Europejskiej.

Morfologia left|thumb|Kwiaty Pokrój Bylina osiągająca wysokość od 0,9 do 1,5 metra, o łodygach wzniesionych, nierozgałęzionych i krótko owłosionych. Liście Krótkoogonkowe, o blaszce eliptycznej, krótko zaostrzone, z nasadą klinowatą do słabo sercowatej. Osiągają do 20 cm długości i 10 cm szerokości. Mają wyraźnie widoczne użyłkowanie. Od spodu są kutnerowato owłosione, z wierzchu słabo owłosione. Kwiaty O silnej woni, zebrane w baldachokształtne kwiatostany groniaste. Szypuły kwiatostanu osiągają do 8 cm długości i są owłosione. Szypułki mają do 2,5 cm długości. Działki kielicha są silnie odgięte, mają do 4 mm długości, są lancetowate, zaostrzone i owłosione. Korona jest czerwona, z płatkami jajowato lancetowatymi, silnie odgiętymi, do 8 mm długości. Pięć pręcików zrośniętych jest ze słupkiem w prętosłup, poza tym wyrasta z nich tzw. korona dodatkowa (pręcikowa) o trójkątnych łatkach, wgłębionych od góry. Owoce Miękko kolczaste torebki. Nasiona spłaszczone, jajowate, z pęczkiem włosków na szczycie.

Biologia i ekologia Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od czerwca do września.

Wydziela trujący sok mleczny. Roślina zawiera do 10% kauczuku, a liście około 0,9% witaminy C.

Jest jedną z głównych roślin żywicielskich gąsienic motyla monarcha wędrownego.

Zastosowanie Roślina miododajna

Roślina jadalna Sok mleczny rośliny zawiera duże ilości glikozydów, dlatego liście i torebki nasienne są trujące dla owiec, innych dużych ssaków oraz potencjalnie dla ludzi. Jednak młode pędy, młode liście, pąki kwiatowe i niedojrzałe owoce są jadalne na surowo. Roślinie przypisywano gorzki smak i dla jego usunięcia rekomendowano jej kilkukrotne parzenie we wrzątku przez minutę. Jednak zalecenia takie opublikowane przez Euella Gibbonsa w Stalking the Wild Asparagus (1962) wynikały prawdopodobnie z pomylenia tego gatunku z Apocynum cannabinum. Trojeść amerykańska nie ma goryczy nawet spożywana na surowo i można ją gotować jak szparagi, bez specjalnego przetwarzania.

Roślina kauczuko- i włóknodajna Podjęto nieudane próby przemysłowego wykorzystania produkcji gumy (z soku roślinnego) i włókna (z włosków nasiennych). Włókna trojeści z puchu nasiennego mają jedwabisty połysk. Włoski te były wykorzystane tradycyjnie jako wypełnienie gablot entomologicznych. Roślina została również zbadana pod kątem wykorzystania włókien łyka, które są zarówno mocne, jak i miękkie. Badania Departamentu Rolnictwa USA w latach 90. i 40. XX wieku wykazały, że trojeść amerykańska ma większy potencjał do komercyjnego przetworzenia niż jakakolwiek inna amerykańska roślina włóknista, z szacowanymi wydajnościami tak wysokimi jak konopie i jakością równie dobrą jak len. Zarówno włókna łykowe, jak i włoski nasienne były historycznie używane przez rdzennych Amerykanów do produkcji powrozów i tekstyliów.

Trojeść amerykańska była również uprawiana do produkcji ocieplenia płaszczy zimowych, wypychania materacy, poduszek i opakowań.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Toinowate Kategoria:Rośliny trujące Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza